De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) verplicht uitzendbureaus, detacheerders en andere bedrijven die personeel uitlenen om een toelating te hebben, en verbiedt opdrachtgevers om zonder die toelating in te lenen. De wet staat sinds november 2025 in het Staatsblad, treedt op 1 januari 2027 in werking en wordt vanaf 1 januari 2028 gehandhaafd. Sinds 1 november 2026 kunnen uitleners zich bij de toelatingsautoriteit aanmelden voor de overgangsregeling; dat kan tot en met 31 december 2026. Een zzp’er die zelf het werk doet en zelf bepaalt hoe, valt volgens die autoriteit waarschijnlijk buiten de wet. Een dga die via zijn eigen werk-bv onder leiding en toezicht van een opdrachtgever werkt, kan er wél onder vallen.
Wat is de Wtta?
De Wtta voert een verplicht toelatingsstelsel in voor iedereen die arbeidskrachten ter beschikking stelt: uitzendbureaus, detacheerders, payrollbedrijven, bedrijven die incidenteel personeel uitlenen, en ook stichtingen en buitenlandse uitleners die in Nederland actief zijn. Wie vanaf 1 januari 2028 zonder toelating of ontheffing uitleent, is strafbaar; wie van zo’n uitlener inleent ook. De uitvoering ligt bij de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU), een onderdeel in oprichting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat de wet namens de minister uitvoert. Toezicht en boetes zijn aan de Nederlandse Arbeidsinspectie.
De wet komt voort uit het rapport “Geen tweederangsburgers” van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer (30 oktober 2020), dat onderbetaling, slechte huisvesting en belastingontduiking in de uitzendsector beschreef. De memorie van toelichting onderbouwt de wet met cijfers van de Arbeidsinspectie: in 2016 werd bij 33 procent van de onderzochte uitzendbureaus een overtreding vastgesteld, in de periode 2020 tot en met 2022 gemiddeld bij 67 procent.
Uitzendbureau, detacheerder, payrollbedrijf of ander bedrijf dat werknemers bij een ander laat werken onder diens leiding en toezicht
Opdrachtgever die arbeidskrachten inhuurt via een uitlener
Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt: verleent toelatingen en ontheffingen en beheert het openbare register
De NAU schrijft het zo: “Bent u zzp’er, werkt u zelf voor uw opdrachtgever en bepaalt u zelfstandig hoe u dat werk doet? Dan heeft u waarschijnlijk geen toelating nodig.” Wat dat “waarschijnlijk” betekent, en waarom het voor een dga anders ligt, staat hieronder. Officiële informatie: toelatinguitleenmarkt.nl.
Tijdlijn en huidige status
Wat betekent de Wtta voor zzp’ers?
De Wtta gaat over het uitlenen van werknemers, niet over zelfstandigen. Toch raakt de wet zzp’ers op drie manieren, en de NAU maakt daarbij een onderscheid dat je moet kennen.
De zzp’er die zelf het werk doet
Werk je zelf voor je opdrachtgever en bepaal je zelf hoe je dat doet, dan heb je volgens de NAU “waarschijnlijk geen toelating nodig”. Er is dan niemand die ter beschikking wordt gesteld. Het woord “waarschijnlijk” is geen slag om de arm voor de vorm. De NAU vervolgt: blijkt in de praktijk dat je opdrachtgever toch leidinggeeft en toezicht houdt, dan kan de Arbeidsinspectie dat alsnog zien als uitlenen, en dan kunnen jij én de inlener een boete krijgen. Bepalend is dus niet je contract of je KVK-inschrijving, maar hoe er feitelijk wordt gewerkt. Dat is hetzelfde criterium dat de Belastingdienst gebruikt bij schijnzelfstandigheid, maar het zijn twee aparte toetsen door twee aparte instanties: de Belastingdienst kijkt naar loonheffingen, de Arbeidsinspectie naar de Waadi en de Wtta. Een oordeel van de een bindt de ander niet.
De dga met een eigen bv
Hier ligt het scherpst. Op haar website schrijft de NAU: “Bent u directeur-grootaandeelhouder (DGA) en doet u via uw eigen bv werk bij een opdrachtgever? Dan heeft u waarschijnlijk wel een toelating nodig.” De redenering: de dga is werknemer van zijn eigen bv, en die bv stelt hem ter beschikking aan de opdrachtgever. In het document met veelgestelde vragen dat de NAU op 13 oktober 2026 in haar communicatietoolkit plaatste, is die zin voorzichtiger: of een toelating nodig is, “hangt af van de manier waarop het werk is georganiseerd en van de vraag of er sprake is van terbeschikkingstelling van arbeidskrachten”. In een bericht van medio oktober 2026 maakte de NAU het criterium expliciet: bepalend is of er onder leiding en toezicht van de opdrachtgever wordt gewerkt; de rechtsvorm en de inzet van een intermediair zijn daarbij niet doorslaggevend. Een zzp’er met een bv die zonder leiding en toezicht een resultaat levert, stelt dus geen arbeidskracht ter beschikking. Werkt hij onder aansturing van de opdrachtgever, dan wel, en dan geldt vanaf 2028 het verbod voor beide partijen. Wie overweegt een bv op te richten, leest eerst Eenmanszaak of bv: wanneer omzetten en wat verandert er?
Platforms en bemiddelaars
Werk je via een platform of bemiddelingsbureau, dan hangt het ervan af wat dat bureau feitelijk doet. Bemiddelt het alleen, dan is het geen uitlener. Bepaalt het bureau wie wanneer waar werkt en betaalt het je uit, dan kan het volgens de Arbeidsinspectie een uitlener of zelfs een werkgever zijn, ook als het zichzelf bemiddelaar noemt. In augustus 2026 legde de inspectie een freelanceplatform en negen inhurende bedrijven samen ruim 150.000 euro aan boetes op, onder meer op grond van de Waadi. Vanaf 2028 komt daar het inleenverbod bij: wie via een bureau zonder toelating werkt, zet ook zijn opdrachtgever in de problemen. Lees de zaak.
Wat er op het spel staat. Wordt jouw werk alsnog als uitlenen aangemerkt, dan loop je niet alleen zelf risico. Vanaf 1 januari 2028 riskeert ook je opdrachtgever een boete, omdat hij heeft ingeleend van een partij zonder toelating. Opdrachtgevers zullen daar vóór die tijd op gaan selecteren.
Verplichtingen voor opdrachtgevers (inleners)
Voor bedrijven die uitzendkrachten of gedetacheerden inhuren, brengt de Wtta drie verplichtingen mee. Ze gelden vanaf 1 januari 2028; het register waarmee ze te controleren zijn, gaat op 1 juli 2027 open.
- Inleenverbod: het is verboden arbeidskrachten in te lenen van een uitlener zonder toelating, voorlopige toelating of ontheffing.
- Controleplicht: de inlener controleert in het openbare register van de NAU of de uitlener is toegelaten.
- Administratieplicht: de inlener legt vast welke arbeidskrachten hij van welke uitlener heeft ingeleend.
Bij doorleenconstructies, waarbij een uitlener arbeidskrachten doorleent aan een andere partij, moet elke schakel in de keten een toelating hebben: de werkgever van de arbeidskracht én het bedrijf dat doorleent. De NAU adviseert inleners om na te gaan bij welke uitlener de arbeidskracht daadwerkelijk in dienst is en de keten zo kort mogelijk te houden.
Eisen aan uitleners: toelating, waarborgsom, kosten en ontheffing
Eerst aanmelden, dan aanvragen
Wie op 1 januari 2027 al uitleent, meldt zich tussen 1 november en 31 december 2026 aan bij de NAU voor de overgangsregeling. Daarvoor zijn nodig: eHerkenning op niveau 3, een geactiveerde Berichtenbox voor Bedrijven, correcte gegevens in het Handelsregister en een opgave van de verwachte totale netto jaaromzet over 2026 en het type aanvraag (toelating met Wtta-inspectierapport, voorlopige toelating, toelating met SNA-keurmerk of ontheffing). Het loket is op 1 november 2026 opengegaan. Wie is aangemeld en tussen 1 mei en 30 juni 2027 de aanvraag indient, mag in het overgangsjaar blijven uitlenen tot de NAU heeft beslist, op voorwaarde dat hij kan aantonen actief bezig te zijn een inspectierapport te krijgen. Uitleners die op 30 juni 2027 een SNA-keurmerk hebben, hoeven zich niet aan te melden, maar de NAU adviseert het wel, voor het geval het keurmerk in de eerste helft van 2027 wegvalt.
De toelating
- Een inspectierapport van een door de NAU aangewezen inspectie-instelling, dat toetst aan het normenkader uit de Staatscourant van 25 februari 2026: onder meer identificatie en verblijfsrecht van arbeidskrachten, loonheffingen en omzetbelasting, loon- en urenadministratie, huisvesting, doorlenen en veiligheid. Daarna volgt jaarlijks een nieuw rapport.
- Een Verklaring Omtrent het Gedrag, voor rechtspersonen of voor de ondernemer zelf bij een eenmanszaak, die bij de aanvraag niet ouder is dan drie maanden.
- Een waarborgsom van 100.000 euro, te storten zodra de NAU de aanvraag inhoudelijk heeft beoordeeld en van plan is toe te laten.
- Vanaf 1 juli 2027 ook: aantonen dat uitzendkrachten gelijkwaardig worden beloond, als de regeling die op 8 oktober 2026 in consultatie ging, doorgaat.
Starters en vrijstelling. Wie in de twaalf maanden vóór de aanvraag nog niet uitleende, krijgt een voorlopige toelating van zes maanden, één keer te verlengen met maximaal zes maanden, en stort 50.000 euro; bij de definitieve toelating wordt dat aangevuld tot 100.000 euro. Wie op 31 december 2026 al vier jaar onafgebroken als uitlener bij de KVK staat ingeschreven, in die jaren daadwerkelijk heeft uitgeleend en een verklaring betalingsgedrag van de Belastingdienst van maximaal drie maanden oud overlegt, hoeft bij de eerste aanvraag geen waarborgsom te storten.
De waarborgsom wordt terugbetaald na vier jaar onafgebroken toelating, als er in die periode is uitgeleend en er geen verhaal op is gehaald door arbeidskrachten, de Arbeidsinspectie of de Belastingdienst. Het bedrag wordt vanaf 1 januari 2028 jaarlijks geïndexeerd.
Wat het kost
Uitleners betalen aanvraagkosten en daarna jaarlijkse kosten voor de inschrijving in het register. De aanvraagkosten zijn voor iedereen gelijk en worden niet terugbetaald als de aanvraag wordt afgewezen. De jaarlijkse kosten hangen af van de omzet, met een wettelijk maximum van 3.611 euro voor 2027. De precieze bedragen stelt het ministerie naar verwachting in januari 2027 vast. Daar komen de kosten van de inspectie-instelling bij, die de uitlener zelf met die instelling afrekent.
Ontheffing voor wie in geringe mate uitleent
Bedrijven voor wie uitlenen een bijzaak is, kunnen in plaats van een toelating een ontheffing aanvragen. De voorwaarden staan in de wet en het uitvoeringsbesluit: het bedrijf is geen uitzendbureau of payrollbedrijf, heeft over ten minste twaalf maanden loon betaald, en de omzet uit uitlenen was in het kalenderjaar vóór de aanvraag minder dan 10 procent van de totale omzet en niet meer dan 5 miljoen euro. Een ontheffing vraagt geen inspectierapport, VOG of waarborgsom, maar wel een jaarlijkse opgave vóór 1 november met een beoordelingsverklaring van een accountant. Aanvragen kan vanaf 1 mei 2027.
Open punt: de inspecties. Elke toelating vereist een inspectierapport, en de NAU verwacht ongeveer 15.000 aanvragen. Op 15 oktober 2026 stond in het register van de NAU nog geen enkele inspectie-instelling. Of alle rapporten vóór 1 juli 2027 klaar kunnen zijn, is daarmee een reële vraag; de minister heeft voor eind 2026 een nieuwe stand van de invoering toegezegd. Daar komt bij dat volgens de NAU medio oktober 2026 ruim 30 procent van de bedrijven die personeel uitlenen de toelatingsplicht nog niet kende, vooral bedrijven die maar af en toe uitlenen.
Waadi-register gaat over naar Wtta-register
Per 1 januari 2028 gaat het Waadi-register van de KVK over naar het openbare Wtta-register van de NAU. De verplichting voor uitleners om bij het Handelsregister op te geven dat zij arbeidskrachten ter beschikking stellen, vervalt dan, net als de Waadi-check die inleners nu via de KVK doen. Inschrijving in het Handelsregister blijft verplicht. Voor zzp’ers die via een tussenpersoon werken, betekent dit dat de controle op die tussenpersoon vanaf 2028 volledig via het Wtta-register loopt.
Het waterbedeffect: kansen én risico’s
Het kabinet benoemt het risico zelf. De memorie van toelichting erkent dat opdrachtgevers “kunnen besluiten om meer werkzaamheden aan zzp’ers uit te besteden” als uitlenen duurder en strenger gereguleerd wordt, en noemt de handhaving op schijnzelfstandigheid het middel om dat waterbedeffect te voorkomen. Vijf jaar na inwerkingtreding wordt de wet geëvalueerd, uitdrukkelijk ook op dit punt.
Het verkeer liep de afgelopen anderhalf jaar de andere kant op. Sinds de Belastingdienst op 1 januari 2025 weer handhaaft, zijn tienduizenden zzp’ers naar loondienst gegaan, vaak via uitzend- en detacheringsbureaus. Tegelijk stijgen de tarieven daar: een gedetacheerde professional kostte in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 81,02 euro per uur, 4,5 procent meer dan een jaar eerder, bij een krimpend aantal gedetacheerden, meldde de Vereniging van Detacheerders (analyse). Daar komen vanaf 31 december 2026 de gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden voor uitzendkrachten bij en vanaf 2027 de kosten van het toelatingsstelsel. Voor een opdrachtgever wordt de echte zelfstandige daardoor relatief aantrekkelijker, mits de arbeidsrelatie ook echt zelfstandig is.
Voor zzp’ers is dat een kans met een voorwaarde. Opdrachtgevers die na 2025 naar uitzendkrachten uitweken om risico te vermijden, kunnen vanaf 2027 opnieuw naar directe zzp-samenwerking kijken. Maar dezelfde opdrachtgevers zullen scherper dan ooit toetsen of de zzp’er niet onder hun leiding en toezicht werkt, omdat zij vanaf 2028 zelf beboet kunnen worden.
Het risico aan de andere kant: de kosten van het stelsel (waarborgsom, inspecties, jaarlijkse kosten) kunnen worden doorberekend aan inleners, en kleinere bonafide uitleners kunnen door de eisen afhaken. Hoe de markt zich verdeelt, blijkt pas na 2028.
Wat kun je nu al doen?
Tot 1 januari 2028 verandert er voor zzp’ers juridisch niets. Voorbereiden is wel zinvol, zeker in sectoren waar veel uitzendkrachten en gedetacheerden werken, zoals de zorg, de bouw, de logistiek en de techniek.
- Leg in je opdrachtovereenkomst vast dat je zonder leiding en toezicht werkt, en zorg dat de praktijk daarmee klopt. Een modelovereenkomst biedt daarvoor geen zekerheid meer: de Belastingdienst beoordeelt sinds 6 september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten en bestaande blijven alleen geldig tot en met 31 december 2029, en alleen als er ook zo wordt gewerkt.
- Doe de zelftoets op Wanneer ben je écht zzp’er? en documenteer je eigen werkwijze: eigen planning, eigen middelen, eigen verantwoordelijkheid voor het resultaat.
- Heb je een bv en werk je op uurbasis bij één opdrachtgever, ga dan vóór 2027 na hoe je werk is georganiseerd. De NAU-tekst over dga’s is op jou van toepassing.
- Werk je via een bureau of platform, vraag dan of het zich vóór 31 december 2026 aanmeldt voor de overgangsregeling en in 2027 een toelating aanvraagt. Zonder toelating mag je opdrachtgever vanaf 2028 niet meer via dat bureau met je werken.
- Praat met vaste opdrachtgevers over hun inhuurbeleid vanaf 2027. Wie nu via een detacheerder werkt, kan rechtstreeks werken bespreekbaar maken.
- Houd de website van de NAU in de gaten voor de kosten (januari 2027) en de stand van de invoering (eind 2026).