De Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) is de verplichte, publieke arbeidsongeschiktheidsverzekering die het kabinet voor zzp’ers en andere IB-ondernemers wil invoeren. Het wetsvoorstel ligt sinds 23 maart 2026 bij de Tweede Kamer (Kamerstuk 36912). Op deze pagina lees je wat de BAZ inhoudt, wie eronder valt, wat de premie en de uitkering zijn, hoe de opt-out werkt en wat er nog niet vastligt.
Wat is de BAZ?
De BAZ is een publieke basisverzekering tegen langdurige arbeidsongeschiktheid, speciaal voor zelfstandigen en los van de WIA voor werknemers. De verzekering dekt langdurige uitval door ziekte, een gebrek, zwangerschap of bevalling. Het UWV beoordeelt de arbeidsongeschiktheid en betaalt de uitkering; de Belastingdienst int de premie. De uitkering bedraagt 70 procent van de gemiddelde winst met het wettelijk minimumloon als plafond, en loopt door tot de AOW-leeftijd. De naam zegt het al: het is nadrukkelijk een basisvoorziening. Wie een hogere inkomenszekerheid wil, blijft aangewezen op een aanvullende of private verzekering. De BAZ staat bovendien niet op zichzelf: in de aankomende Zelfstandigenwet wordt een voorziening tegen arbeidsongeschiktheid een vereiste om als zelfstandige te werken, en de BAZ is daarvan de publieke basisinvulling.
Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen: verplichte publieke AOV op minimumniveau
Iedereen die voor de inkomstenbelasting winst uit onderneming geniet, zoals een eenmanszaak, vof of maatschap
De mogelijkheid om buiten de publieke verzekering te blijven met een minstens gelijkwaardige private AOV
Het nog vast te stellen ijkmoment dat bepaalt wie onder het soepelere overgangsrecht valt
Voor wie geldt de verplichting?
De verzekeringsplicht geldt voor IB-ondernemers: zelfstandigen die voor de inkomstenbelasting winst uit onderneming genieten. Dat is breder dan alleen de klassieke zzp’er; ook ondernemers met een eenmanszaak, vof of maatschap vallen eronder. De verzekering geldt van rechtswege: wie niets regelt, is automatisch publiek verzekerd via het UWV.
Twee groepen vallen buiten de BAZ: directeuren-grootaandeelhouders met een bv, en zelfstandigen die daarnaast in loondienst werken en via de WIA al voldoende verzekerd zijn. Ook meewerkende partners die niet zelf als werknemer of ondernemer in de zaak werken, vallen buiten de kring van verzekerden.
Wat kost de BAZ?
De premie bedraagt 5,4 procent van de winst uit onderneming. Er geldt een maximale premiegrondslag van 142,86 procent van het wettelijk minimumloon, waardoor de premie is gemaximeerd op 171 euro bruto per maand naar het prijspeil van 2025. Dat maximum wordt jaarlijks geïndexeerd; op basis van het minimumloon van 2026 komt het uit op circa 177 euro. Wie minder winst maakt, betaalt minder premie. De premie is niet aftrekbaar van de winst, maar wel in de aangifte inkomstenbelasting als uitgave voor inkomensvoorzieningen, dezelfde systematiek als bij een private AOV. De zelfstandige ontvangt voor de BAZ-premie een aparte aanslag, naast de aanslag inkomstenbelasting en de Zvw-aanslag.
Wil je vergelijken met de private markt? In ons overzicht van AOV-premies per beroepsgroep zie je wat een private verzekering kost, van IT-consultant tot dakdekker.
De uitkering en de beoordeling
Na de wachttijd van twee jaar keert de BAZ 70 procent van de gemiddelde winst uit, met het wettelijk minimumloon als bovengrens, tot aan de AOW-leeftijd. Vanaf een winst van ruwweg 38.000 euro is de uitkering dus simpelweg het minimumloon; wie minder winst maakte, krijgt 70 procent van dat lagere bedrag. Over de uitkering wordt loonheffing ingehouden. Voor zelfstandigen die meer verdienden dan het minimumloon betekent dit een forse terugval, ongeacht het oude inkomen.
De beoordeling door het UWV is strenger dan bij de WIA voor werknemers. Getoetst wordt of de zelfstandige met gangbaar werk, in het eigen of een ander bedrijf, het minimumloon kan verdienen. Is dat het geval, dan volgt geen uitkering: er geldt een alles-of-niets-beoordeling zonder categorieën voor gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid.
Let op: een private AOV op basis van beroepsarbeidsongeschiktheid beoordeelt of je jóuw vak nog kunt uitoefenen. De BAZ kijkt naar gangbaar werk in het algemeen. Dat verschil bepaalt in de praktijk grotendeels hoeveel bescherming je werkelijk hebt.
De eerste twee jaar: zelf overbruggen
De wachttijd van de BAZ is 104 weken, oftewel twee jaar. Wie ziek wordt, moet de eerste twee jaar het inkomensverlies zelf opvangen, bijvoorbeeld met spaargeld, het inkomen van een partner of een eigen voorziening. Pas daarna kan de publieke uitkering starten.
Een broodfonds of schenkkring kan helpen om die eerste twee jaar te overbruggen, maar telt in de plannen niet als vervanging van de BAZ: deelname aan zo’n collectief geeft geen vrijstelling van de verzekeringsplicht.
Opt-out: eruit blijven met een private AOV
Het stelsel is duaal: zelfstandigen zijn standaard publiek verzekerd, maar kunnen via een opt-out kiezen voor een private verzekering. Voorwaarde is dat die private AOV minstens gelijkwaardig is aan de BAZ: de wachttijd mag niet langer zijn dan twee jaar en de uitkering moet ten minste vergelijkbaar zijn. Overstappen tussen publiek en privaat kan eens per jaar.
Wie privaat verzekerd blijft, betaalt geen BAZ-premie maar wel een stabiliteitsbijdrage. De hoogte daarvan is nog niet vastgesteld. De bijdrage moet voorkomen dat verzekeraars alleen de gezonde, goedkope risico’s aantrekken terwijl de zwaardere risico’s in het publieke stelsel achterblijven.
Overgangsrecht en de peildatum
Voor zelfstandigen die al een private AOV hebben, is de peildatum het belangrijkste openstaande punt: het ijkmoment dat bepaalt of een bestaande verzekering onder het soepelere overgangsrecht valt. De peildatum is nog niet officiëel vastgesteld, maar wordt in 2026 verwacht en kan eerder liggen dan de inwerkingtreding van de wet.
Voor bestaande polissen van vóór de peildatum geldt eerbiedigende werking: je bestaande verzekering blijft dan gewoon gelden. Kernpunt in de huidige uitwerking is de eindleeftijd: de verzekering moet in elk geval tot 55 jaar blijven uitkeren. De hoogte van het verzekerde bedrag en medische uitsluitingen spelen bij dit overgangsrecht in de basis geen doorslaggevende rol. Wie pas ná de peildatum een AOV afsluit, krijgt te maken met de strengere gelijkwaardigheidseisen van de opt-out.
De peildatum is voor veel zelfstandigen hét moment waarop de ruimte om zelf te kiezen verandert. Zodra die bekend is, melden wij dat direct op ZZP Nieuws en in de ZZP Nieuwsbrief.
Tijdlijn en huidige status
De belangrijkste kritiek
De Raad van State oordeelde dat de BAZ in de voorgelegde vorm niet of nauwelijks uitvoerbaar is en adviseerde eerst de bestaande WIA te vereenvoudigen. Het kabinet paste het voorstel aan maar zette inhoudelijk door. Het UWV waarschuwde eerder dat het de uitvoering er nauwelijks bij kan hebben, en ZZP Nederland betwijfelt of de beoogde invoering rond 2030 wordt gehaald.
Inhoudelijk richt de kritiek zich op drie punten: de wachttijd van twee jaar waarin de zelfstandige er alleen voor staat, de uitkering op minimumniveau die voor veel zelfstandigen een forse terugval betekent, en de strenge alles-of-niets-beoordeling. Daar staat het karakter van een basisstelsel tegenover: solidariteit en een minimumvangnet, ook voor wie zich nu niet kan verzekeren vanwege leeftijd of gezondheid.
Wat kun je nu al doen?
De wet is er nog niet en de peildatum is niet vastgesteld. Toch zijn er checks die je nu al kunt doen:
- Breng je huidige vangnet in kaart: AOV, buffer, partnerinkomen of een andere voorziening, en hoe lang je daarmee uitval kunt opvangen
- Heb je al een AOV? Controleer de eindleeftijd: dekking die in elk geval tot 55 jaar doorloopt is het kernpunt in het overgangsrecht zoals dat nu is uitgewerkt
- Vergelijk de premies: zet de maximale BAZ-premie naast wat een private AOV kost in jouw beroepsgroep
- Weet dat een broodfonds of schenkkring geen vrijstelling geeft, maar wel de wachttijd kan overbruggen
- Volg de peildatum en de Kamerbehandeling; zodra daar nieuws over is, lees je het op ZZP Nieuws
Let op: De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van officiële bronnen en is voor het laatst bijgewerkt op 6 augustus 2026. Aan de inhoud van deze pagina kunnen geen rechten worden ontleend. Wet- en regelgeving en handhavingsbeleid kunnen gedurende het jaar wijzigen. Raadpleeg altijd rijksoverheid.nl voor de meest actuele informatie, of schakel een belasting- of arbeidsrechtadviseur in voor jouw persoonlijke situatie.