De Dienst Toeslagen trekt een eerder gedane toezegging in: boetes en naheffingen die zzp’ers oplopen door hun werk aan de toeslagenaffaire worden niet vergoed. Dat raakt zo’n 650 zelfstandigen die door de overheid zelf werden ingezet — en die door diezelfde overheid nu als schijnzelfstandigen worden aangemerkt. Het verhaal speelt al meer dan een jaar, maar de financiële rekening wordt nu pas concreet.
Eind 2024 vroeg de Dienst Toeslagen ruim 650 zzp’ers om door te werken aan het herstel van de toeslagenaffaire, omdat de afhandeling anders verder zou vertragen. Het ministerie van Financiën erkende daarbij al dat deze zelfstandigen waarschijnlijk als schijnzelfstandigen moeten worden beschouwd — maar koos er bewust voor hen te blijven inzetten. De staffingbureaus die hen leverden, kregen een schriftelijke garantie: eventuele naheffingen en boetes zouden door Dienst Toeslagen worden vergoed.
Die garantie werd al op 10 februari 2025 per brief ingetrokken, met ingang van 1 april 2025, zo blijkt uit de beantwoording van Kamervragen door staatssecretaris Palmen. Palmen vindt het belangrijk dat de overheid een voorbeeldrol heeft en zich houdt aan wet- en regelgeving — voor iedereen moeten dezelfde regels gelden. De toezegging om naheffingen en boetes te compenseren bleek juridisch niet houdbaar. Op de vraag waarom de eigen toezeggingen niet worden nagekomen, geeft Palmen geen antwoord.
Een jaar van vruchteloos overleg
Sindsdien hebben de betrokken bureaus geprobeerd met het ministerie van Financiën tot een oplossing te komen. Zonder resultaat. Het ministerie is volgens Wout Dekker van Vanberkel Professionals, het voornaamste zzp-bureau waarmee Dienst Toeslagen samenwerkt, “onverbiddelijk”. Nu de naheffingen daadwerkelijk dreigen te vallen, wordt de omvang van de schade voor het eerst concreet in kaart gebracht — en wordt de kwestie breed zichtbaar.
Naheffingen zzp’ers Dienst Toeslagen lopen op tot 10.000 euro
Vanberkel Professionals heeft doorgerekend dat de naheffingen per persoon kunnen oplopen tot 10.000 euro. In totaal gaat het om een bedrag van 6 miljoen euro. Dekker spreekt van zzp’ers die “zeer bezorgd” zijn. De situatie lijkt volgens hem op een “rondpompactie” van geld binnen hetzelfde ministerie van Financiën — van Dienst Toeslagen naar de Belastingdienst, over de rug van bemiddelaars en zelfstandigen. Zijn conclusie is scherp: “Leg dat maar eens uit aan hen én aan de samenleving, zeker in een dossier als dat van de toeslagenaffaire.”
Staatssecretaris Eelco Eerenberg, die over de Belastingdienst gaat, laat via een woordvoerder weten dat hij vanwege de fiscale geheimhoudingsplicht niet kan zeggen hoeveel zzp’ers een naheffing kunnen verwachten of hoe hoog die zal zijn.
De overheid handhaaft bij zichzelf — maar betaalt niet
De zzp’ers bij het ministerie werden als schijnzelfstandigen aangemerkt omdat ze niet van vaste medewerkers te onderscheiden waren: de overheid bepaalde hoe ze werkten, ze gebruikten computers van het ministerie en waren ingebed in vaste teams. Dat zijn precies de criteria waaraan de Belastingdienst schijnzelfstandigheid toetst — criteria waarvan de rechter overigens niet altijd overtuigd is, zoals bleek uit een recente uitspraak over een zorgprofessional.
Fiscaal jurist Jasper Commandeur wees op LinkedIn al op de bredere implicaties: als de handhaving bij de eigen organisatie daadwerkelijk wordt doorgezet, zou de Belastingdienst zichzelf een naheffingsaanslag moeten opleggen — en mogelijk ook voor de periode vóór 1 januari 2025, als er sprake is van kwaadwillendheid.
Vertragingsrisico voor de toeslagenaffaire
Van de 2.100 medewerkers die momenteel werken aan de afhandeling van de toeslagenaffaire hebben er ongeveer 600 een zzp-constructie. De dreigende naheffingen voor zzp’ers bij Dienst Toeslagen komen op een moment dat de hersteloperatie al jaren vertraging oploopt. De verwachting is dat een groot deel van hen zal vertrekken zodra de staffingbureaus de financiële risico’s niet langer kunnen dragen, wat de afhandeling opnieuw verder zal vertragen — precies wat de overheid eind 2024 probeerde te voorkomen door de zelfstandigen te vragen te blijven.
Palmen erkent het risico, maar zegt dat Dienst Toeslagen werkt aan een afbouwplan en zzp’ers probeert over te halen een vaste aanstelling te accepteren.
Een structureel probleem, geen incident
Deze zaak is het rechtstreekse gevolg van het ontbreken van heldere wetgeving rond zelfstandigheid, gecombineerd met jarenlang uitgestelde handhaving. Toen het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025 werd opgeheven, begon de Belastingdienst voor het eerst in jaren daadwerkelijk naheffingen op te leggen bij schijnzelfstandigheid. De politieke strijd over de zachte landing liet zien hoe groot de onrust daarover was — maar voor de zzp’ers bij Dienst Toeslagen bood die discussie geen uitkomst. De overheid bleek niet klaar voor de eigen regels en legt nu de rekening bij de zelfstandigen die zij bewust had ingezet.
Bron: Rijksoverheid (Kamervragen UHT, 17 maart 2025) · AD · Parool · RTL Nieuws
Redactie ZZP Nieuws publiceert dagelijks nieuws, duiding en updates voor zelfstandig ondernemers in Nederland. Lees meer over onze redactie.