Een doorstart van 60.000 euro voor een merk dat dertig jaar de Nederlandse reclame bepaalde. Dat is wat het faillissement van KesselsKramer financieel heeft opgeleverd, en het is bij lange na niet genoeg om de rekeningen te betalen die nog openstaan. De grootste verliezers zijn niet de oud-partners of de bank, maar de zelfstandigen die het werk deden: regisseurs, stemacteurs, componisten, modellen en musici die hun facturen kunnen vergeten.
Curator Els Doornhein wikkelt het faillissement af van het Amsterdamse bureau, dat eind mei omviel nadat drie grote klanten kort na elkaar vertrokken. Investeerder Thijs Boon, oprichter van VICE Benelux, nam de intellectuele eigendomsrechten, het klantenbestand, de goodwill en de inventaris over uit de boedel. Vijftien van de eenentwintig medewerkers houden hun baan. De curator noemt het bod het beste in de markt, maar tekent er zelf bij aan dat de opbrengst onder haar verwachting bleef.
Bijna een miljoen aan vorderingen, 60.000 euro in kas
De rekensom die overblijft is wrang. Tegenover die 60.000 euro staan schuldeisers die samen bijna één miljoen euro aan vorderingen hebben ingediend. En in dat bedrag zitten de Belastingdienst, het UWV en de Rabobank nog niet eens. Onder de schuldeisers die al wél aanklopten, zit volgens de curator een flink aantal zelfstandig ondernemers dat veel schade lijdt. Het gaat om mensen die werden ingehuurd voor de productie van campagnes en die nog wachten op betaling voor hun werk én voor de uitkoop van hun rechten.
Voor wie weleens als zzp’er voor een opdrachtgever heeft gewerkt die later omviel, is dit een herkenbaar en bitter patroon. Het verklaart waarom deze zaak meer is dan branchenieuws uit de reclamewereld.
Waarom de zzp’er achteraan in de rij staat
De Faillissementswet kent een vaste volgorde waarin schuldeisers hun geld krijgen, en die volgorde valt vrijwel altijd in het nadeel van de zelfstandige uit. Helemaal vooraan staan partijen met een zekerheidsrecht, zoals een bank met een pand- of hypotheekrecht. Daarna volgen de boedelschulden, zoals het salaris van de curator, en vervolgens de preferente schuldeisers: partijen die de wet voorrang geeft, met de Belastingdienst en het UWV als bekendste voorbeelden. Pas als al die groepen zijn voldaan, komen de concurrente schuldeisers aan de beurt. Dat is de grote restgroep zonder bijzondere rechten, en daar valt de zzp’er met een onbetaalde factuur vrijwel altijd onder.
In de praktijk komt dat vaak neer op weinig tot niets. Volgens Ondernemersplein, het overheidsloket voor ondernemers, worden concurrente vorderingen pas betaald als er ná de preferente schuldeisers nog geld over is. Bij een lege boedel komt het regelmatig niet eens tot een uitkering.
De Rabobank illustreert hoe anders dat werkt voor wie zekerheid heeft geregeld. De bank heeft nog ruim vier ton tegoed, maar wordt schadeloos gesteld uit de verkoop van de Amsterdamse kerk die jarenlang het hoofdkantoor was. Dat pand zit niet in de boedel en is eigendom van de oud-partners, maar was wel aan de bank verpand. Een bank met een pand- of hypotheekrecht mag zich bij een faillissement gedragen alsof er geen faillissement is: zij kan het onderpand verkopen en haalt haar geld rechtstreeks uit de opbrengst. De zzp’er die zijn arbeid leverde, heeft zo’n zekerheid niet. Hij heeft alleen een factuur, en die belandt onderaan de stapel.
Een risico dat de meeste zelfstandigen niet kennen
Dat dit geen incident is, bleek deze maand nog uit eigen onderzoek in de markt. Uit een enquête van Vereniging ZZP Nederland onder ruim 1.350 zelfstandigen kwam naar voren dat twee derde niet weet hoe het zit als hun opdrachtgever of bemiddelaar failliet gaat: 43,8 procent kent het risico niet, en 23,4 procent kreeg er nooit informatie over. De KesselsKramer-zaak laat zien wat dat gat aan kennis concreet kan kosten.
Het is bovendien niet de eerste keer dat ZZP Nieuws dit ziet gebeuren. Toen zorgplatform Dytter in 2023 omviel, bleven minstens honderd zorg-zzp’ers achter met onbetaalde diensten, sommigen tot 30.000 euro. Een andere sector, hetzelfde mechanisme: de zelfstandige draait de uren of levert het werk, maar staat juridisch onderaan zodra het misgaat. En met de aanhoudend hoge bedrijfsbeëindigingen onder zelfstandigen is dat geen randverschijnsel.
Wat een gedupeerde zzp’er nu kan doen
Boon heeft toegezegd iets voor de getroffen zelfstandigen te willen regelen. Hij hoeft dat juridisch niet, zegt hij zelf, maar er komt naar eigen zeggen een vorm van compensatie omdat het faillissement eenpitters hard raakt. Dat is een geste, geen recht: gedupeerden kunnen er niet op rekenen en de details zijn er nog niet.
Wie zelf een vordering heeft, doet er hoe dan ook goed aan die schriftelijk in te dienen bij de curator, ook al is de kans op een uitkering klein. Zonder ingediende vordering bestaat zelfs die kleine kans niet. Voor toekomstige opdrachten is de echte les preventief: werk waar mogelijk met aanbetalingen of voorschotten, factureer in korte termijnen in plaats van pas aan het eind, en let bij grote opdrachtgevers op signalen van betalingsproblemen. Het zijn geen garanties, maar ze verkleinen het bedrag dat in de boedel kan verdampen. Want zoals KesselsKramer opnieuw aantoont: op het moment dat de curator wordt benoemd, is het voor de zzp’er meestal te laat.
Bron: RTL Z · Ondernemersplein · Vereniging ZZP Nederland
Marco Weeber – Uitgever en eindredacteur van ZZP Nieuws, dat hij in 2014 oprichtte. Hij schrijft over wetgeving, fiscaliteit en handhaving, met bijzondere aandacht voor de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de verplichte AOV. Het zzp-schap kent hij van binnenuit: hij werkte als freelancer en is sinds 2023 opnieuw zelfstandig. Bekijk alle artikelen van Marco Weeber.