Sinds de Belastingdienst per 1 januari van dit jaar daadwerkelijk is begonnen met handhaven op schijnzelfstandigheid, is de onrust onder zelfstandig ondernemers en hun opdrachtgevers sterk toegenomen. Zowel werkgevers als zzp’ers zoeken naar duidelijkheid in een complex speelveld waarin de grens tussen ondernemerschap en loondienst steeds vaker wordt betwist.
Nieuwe realiteit: strengere controle op zzp-constructies
De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelatie (DBA), die sinds 2016 van kracht is, werd jarenlang nauwelijks gehandhaafd. Met het beëindigen van het zogenoemde handhavingsmoratorium is daar verandering in gekomen. Vooral opdrachtgevers liggen nu onder het vergrootglas, maar de gevolgen zijn ook voelbaar voor zelfstandig ondernemers.
“De vragen stromen binnen,” zegt Jan Schreuders, arbeidscoördinator bij RMU. “Zowel van zzp’ers als van bedrijven. Het gaat allemaal om onzekerheid: wat mag nog wel, wat niet meer?”
Grote gevolgen voor samenwerking en flexibiliteit
Uit recent onderzoek van werkgeversorganisatie AWVN blijkt dat 42% van de werkgevers zzp’ers heeft gevraagd om in loondienst te komen. Toch geeft slechts 8% van de freelancers gehoor aan die oproep. Een significant deel van de bedrijven heeft hun contracten of samenwerking met zelfstandigen aangepast; 40% huurt minder zzp’ers in en 7% is er zelfs volledig mee gestopt.
De voornaamste reden? Angst voor naheffingen en reputatieschade. Vooral in sectoren zoals de zorg, het onderwijs, de bouw en zakelijke dienstverlening zien bedrijven zich genoodzaakt hun flexibele schil kritisch onder de loep te nemen.
Zorg en onderwijs extra kwetsbaar
Volgens Schreuders zijn juist de sectoren waar personeelstekorten spelen extra gevoelig voor de discussie rondom schijnzelfstandigheid. “Een zzp’er draait exact dezelfde diensten als zijn collega in loondienst, overlegt met hetzelfde team, en werkt met dezelfde patiënten of leerlingen. Maar in plaats van een loonstrook stuurt hij een factuur.”
Ironisch genoeg werkt ook de overheid zelf met zelfstandigen via constructies die nu ter discussie staan. Denk aan de Dienst Toeslagen, waar tal van zzp’ers werkzaam zijn.
Tips uit de praktijk: ‘Denk mee, denk vooruit’
Een zzp’er in het onderwijs, die anoniem wil blijven, deelt zijn aanpak: “Ik heb mijn SBI-code geüpdatet en ben kritischer gaan kijken naar mijn opdrachten. Het is tegenwoordig echt een sport om aan de juiste voorwaarden te voldoen.”
Hij adviseert collega-zelfstandigen om hun bedrijfsstructuur regelmatig tegen het licht te houden. “Overweeg een vof als je samenwerkt met je partner of meerdere opdrachtgevers bedient. En gebruik hulpmiddelen, zoals AI-tools, om je positionering te verstevigen — zolang je goed weet wat je doet.”
Wat kun je als zzp’er of opdrachtgever doen?
- Evalueer samenwerkingsovereenkomsten: Voorkom dat er sprake is van een gezagsverhouding of integratie in het bedrijf.
- Werk met meerdere opdrachtgevers: Dat verkleint de kans op de kwalificatie ‘schijnzelfstandigheid’.
- Documenteer alles zorgvuldig: Leg afspraken, vrijheid van uitvoering en risico’s goed vast.
- Check je SBI-code en KvK-registratie: Zorg dat deze overeenkomen met de werkzaamheden die je uitvoert.
- Blijf op de hoogte van wet- en regelgeving: De situatie is volop in beweging, vooral richting de voorgenomen Wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden.
Conclusie
De handhaving op schijnzelfstandigheid is geen papieren tijger meer. Zowel opdrachtgevers als zzp’ers zullen zich moeten aanpassen aan de veranderende regels. De kern? Transparantie, zelfstandigheid aantoonbaar maken, en proactief handelen. De tijd van vrijblijvendheid is voorbij — maar er is ruimte om binnen de regels zelfstandig te blijven ondernemen.
10/3/2025 · Bronnen: o.a. RD
Redactie ZZP Nieuws publiceert dagelijks nieuws, duiding en updates voor zelfstandig ondernemers in Nederland. Lees meer over onze redactie.