Het aantal zzp’ers in Nederland laat momenteel een opvallend dubbel beeld zien. Nieuwe arbeidsmarktgegevens wijzen erop dat minder mensen daadwerkelijk als zelfstandige werken, terwijl het totaal aantal ingeschreven zzp-bedrijven nog steeds licht groeit. Dat lijkt tegenstrijdig, maar heeft alles te maken met het verschil tussen actieve ondernemers en administratieve inschrijvingen.
De ontwikkeling valt samen met strengere controles op arbeidsrelaties, economische onzekerheid en een veranderende vraag naar flexibele arbeid.
Minder werkzame zelfstandigen volgens CBS
Arbeidsmarktgegevens laten zien dat het aantal werkzame zelfstandigen het afgelopen jaar is afgenomen. Het gaat om een daling van grofweg 90.000 tot 100.000 mensen die daadwerkelijk als zelfstandige actief zijn. Daarmee komt het aantal werkzame zzp’ers uit rond de 1,17 miljoen.
Deze daling betekent niet dat al deze ondernemers gestopt zijn. Een deel is:
- teruggekeerd naar loondienst,
- tijdelijk minder actief,
- of combineert zelfstandig werk met een baan.
Volgens arbeidsmarktdeskundigen spelen vooral onzekerheid over regelgeving en terughoudendheid bij opdrachtgevers hierbij een rol.
KVK: aantal bedrijven groeit nog licht
Tegelijkertijd blijft het aantal ingeschreven zzp-bedrijven volgens de Kamer van Koophandel nog licht stijgen, ongeveer één procent op jaarbasis. Dat lijkt tegenstrijdig, maar komt doordat een inschrijving niet automatisch betekent dat iemand ook actief opdrachten uitvoert.
Steeds vaker gaat het om ondernemers die:
- slechts beperkt zelfstandig werken,
- een bedrijf aanhouden naast loondienst,
- of hun activiteiten tijdelijk op een lager pitje zetten.
Hierdoor kan het totaal aantal bedrijven groeien terwijl het aantal actieve zelfstandigen juist afneemt.
Strengere controles beïnvloeden gedrag
Een belangrijke factor achter deze ontwikkeling is de toenemende aandacht voor arbeidsrelaties en schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst controleert intensiever en opdrachtgevers zijn voorzichtiger geworden.
Dat leidt onder meer tot:
- minder langdurige zzp-contracten,
- vaker inzet via detachering of loondienst,
- strengere contractvoorwaarden.
Vooral grotere organisaties en overheden kijken kritischer naar externe inhuur.
Sectoren merken veranderingen
In meerdere sectoren zijn de effecten inmiddels zichtbaar. Sommige organisaties verminderen de inzet van zelfstandigen of kiezen andere constructies. Tegelijk blijft in specialistische sectoren nog steeds vraag naar flexibel inzetbare professionals.
Het beeld verschilt dus sterk per branche.
Wat betekent dit voor zzp’ers?
Voor zelfstandigen verandert vooral de dynamiek:
- Groei van het aantal zzp’ers is niet meer vanzelfsprekend.
- Opdrachtgevers letten scherper op zelfstandigheid en contractvorm.
- Duidelijke positionering als ondernemer wordt belangrijker.
Dat betekent niet dat zelfstandig werken verdwijnt. Nederland heeft nog steeds een grote en diverse groep zelfstandigen en flexibiliteit blijft voor veel organisaties noodzakelijk.
Vooruitblik
De komende jaren zullen waarschijnlijk in het teken staan van stabilisatie van de zzp-markt. Economische ontwikkelingen, nieuwe wetgeving en de manier waarop handhaving wordt ingevuld, bepalen hoe de markt zich verder ontwikkelt.
Voor nu lijkt vooral duidelijk dat de snelle groei van het aantal zelfstandigen tot stilstand is gekomen en dat de markt zich aanpast aan nieuwe omstandigheden.
Bronnen
CBS – Arbeidsmarktgegevens zelfstandigen (2025–2026)
Kamer van Koophandel – Bedrijvendynamiek en trends ondernemerschap (2025)
Belastingdienst – Arbeidsrelaties en handhaving Wet DBA
ZipConomy – Analyse en berichtgeving over zzp-beleid en arbeidsmarktontwikkelingen
Stad+Groen – Sectorberichtgeving over inzet zelfstandigen
Redactie ZZP Nieuws – Redactie ZZP Nieuws publiceert sinds 2014 dagelijks nieuws, duiding en achtergronden voor zelfstandig ondernemers in Nederland. De redactie werkt vanuit primaire bronnen — Rijksoverheid, rechtspraak, Kamerstukken en CBS — en plaatst ontwikkelingen waar mogelijk in de context van eerdere wetgeving en beleid. Onafhankelijkheid van overheid, vakbonden en commerciële partijen staat voorop. Lees meer over deze auteur.