In het debat over de zzp-wetgeving valt steeds hetzelfde bedrag: 600 miljoen euro die Nederland zou mislopen als de nieuwe regels niet op tijd rond zijn. Nu de Raad van State deze week de verplichte AOV kraakte en de toekomst van de VBAR onzeker is, wordt die vraag urgent: hoeveel geld hangt er werkelijk aan de hervormingen, en wie heeft die afspraak eigenlijk gemaakt?
Geld tegen mijlpalen
Het bedrag komt uit het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP), het Nederlandse deel van het Europese coronaherstelfonds. Nederland heeft recht op maximaal 5,4 miljard euro aan Europese steun, maar dat geld komt niet vanzelf: het wordt in tranches uitgekeerd, telkens nadat Nederland aantoont dat afgesproken hervormingen en investeringen, de zogeheten mijlpalen, zijn gehaald. Belangrijk voor de discussie: het plan is door Nederland zélf opgesteld en ingediend; de Europese Commissie heeft het beoordeeld, niet gedicteerd.
Drie zzp-afspraken in het Herstel- en Veerkrachtplan
Binnen de arbeidsmarktprioriteit van het HVP heeft Nederland drie afspraken opgenomen die zelfstandigen direct raken: de verlaging van de zelfstandigenaftrek, de invoering van een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen, en de aanpak van schijnzelfstandigheid. De 600 miljoen euro uit het debat is daarbij vooral een orde van grootte: het geeft aan wat er rond deze afspraken op het spel staat. De veelgehoorde stelling dat Nederland dit bedrag “verliest als de VBAR niet doorgaat” is te kort door de bocht: bij een gemiste mijlpaal kan de Europese Commissie een deel van een uitbetaling inhouden, gekoppeld aan die specifieke mijlpaal, niet het hele HVP schrappen. De afbouw van de zelfstandigenaftrek loopt bovendien al, en voor de AOV beraadt het kabinet zich na het advies van deze week op de vervolgstap. Het spannendste onderdeel is de wetgeving rond arbeidsrelaties.
De wetgevingsmijlpaal, precies gelezen
Van de afspraken over schijnzelfstandigheid zijn er twee al ingelost: het plan voor versterking van de handhaving is met de Tweede Kamer gedeeld, en het handhavingsmoratorium is per 1 januari 2025 beëindigd. Rest de wetgevingsmijlpaal, en die is preciezer dan vaak wordt gezegd: de wet over de beoordeling van arbeidsrelaties moet uiterlijk 31 augustus 2026 in het Staatsblad staan, inclusief het besluit over de invoering, en de wet moet vóór 1 januari 2027 in werking treden. Het HVP omschrijft daarbij het doel: minder schijnzelfstandigheid en een duidelijkere beoordeling van arbeidsrelaties. Hoe Nederland dat doel wetgevend invult, kan in overleg met Brussel worden aangepast. Die invulling kan de VBAR zijn, maar ook een afgeslankte variant of een andere regeling.
Brussel dwingt niet, Den Haag beloofde
Voor wie dit voelt als Brusselse dwang is de nuance ongemakkelijk maar feitelijk: de zzp-hervormingen staan in het HVP omdat Nederlandse kabinetten ze er zelf in hebben gezet, en de Commissie doet wat elke subsidieverstrekker doet: pas uitbetalen als de afspraken zijn nagekomen. Dat Nederland als nettobetaler per saldo meer aan de EU afdraagt dan er terugkomt, verandert de spelregels niet. Wat het bedrag wél doet, is de politieke ruimte verkleinen: uitstel van zzp-wetgeving heeft nu een prijskaartje, en dat maakt stilvallen ook na het snoeiharde RvS-advies over de BAZ een dure optie.
Actualisering: mijlpaal geruild, deadline ruim gehaald (september 2026)
Het scenario voltrok zich vrijwel zoals hier geschetst. In mei 2026 meldde het kabinet dat de BAZ-mijlpaal niet haalbaar was en formeel als niet behaald geregistreerd stond; met de Europese Commissie werd een principeakkoord bereikt om die mijlpaal te vervangen door de Wet meer zekerheid flexwerkers, op voorwaarde van publicatie uiterlijk 31 augustus 2026. Zonder ingrijpen dreigde volgens minister Vijlbrief een korting van maximaal ruim 600 miljoen euro per niet-behaalde mijlpaal. Die deadline is ruim gehaald: de Eerste Kamer nam de flexwet op 7 juli aan, en op 15 juli verschenen de wet en het inwerkingtredingsbesluit in het Staatsblad (Stb. 2026, 205 en 206), met het onderdeel over gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden voor uitzendkrachten per 31 december 2026. In datzelfde Staatsblad van 15 juli stond ook het besluit waarmee het rechtsvermoeden bij laag uurtarief op 31 december 2026 in werking treedt; daarmee is ook de wetgevingsmijlpaal voor arbeidsrelaties binnen. Het vierde betaalverzoek, van 0,7 miljard euro, diende het kabinet in juni in.
Bron: Rijksoverheid (Herstel- en Veerkrachtplan) · Staatsblad · Tweede Kamer · Eerste Kamer
Redactionele noot: dit artikel is in september 2026 redactioneel herzien.
Marco Weeber – Uitgever en eindredacteur van ZZP Nieuws, dat hij in 2014 oprichtte. Hij schrijft over wetgeving, fiscaliteit en handhaving, met bijzondere aandacht voor de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de verplichte AOV. Het zzp-schap kent hij van binnenuit: hij werkte als freelancer en is sinds 2023 opnieuw zelfstandig. Bekijk alle artikelen van Marco Weeber.