Wanneer ben je écht zzp’er? De praktische zelftoets

Een KvK-inschrijving maakt je geen zelfstandige. Een btw-nummer ook niet. En een contract waarin “overeenkomst van opdracht” staat al helemaal niet. Of je écht zzp’er bent of in werkelijkheid werknemer, hangt niet af van wat er op papier staat, maar van hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet. De Belastingdienst kijkt daar doorheen, en de rechter ook. Op deze pagina lees je waar het werkelijk om draait, hoe je je eigen situatie toetst, en welke signalen erop wijzen dat je opdracht eigenlijk een dienstverband is.

Het korte antwoord: de feiten tellen, niet het papier

Je bent zzp’er als je je werk als ondernemer uitvoert: voor eigen rekening en risico, met ruimte om zelf te bepalen hoe, wanneer en voor wie je werkt. Je bent in werkelijkheid werknemer als de opdrachtgever de touwtjes in handen heeft over je werkwijze, je beschikbaarheid en je beloning, en jij feitelijk bent ingebed in de organisatie.

Het cruciale punt: niemand kan dit voor jou afvinken met één kenmerk. De Hoge Raad oordeelde in het Deliveroo-arrest (24 maart 2023) dat alle omstandigheden in onderlinge samenhang worden gewogen. Dat heet de holistische toets. Geen enkel criterium is op zichzelf doorslaggevend. Een vaste werkplek maakt je niet automatisch werknemer, en een tweede opdrachtgever maakt je niet automatisch ondernemer. Hoe dat juridisch precies werkt, lees je in Wat is de Wet DBA?

De negen punten waarop je wordt beoordeeld

De negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest vormen het kader dat de Belastingdienst en de rechter gebruiken. In begrijpelijke taal:

Dat laatste punt, extern ondernemerschap, is sinds het Uber-arrest van de Hoge Raad (21 februari 2025) zwaarder gaan meewegen. Het telt volwaardig mee naast de andere acht, maar weegt niet zwaarder. Actief zichtbaar ondernemen helpt je zaak, maar redt een verder ingebedde opdracht niet.

Doe de zelftoets: vijf vragen die de kern raken

Loop deze vragen langs voor je opdracht. Hoe vaker je naar de eerste optie neigt, hoe sterker je positie als zelfstandige.

Geen enkele vraag is op zichzelf beslissend. Het gaat om het totaalbeeld. Maar als je op vier of vijf vragen naar de tweede optie neigt, is de kans groot dat je opdracht juridisch een dienstverband is, ongeacht wat het contract zegt.

Wat een platform of bemiddelaar er níét aan verandert

Werken via een app of tussenpartij maakt je niet automatisch zzp’er, ook niet als de constructie zo wordt gepresenteerd. Het gerechtshof Amsterdam oordeelde in 2026 dat wie via Temper werkt geen zelfstandige is maar uitzendkracht, op basis van precies diezelfde negen gezichtspunten. De Nederlandse Arbeidsinspectie kwam eerder tot dezelfde conclusie over YoungOnes bij H&M. De rode draad: hoe meer grip een platform of bemiddelaar houdt op werving, toegang en beloning, hoe eerder de rechter het als werkgever ziet.

Pas dus op met modellen die als freelance worden aangeboden maar het in de praktijk niet zijn. Een 70/30-model, een midlance-constructie of een vacature met de toevoeging “zzp niet mogelijk” is juridisch vaak gewoon loondienst, hoe ondernemend het ook klinkt.

Het tarief: het rechtsvermoeden bij lage uurtarieven

Voor zelfstandigen met een laag uurtarief is er een extra beschermingsregel: het rechtsvermoeden van werknemerschap. De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel op 16 juni 2026 aan; de Tweede Kamer ging op 21 april 2026 al akkoord. De wet treedt op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip in werking, uiterlijk 31 december 2026. De grens ligt op €38 per uur (peildatum 1 januari 2026) en wordt jaarlijks aangepast aan het wettelijk minimumloon. Werk je onder dat tarief, dan kun je je op het rechtsvermoeden beroepen, waarna de bewijslast omdraait: niet jij hoeft aan te tonen dat je werknemer bent, maar je opdrachtgever moet bewijzen dat er géén arbeidsovereenkomst is. Lukt dat niet, dan heb je recht op de bescherming die bij een dienstverband hoort, zoals loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming.

Belangrijk voor de vraag op deze pagina: het deel van de wet dat zou vastleggen wánneer iemand zelfstandige is — de zogenoemde verduidelijking — is geschrapt. Het kabinet haalde dat onderdeel via een nota van wijziging uit het voorstel en schoof het door naar later. Wat resteert is alleen het rechtsvermoeden bij lage tarieven. De wettelijke verduidelijking waar zzp’ers, opdrachtgevers én intermediairs op wachtten, is er dus voorlopig niet. Tot die er wel komt, blijven de negen Deliveroo-gezichtspunten het enige praktische houvast.

Wat als je twijfelt over je eigen situatie?

Twijfel je of je opdracht standhoudt? Begin bij de praktijk, niet bij het contract. Leg vast hoe zelfstandig je daadwerkelijk werkt: eigen werkwijze, eigen materiaal, meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie. Bespreek met je opdrachtgever of directe inhuur als zzp’er mogelijk is in plaats van een tussenconstructie. En weeg bij een laag tarief of het rechtsvermoeden op jou van toepassing wordt.

Veelgestelde vragen

Ben ik zzp’er zodra ik bij de KvK sta ingeschreven?

Nee. Een KvK-inschrijving en een btw-nummer zijn administratieve formaliteiten, geen bewijs van zelfstandigheid. De Belastingdienst en de rechter beoordelen de feitelijke arbeidsrelatie, niet je inschrijving. Je kunt ingeschreven staan en in de praktijk tóch als werknemer worden aangemerkt.

Telt het mee dat mijn contract “overeenkomst van opdracht” heet?

Nauwelijks. De benaming van het contract is niet doorslaggevend. Wat telt, is hoe de samenwerking in de praktijk verloopt: wie bepaalt het werk, wie loopt risico, ben je ingebed in de organisatie. Een opdrachtovereenkomst op papier kan feitelijk een arbeidsovereenkomst zijn.

Maakt één opdrachtgever mij automatisch schijnzelfstandige?

Nee, er is geen wettelijke verplichting om meerdere opdrachtgevers te hebben. Maar langdurig voor één opdrachtgever werken vergroot het risico op schijnzelfstandigheid wel, omdat het de inbedding en de economische afhankelijkheid versterkt. Het is één gezichtspunt binnen de holistische toets, geen op zichzelf staand oordeel.

Ik werk via een platform of bemiddelaar — ben ik dan zzp’er?

Niet automatisch. Of je zzp’er bent, hangt af van dezelfde negen gezichtspunten, niet van de tussenpartij. Houdt het platform grip op je werving, toegang en beloning, dan kan de rechter het als werkgever zien. Het Temper-arrest en het YoungOnes-oordeel laten zien hoe dat uitpakt.

Wordt nu eindelijk wettelijk vastgelegd wanneer ik zzp’er ben?

Voorlopig niet. Het wetsvoorstel dat de Eerste Kamer op 16 juni 2026 aannam, bevat alleen het rechtsvermoeden bij lage tarieven. Het onderdeel dat zou vastleggen wánneer iemand zelfstandige is, schrapte het kabinet vooraf. Tot er nieuwe verduidelijkingswetgeving komt, blijven de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest het kader waarmee de Belastingdienst en de rechter beoordelen of je echt zelfstandig bent.

Bron: Hoge Raad (Deliveroo, ECLI:NL:HR:2023:443) · Hoge Raad (Uber, ECLI:NL:HR:2025:319) · Eerste Kamer (wetsvoorstel 36.783) · Rijksoverheid