De Raad van State haalt hard uit naar het wetsvoorstel voor de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen. In het advies dat op 15 december werd gepubliceerd noemt de Afdeling advisering, het onderdeel van de Raad dat over alle wetsvoorstellen adviseert, de Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ) in de huidige vorm “niet of nauwelijks uitvoerbaar”. Het advies aan het kabinet: dien het voorstel niet in bij de Tweede Kamer, tenzij het wordt aangepast.
Het doel gesteund, de uitvoering gekraakt
Over de bedoeling van de wet is de Raad positief: het is volgens het advies “belangrijk en noodzakelijk” om zelfstandigen te beschermen tegen inkomensverlies bij arbeidsongeschiktheid. Driekwart van de zelfstandigen is niet verzekerd, en een deel kán zich niet eens verzekeren vanwege leeftijd of medische geschiedenis. Het probleem zit in de gekozen vorm: de BAZ zet een eigen verzekeringsstelsel voor zelfstandigen naast de WIA voor werknemers, en dat maakt de sociale zekerheid volgens de Raad complexer, terwijl de uitvoering nu al onder druk staat. Het voorstel is niet of nauwelijks uitvoerbaar zolang de problemen bij de WIA niet zijn opgelost, schrijft de Afdeling, die daarbij onder meer wijst op het rapport waarin de Algemene Rekenkamer begin december fouten bij WIA-uitkeringen blootlegde. UWV en Belastingdienst waren in hun uitvoeringstoetsen eerder al kritisch over de uitvoerbaarheid. De Raad adviseert daarnaast het voorstel opnieuw te bezien op begrijpelijkheid en op de vraag of het zelfstandigen wel voldoende meerwaarde biedt.
Wat er in het voorstel staat
Het kabinet stuurde het wetsvoorstel in september 2025 naar de Raad van State, na aanpassingen vanwege eerdere kritiek van de uitvoeringsorganisaties. De hoofdlijnen: een premie van 5,4 procent van de winst met een maximum van circa 171 euro per maand, een wachttijd van twee jaar, een uitkering ter hoogte van maximaal het minimumloon die doorloopt tot de AOW-leeftijd, en een opt-out voor wie een gelijkwaardige private AOV heeft. De vormgeving is grotendeels gebaseerd op een advies van de sociale partners. Alle details staan in onze kennisbank.
Kabinet moet nu kiezen
Het kabinet moet op het advies reageren met een zogeheten nader rapport, waarin het aangeeft wat het met de kritiek doet, en beslist daarna of het voorstel alsnog naar de Tweede Kamer gaat. Doorzetten, ingrijpend aanpassen of intrekken: alle drie de routes liggen open. De beoogde invoering rond 2030 stond al langer onder druk door de benodigde opbouwtijd bij UWV en Belastingdienst.
Actualisering: kabinet zette door, wetsvoorstel ligt bij de Kamer (augustus 2026)
Het kabinet koos voor doorzetten. Op 13 maart 2026 stemde de ministerraad in met het wetsvoorstel, dat op 23 maart bij de Tweede Kamer werd ingediend (Kamerstuk 36912); het nader rapport en het aangepaste voorstel werden op 20 maart openbaar. De parlementaire behandeling loopt; de Kamercommissie leverde in mei haar schriftelijke inbreng.
Bron: Raad van State (15 december 2025) · Rijksoverheid · Tweede Kamer
Redactionele noot: dit artikel is in augustus 2026 redactioneel herzien.
Redactie ZZP Nieuws – Redactie ZZP Nieuws publiceert sinds 2014 dagelijks nieuws, duiding en achtergronden voor zelfstandig ondernemers in Nederland. De redactie werkt vanuit primaire bronnen: Rijksoverheid, rechtspraak, Kamerstukken en CBS. Ontwikkelingen worden waar mogelijk in de context van eerdere wetgeving en beleid geplaatst. Onafhankelijkheid van overheid, vakbonden en commerciële partijen staat voorop. Lees meer over de redactie.