Binnen één week werden twee zorgorganisaties zichtbaar in hetzelfde dossier, met tegengestelde bewegingen. Gehandicaptenzorgaanbieder Lunet stopte per 1 juni volledig met zzp’ers en zag volgens het Eindhovens Dagblad binnen twee weken gaten in de roosters vallen. Bij Pluryn, een van de grootste aanbieders van gehandicaptenzorg en jeugdhulp, berichtte De Gelderlander juist over jarenlange onveilige situaties die mede samenhingen met een zéér hoge inzet van zzp’ers en andere invalkrachten. De ene organisatie raakt in de problemen door zzp’ers te schrappen, de andere door er te lang te veel van afhankelijk te zijn. Voor de zelfstandige zorgprofessional is dat geen tegenstelling, maar een patroon.
Wat de cijfers van Pluryn werkelijk laten zien
De aandacht ging deze week naar de incidenten, maar de structurele kern staat in het jaarverslag. Pluryn gaf in 2024 ongeveer 82,5 miljoen euro uit aan personeel niet in loondienst; in 2025 daalde dat naar 64,6 miljoen euro. Belangrijk om te weten: dat bedrag is niet allemaal zzp. Pluryn benadrukt zelf dat het naast zzp’ers ook voor een groot deel om uitzendkrachten gaat. Als aandeel van de totale personeelsinzet daalde dit externe deel van 31 procent in 2024 naar 23 procent in 2025. Dat is nog altijd bijna een kwart van de bezetting, in een organisatie die werkt met cliënten die zware, complexe zorg nodig hebben.
De daling is geen toeval. De raad van toezicht drong volgens het jaarverslag aan op structurele maatregelen om zzp’ers uit te faseren, vanwege de hoge kosten en de risico’s die aan deze inhuur kleven. Voor 2026 start Pluryn een eigen intern uitzendbureau om de afhankelijkheid van externe krachten verder terug te brengen. De organisatie koppelt die beweging expliciet aan de Wet DBA en de handhaving door de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid.
Twee organisaties, twee snelheden, dezelfde druk
Daarmee staan Lunet en Pluryn symbool voor twee manieren om met dezelfde druk om te gaan. Lunet koos voor een harde knip: per direct geen zzp’ers meer. Het gevolg waren onvervulde diensten en, volgens betrokkenen, een bezetting die op sommige locaties niet rond te krijgen was. Pluryn kiest voor een geleidelijke afbouw over meerdere jaren, maar erkent in hetzelfde jaarverslag dat het zonder externe inzet de roosters nog niet sluitend krijgt. Beide routes lopen vast op hetzelfde punt: er zijn simpelweg te weinig vaste handen.
Dat is precies waar het handhavingsbeleid op botst. De Belastingdienst wil schijnzelfstandigheid terugdringen, en zorgorganisaties reageren door zzp-inzet af te bouwen. Maar in een sector met een structureel personeelstekort verschuift het probleem dan van de ene kolom naar de andere. Brancheorganisaties waarschuwen al langer dat zorgvoorzieningen onder druk komen wanneer zelfstandigen wegvallen zonder dat er vaste medewerkers voor in de plaats komen. De zzp’er wordt zo zowel het doelwit van het beleid als de sluitpost van de uitvoering.
Waarom dit de zelfstandige raakt, niet alleen de instelling
Voor zelfstandigen in de zorg zit de les niet in de incidenten, maar in de richting. Grote werkgevers bewegen aantoonbaar weg van externe inhuur, deels gedwongen door handhaving, deels uit kostenoverwegingen. Pluryn brengt de inzet niet alleen omlaag, maar bouwt een eigen alternatief om zelfstandigen te vervangen. Dat is een signaal dat verder reikt dan twee Gelderse en Brabantse zorglocaties: de structurele vraag naar losse zzp-inzet in grote zorginstellingen neemt af, terwijl de werkdruk en de tekorten blijven.
Tegelijk laat het Pluryn-jaarverslag zien dat afbouwen niet hetzelfde is als kunnen missen. Zolang het personeelstekort niet is opgelost, blijft externe inzet nodig, of die nu zzp heet of uitzendkracht. De kwetsbaarheid die zorgorganisaties nu ervaren komt niet voort uit de zzp’er zelf, maar uit een arbeidsmarkt die te krap is en een handhavingsregime dat sneller beweegt dan de personeelsplanning aankan. Voor de zelfstandige die overweegt in de zorg te blijven werken, is dat de werkelijke ontwikkeling om te volgen: niet één misstand, maar de richting waarin de hele inhuurmarkt zich beweegt.
Bron: Pluryn jaarverslag 2025 · Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
Redactie ZZP Nieuws – Redactie ZZP Nieuws publiceert sinds 2014 dagelijks nieuws, duiding en achtergronden voor zelfstandig ondernemers in Nederland. De redactie werkt vanuit primaire bronnen — Rijksoverheid, rechtspraak, Kamerstukken en CBS — en plaatst ontwikkelingen waar mogelijk in de context van eerdere wetgeving en beleid. Onafhankelijkheid van overheid, vakbonden en commerciële partijen staat voorop. Lees meer over de redactie.