Het ministerie van SZW heeft deze week het Toetsingskader Beoordeling arbeidsrelaties gepubliceerd, het document dat zzp’ers en opdrachtgevers moet helpen beoordelen of een klus als zelfstandige mag worden uitgevoerd. Wie het vier pagina’s tellende document naast de arresten van de Hoge Raad legt, ziet echter formuleringen die afwijken van wat de hoogste rechter daadwerkelijk oordeelde. In het arbeidsrechtelijke vakdebat lag het document binnen een etmaal onder vuur, en belangenorganisatie Comité ZZP vroeg het ministerie donderdag publiekelijk of hier sprake is van een onbedoelde omissie.
Toegezegd voor hetjuistecontract.nl, maar dat adres geeft ‘Pagina niet gevonden’
Het toetsingskader is de uitwerking van een toezegging uit de Kamerbrief van 9 april 2026: het kabinet beloofde daarin het actuele toetsingskader, gebaseerd op de meest recente jurisprudentie, te publiceren op hetjuistecontract.nl. Het document is een verkorte versie van het beoordelingskader van de Belastingdienst en legt per gezichtspunt uit wanneer een arbeidsrelatie wijst op loondienst of op werken als zzp’er, inclusief de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest en de antwoorden van de Hoge Raad in de Uber-zaak.
Opmerkelijk is de verspreiding. Minister Aartsen deelde het document woensdagavond als PDF-bijlage bij een LinkedIn-post. De Kamerbrief noemt hetjuistecontract.nl als publicatieplek, maar dat webadres, de domeinnaam van de vorige campagne, verwees donderdagmiddag naar een niet-bestaande pagina op Rijksoverheid.nl: “Pagina niet gevonden”. Op de themapagina over het voorkomen van schijnzelfstandigheid, waar de minister voor het stappenplan naar verwijst, staat het toetsingskader evenmin; die pagina toont de bestaande keuzehulp en webmodule. Daarmee sluit de lancering aan op het beeld uit onze analyse van de campagne ‘Zo kan zzp wél’: overheidscommunicatie die vooral via de LinkedIn-tijdlijn van de minister en gesponsorde artikelen loopt.
Waar het document afwijkt van wat de Hoge Raad oordeelde
De redactie legde het toetsingskader naast de twee arresten waarop het steunt. Bij het negende gezichtspunt, het ondernemerschap, schrijft het toetsingskader: “in hoeverre de opdrachtnemer zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen”. De Hoge Raad formuleerde het in het Deliveroo-arrest anders: “of degene die de werkzaamheden verricht zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen”. Dat verschil lijkt klein, maar is juridisch wezenlijk: de vraag óf iemand opdrachtnemer dan wel werknemer is, is precies wat beoordeeld moet worden. Wie de werkende alvast “opdrachtnemer” noemt, loopt vooruit op de uitkomst. Het kader gebruikt de term consequent als aanduiding van de werkende, maar juist in een document dat de kwalificatievraag moet helpen beantwoorden, luistert die woordkeuze nauw.
Ook de samenvatting van het Uber-arrest is stelliger dan de uitspraak zelf. Het toetsingskader stelt dat bij de beoordeling “ieder gezichtspunt uit het Deliveroo-arrest meetelt”. De Hoge Raad oordeelde dat de gezichtspunten van belang kúnnen zijn, dat er geen rangorde tussen bestaat en dat ondernemerschap niet van ander gewicht is dan de overige omstandigheden. Dat is iets anders dan dat elk gezichtspunt altijd meeweegt. Het document is op dit punt bovendien niet consistent: elders staat correct dat de gezichtspunten niet uitputtend zijn en dat het belang per situatie kan verschillen.
Arbeidsrechtadvocaat Joost van Ladesteijn (Vertex Legal) kraakte het document woensdag in een veelbesproken LinkedIn-post. De rechtspraak van de afgelopen twee jaar is volgens hem onvoldoende verwerkt: “Dit vergt aanpassing van het Toetsingskader.” Hij roept het ministerie op na de zomer met een herziene versie te komen: “Dit moet nu snel, goed en raak om de kramp uit de markt te halen.”
Extra gewicht krijgt de kwestie doordat het toetsingskader zelf vermeldt dat de uitleg van de Deliveroo-gezichtspunten “één op één” is overgenomen uit het kader van de Belastingdienst. Dezelfde formuleringen staan daarmee ook in het document waarmee de dienst sinds de hervatte handhaving arbeidsrelaties beoordeelt. ZZP Nieuws heeft het ministerie van SZW donderdagochtend om een reactie gevraagd. Een woordvoerder laat weten dat het ministerie op zoek gaat naar antwoorden; zodra die er zijn, verwerken wij ze in dit artikel.
Derde verduidelijkingspoging in vijf maanden roept direct discussie op
Het toetsingskader is het derde instrument in vijf maanden waarmee het kabinet duidelijkheid wil scheppen. In februari kwam de keuzehulp ‘Het juiste contract: zzp ja of nee?’, in juli volgden de eerste campagne-uitingen van ‘Zo kan zzp wél’ en nu dit toetsingskader. De laatste twee riepen direct na lancering vragen op, en ook de keuzehulp ligt inmiddels onder het vergrootglas: die biedt naar eigen zeggen geen zekerheid voor individuele situaties. Intussen komt het instrument dat wél juridische zekerheid vooraf moet geven, de Zelfstandigenwet als opvolger van het geschrapte verduidelijkingsdeel van de Vbar, volgens de minister pas na de zomer verder.
Voor zzp’ers verandert er intussen niets: het toetsingskader bevat geen nieuwe regels, maar vat bestaande wet en rechtspraak samen. Wie de bestaande Belastingdienst-toelichting kent, leest hier niets dat de beoordeling van een arbeidsrelatie verandert. Als checklist naast een opdracht is het bruikbaar, zolang de lezer beseft dat de formuleringen op onderdelen scherper zouden moeten zijn dan ze nu zijn. De vraag van Comité ZZP aan het ministerie, onbedoelde omissie of tegengestelde boodschap, verdient hoe dan ook een antwoord: een document dat rust moet brengen, kan zich geen discussie over de eigen juridische precisie veroorloven.
Bron: Hoge Raad (Deliveroo-arrest, 24 maart 2023 en Uber-arrest, 21 februari 2025) · Ministerie van SZW (Toetsingskader Beoordeling arbeidsrelaties, juli 2026) · Tweede Kamer (Kamerbrief 9 april 2026) · LinkedIn/Joost van Ladesteijn en Comité ZZP
Update 16 juli 2026, 16:22 uur: minister Aartsen wees donderdagmiddag in een nieuwe LinkedIn-post op de vindplaats van het toetsingskader op open.overheid.nl, waar het document volgens de registratie sinds maandag 13 juli staat. In dezelfde post erkende hij dat er “onduidelijkheid en onrust” is over hoe in de praktijk met de geldende jurisprudentie moet worden gewerkt, en herhaalde hij het tijdpad voor de Zelfstandigenwet: eind dit jaar voor advies naar de Raad van State, met 1 januari 2028 als beoogde ingangsdatum. Het webadres hetjuistecontract.nl, de publicatieplek uit de Kamerbrief van 9 april, gaf bij het verschijnen van deze update nog altijd “Pagina niet gevonden”.
Update 16 juli 2026, 20:25 uur: de bereikbaarheid van hetjuistecontract.nl wisselt donderdagavond. Bij een controle om 17:41 uur verwees het adres naar de themapagina ‘Het juiste contract: zzp ja of nee?’ op Rijksoverheid.nl; om 19:15 uur gaf het opnieuw “Pagina niet gevonden”. Op de themapagina zelf, voor het laatst gewijzigd op 3 maart, staat het toetsingskader nog altijd niet. ZZP Nieuws blijft de bereikbaarheid volgen.
Update 18 juli: hetjuistecontract.nl is weer bereikbaar en verwijst inmiddels door naar de algemene Rijksoverheid-pagina over het voorkomen van schijnzelfstandigheid. Een reactie van SZW op onze vragen is nog niet ontvangen.
Update 21 juli 2026: het ministerie van SZW erkent in antwoord op vragen van ZZP Nieuws dat aangehaalde passages afwijken van de jurisprudentie van de Hoge Raad en zegt verduidelijking toe. Lees het vervolgartikel: SZW erkent afwijkingen in zzp-toetsingskader en zegt verduidelijking toe.
Marco Weeber – Uitgever en eindredacteur van ZZP Nieuws, dat hij in 2014 oprichtte. Hij schrijft over wetgeving, fiscaliteit en handhaving, met bijzondere aandacht voor de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de verplichte AOV. Het zzp-schap kent hij van binnenuit: hij werkte als freelancer en is sinds 2023 opnieuw zelfstandig. Bekijk alle artikelen van Marco Weeber.