Gehandicaptenzorginstelling SWZ uit Son waarschuwt voor een mogelijk faillissement als de Belastingdienst naheffingen en boetes oplegt voor de inzet van schijnzelfstandigen. Dat meldde Nieuwsuur op 29 juli. De instelling, die 1.500 mensen met een lichamelijke of meervoudige beperking ondersteunt, probeerde eerder precies te doen wat de wet vraagt: ze kondigde aan abrupt te stoppen met zzp-groepsbegeleiders. Dat voornemen strandde in de eigen organisatie. Het leidde volgens SWZ tot meer zieken, uitstroom van vast personeel en veel meer klachten over de zorg, waarna de inhuur werd voortgezet. Daarmee is SWZ de eerste instelling die hardop de conclusie trekt waar de hele gehandicaptenzorg omheen draait: het lukt niet zonder zzp’ers.
Zzp’ers in de gehandicaptenzorg: het patroon wordt concreet
Wat SWZ overkwam, tekende zich in de cijfers al af. Uit de BDO-benchmark van eind juni bleek dat de afbouw van zzp’ers in de gehandicaptenzorg nauwelijks lukt: zo’n 1.945 zelfstandigen verlieten in 2025 de sector, grotendeels zonder over te stappen naar loondienst. De FNV peilde in april 2025 al dat zzp’ers deels werden ingeruild voor uitzendkrachten, terwijl de onderbezetting en het verzuim opliepen. Bij SWZ komen die lijnen samen in één balans: 82 voltijdsbanen aan openstaande vacatures op een totaal van 450, een ziekteverzuim rond de 11 procent, en 62 fte die wordt ingevuld met zelfstandigen. In de hele gehandicaptenzorg stonden in het vierde kwartaal van 2025 zo’n 8.700 vacatures open, meldde het kabinet in januari in antwoord op Kamervragen.
Bestuurder Jody Cath zei 31 juli tegen het Eindhovens Dagblad dat pogingen om die zzp’ers in dienst te nemen strandden op iets wat geen wet kan repareren: de zelfstandigen kozen bewust voor vrijheid in werkuren, minder regeldruk en administratie, en een hoger uurloon. Wie het zzp-schap in de zorg alleen als een constructie van werkgevers ziet, mist dat een groot deel van deze professionals zelf niet terug wil naar loondienst.
De handhavingsklok tikt: naheffing met terugwerkende kracht tot 2025
De Belastingdienst legde bij enkele gehandicaptenzorginstellingen al werkbezoeken af. Instellingen met een hoog risico op schijnzelfstandigheid krijgen enkele maanden om bij te sturen; daarna volgt boekenonderzoek en kunnen naheffingen worden opgelegd met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Vanaf 2027 komen daar verzuimboetes bovenop voor organisaties die te weinig doen tegen schijnzelfstandigheid. Veertien instellingen voor complexe zorg stuurden op 16 oktober 2025 al een gezamenlijke brandbrief aan de ministeries van VWS en SZW; een naheffing en boete van miljoenen is volgens de brief niet te dragen. SWZ maakt die waarschuwing nu persoonlijk: bij daadwerkelijke handhaving vreest Cath voor het voortbestaan van de organisatie, terwijl haar cliënten niet zomaar elders terechtkunnen.
Het kabinet houdt vol dat een uitzondering voor de gehandicaptenzorg juridisch onhoudbaar is en stelt dat instellingen met grote personeelskrapte kunnen leren van aanbieders die er minder last van hebben. Cath zegt die organisaties niet te kennen: geen enkel succesverhaal, ook niet in het onderlinge overleg tussen zorgaanbieders.
Boetes voor de instelling, onzekerheid voor de zzp’er
Voor zelfstandigen in de zorg is één onderscheid belangrijk om te zien. De naheffingen en boetes waar dit dossier om draait, landen bij de opdrachtgever: die draagt de loonheffingen af als de Belastingdienst de arbeidsrelatie herkwalificeert. Het risico voor de zzp’er is van een andere orde, maar niet kleiner. Opdrachten kunnen van de ene op de andere week wegvallen zodra een instelling het risico niet meer durft te nemen, en bij herkwalificatie kan ook de eigen fiscale positie ter discussie komen te staan, van zelfstandigenaftrek tot ondernemersstatus. De BDO-cijfers laten zien hoe dat in de praktijk uitpakt: wie de gehandicaptenzorg verliet, kwam grotendeels niet in loondienst terecht, maar verdween uit de sector. Het personeelstekort in de gehandicaptenzorg maakt de zorg-zzp’er dus onmisbaar, terwijl de handhaving elke opdracht onzeker maakt. De vraag verschuift daarmee van de tekentafel naar de praktijk: niet of instellingen van zzp’ers af willen, maar of de zorg zonder hen kan. SWZ voerde die test als eerste uit, en het antwoord was in de eigen organisatie direct zichtbaar. Zolang het kabinet vasthoudt aan handhaving zonder ruimte voor de sector, is SWZ niet de laatste instelling die deze conclusie moet trekken.
Bron: NOS/Nieuwsuur (29 juli 2026) · Eindhovens Dagblad (31 juli 2026) · Hartekamp Groep (oktober 2025) · Tweede Kamer (januari 2026)
Marco Weeber – Uitgever en eindredacteur van ZZP Nieuws, dat hij in 2014 oprichtte. Hij schrijft over wetgeving, fiscaliteit en handhaving, met bijzondere aandacht voor de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de verplichte AOV. Het zzp-schap kent hij van binnenuit: hij werkte als freelancer en is sinds 2023 opnieuw zelfstandig. Bekijk alle artikelen van Marco Weeber.