De juiste schrijfwijze is zzp’er: drie kleine letters, geen punten, en een apostrof voor het achtervoegsel -er. Het meervoud is zzp’ers. ZZP’er, zzp-er, zzper en z.z.p.’er zijn allemaal onjuist, hoe vaak je ze ook tegenkomt in vacatureteksten en opdrachtomschrijvingen.
Geen punten, geen hoofdletters
Punten horen alleen thuis in wat taalkundigen echte afkortingen noemen: vormen als z.g.a.n. en p., die je nooit letter voor letter uitspreekt maar altijd voluit. Zzp spreek je wél letter voor letter uit, dus vallen de punten weg.
Hoofdletters zijn om een vergelijkbare reden onjuist. Die zijn voorbehouden aan eigennamen zoals AZ en LUMC, aan veel medische en technische termen zoals ISBN en ADSL, aan gevallen waarin kleine letters verwarring zouden geven zoals IT, en aan een handvol ingeburgerde afkortingen zoals EHBO. Zzp hoort in geen van die categorieën.
Waarom er een apostrof staat en geen streepje
Zzp’er bestaat uit een afkorting plus het achtervoegsel -er. Zo’n vorm heet een afleiding, en bij een afleiding plak je het achtervoegsel met een apostrof aan de afkorting vast. Dat is dezelfde regel die vmbo’er, EHBO’er, sms’je en tv’tje oplevert. Aan elkaar schrijven (zzper) mag niet, en het koppelteken uit zzp-er hoort bij samenstellingen, niet bij afleidingen.
Dat achtervoegsel is strikt genomen overbodig, want de voluit geschreven vorm is “zelfstandige zonder personeel” en niet “zelfstandige zonder personeler”. Maar omdat vrijwel niemand het over een zzp heeft, is zzp’er de standaardvorm geworden. Hetzelfde geldt voor BN’er.
Wanneer je wél een koppelteken gebruikt
In een samenstelling met de afkorting is een koppelteken verplicht. Zo schrijf je zzp-contract, zzp-hypotheek, zzp-opdracht, zzp-pensioen en zzp-tarieven.
Gaat de samenstelling uit van zzp’er in plaats van zzp, dan komt er een tussen-s bij: zzp’erslening, zzp’erspensioen. Wie dat lastig leesbaar vindt, mag ter verduidelijking een streepje invoegen: zzp’ers-pensioen.
Sinds 2015 officieel in het Groene Boekje
In 2014 was zzp’er een gangbaar woord zonder officiële status. Dat veranderde op 13 oktober 2015, toen het woord werd opgenomen in de derde editie van de Woordenlijst Nederlandse Taal, beter bekend als het Groene Boekje. Die woordenlijst legt de officiële spelling vast en is wettelijk voorgeschreven voor overheid en onderwijs. De spelling die Onze Taal in 2014 adviseerde, is daarmee ook de officiële geworden.
Wat dit betekent voor je eigen teksten
In je offertes, facturen, algemene voorwaarden en op je website schrijf je zzp’er. In overheidsstukken, modelovereenkomsten en wetteksten kom je meestal de voluit geschreven vorm tegen: zelfstandige zonder personeel. Beide zijn correct, en het verschil is register, geen spelling.
Één uitzondering op de kleine letters: in een eigennaam blijven hoofdletters staan. ZZP Nieuws schrijft zich met hoofdletters omdat het een merknaam is, precies zoals de regel voorschrijft. In de lopende tekst op deze site staat overal zzp’er.
Bron: Genootschap Onze Taal, Taalloket · Nederlandse Taalunie · Woordenlijst Nederlandse Taal (Groene Boekje, editie 2015)
Externe link in de tekst: hang Onze Taal aan de eerste vermelding in de kop “Sinds 2015 officieel in het Groene Boekje”, of aan de zin over het advies van Onze Taal.
Redactie ZZP Nieuws – Redactie ZZP Nieuws publiceert sinds 2014 dagelijks nieuws, duiding en achtergronden voor zelfstandig ondernemers in Nederland. De redactie werkt vanuit primaire bronnen: Rijksoverheid, rechtspraak, Kamerstukken en CBS. Ontwikkelingen worden waar mogelijk in de context van eerdere wetgeving en beleid geplaatst. Onafhankelijkheid van overheid, vakbonden en commerciële partijen staat voorop. Lees meer over de redactie.