Een zzp’er is een zelfstandige zonder personeel: een ondernemer die werkt zonder werknemers in dienst. In 2025 daalde het aantal zzp’ers voor het eerst in jaren, met 62.000 naar 1,2 miljoen — vooral door de hervatte handhaving op schijnzelfstandigheid. Begin 2026 telt het Handelsregister 1,79 miljoen ingeschreven zzp’ers (inclusief bijverdieners en hybride ondernemers).
Definitie en kenmerken
De term zzp’er staat voor zelfstandige zonder personeel. Een zzp’er is een ondernemer die zelfstandig opdrachten uitvoert voor opdrachtgevers, zonder werknemers in loondienst te nemen. Dat kan in vrijwel elke branche: van bouw en zorg tot ICT, marketing en consultancy.
In officiële stukken van de Belastingdienst wordt niet gesproken over “zzp’er” maar over “ondernemer voor de inkomstenbelasting”. Of je die status krijgt, beoordeelt de Belastingdienst op basis van concrete feiten — niet op basis van hoe het contract is omschreven.
Werkt zonder personeel in dienst; bepaalt zelf hoe, waar en wanneer het werk wordt uitgevoerd
Heeft bij voorkeur meerdere opdrachtgevers; dit is een van de criteria voor ondernemerschap
Regelt zelf administratie, belasting, verzekeringen en pensioenopbouw
Staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en heeft een btw-nummer
Let op: zzp’er en freelancer worden in de praktijk door elkaar gebruikt, maar zijn juridisch identiek — beide zijn meestal eenmanszaken met dezelfde belasting- en administratieregels. Lees meer in: Wat is het verschil tussen een zzp’er en een freelancer?
Zzp’ers in cijfers (2026)
Nederland telt traditioneel een van de hoogste percentages zelfstandigen in Europa. Toch laat 2025 voor het eerst in jaren een duidelijke daling zien — mede door de hervatting van de handhaving op schijnzelfstandigheid per 1 januari 2025. Het CBS meet zzp’ers waarvoor het zelfstandige werk de hoofdbaan is; de KvK telt iedereen die staat ingeschreven, inclusief bijverdieners.
De daling is het sterkst onder jongeren: in 2025 hadden 86.000 jongeren van 15 tot 27 jaar zzp-schap als hoofdbaan, 19.000 minder dan een jaar eerder. De afname is vooral groot in zorg en welzijn (-5.000 jonge zzp’ers), gevolgd door technische en creatieve beroepen.
In het eerste kwartaal van 2026 laat de KvK weer een licht herstel zien: het aantal geregistreerde zzp’ers steeg met 0,3 procent. ICT en zakelijke dienstverlening groeien, terwijl de zorg blijft krimpen (-1,2% in één kwartaal). Het aantal starters nam met 4 procent toe ten opzichte van een jaar eerder; het aantal stoppers daalde met 11 procent.
Wanneer ben je officieel zzp’er?
Je bent officieel zzp’er zodra je je inschrijft bij de Kamer van Koophandel. De eenmalige inschrijfvergoeding bedraagt €85,15 (tarief 2026). De KvK-gegevens worden automatisch doorgestuurd naar de Belastingdienst, die je vervolgens een btw-nummer toekent (meestal binnen twee weken per post).
Of de Belastingdienst jou erkent als ondernemer voor de inkomstenbelasting, hangt af van een bredere toetsing. Relevante criteria zijn:
- Werk je voor meerdere opdrachtgevers?
- Loop je ondernemersrisico (kun je verlies maken)?
- Investeer je in je bedrijf, bijvoorbeeld via een website, gereedschap of opleiding?
- Werk je zelfstandig, zonder gezagsverhouding met de opdrachtgever?
- Ben je zichtbaar ondernemer naar buiten toe (extern ondernemerschap)?
Sinds het Uber-arrest van de Hoge Raad van 21 februari 2025 (ECLI:NL:HR:2025:319) kan ook extern ondernemerschap meetellen bij de beoordeling van een arbeidsrelatie — hoe iemand zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt buiten de specifieke opdracht om. Dit criterium weegt niet zwaarder dan de andere acht Deliveroo-criteria, maar kan in twijfelgevallen wel de doorslag geven.
In welke sectoren werken zzp’ers?
Zzp’ers zijn actief in vrijwel alle sectoren van de Nederlandse economie. De grootste concentraties zitten in:
- Specialistische zakelijke dienstverlening: ruim 381.000 zzp’ers (grootste sector)
- Bouw & techniek: timmermannen, installateurs, elektromonteurs
- Gezondheids- en welzijnszorg: verpleegkundigen, begeleiders, therapeuten
- ICT & online: webdevelopers, programmeurs, data-analisten, SEO-specialisten
- Creatieve sector: fotografen, grafisch ontwerpers, tekstschrijvers
- Transport & logistiek: chauffeurs, koeriers
Met name in de zorg staat de inzet van zzp’ers onder druk. Zorginstellingen beperken zzp-inhuur uit voorzorg, terwijl rechters in meerdere uitspraken hebben bepaald dat werken als zzp’er in de zorg juridisch gewoon mogelijk is — ook bij intramurale werkzaamheden.
Voordelen van zzp’er zijn
- Vrijheid in het kiezen van opdrachten, opdrachtgevers en werktijden
- Directe invloed op je tarief en bedrijfsvoering
- Mogelijkheid om je specialisme of passie om te zetten in een eigen onderneming
- Fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling (al nemen deze af)
- Geen vaste werkgever betekent ook: geen politiek, geen reorganisaties, geen functioneringsgesprekken
Aandachtspunten en risico’s in 2026
Zzp’er zijn brengt vrijheid, maar ook verantwoordelijkheden die werknemers niet kennen. In 2026 komt daar het veranderende juridische en fiscale klimaat bij.
- Geen recht op loondoorbetaling bij ziekte of vakantiegeld
- Zelf verantwoordelijk voor pensioenopbouw
- Btw-aangifte en inkomstenbelasting zelf regelen
- Schijnzelfstandigheid: de Belastingdienst handhaaft actief sinds 1 januari 2025
- Verplichte AOV (BAZ) op komst: het wetsvoorstel ligt bij de Tweede Kamer; invoering wordt niet eerder dan 2030 verwacht
De Belastingdienst controleert actief op arbeidsrelaties waarbij feitelijk sprake is van een dienstverband. Opdrachtgevers die schijnzelfstandigen inhuren riskeren naheffingen en boetes. Dat maakt sommige opdrachtgevers terughoudend — ook als er geen sprake is van schijnzelfstandigheid.
Fiscale positie: wat verandert er?
De fiscale positie van zzp’ers verandert ingrijpend. De overheid bouwt de zelfstandigenaftrek versneld af om het belastingvoordeel ten opzichte van werknemers in loondienst te verkleinen. Op 20 april 2026 kondigde het kabinet-Jetten daarnaast aan dat ook de startersaftrek per 1 januari 2027 wordt afgeschaft, als dekking voor een pakket tegen hoge energie- en brandstofprijzen.
- Zelfstandigenaftrek 2026: €1.200 (in 2025 nog €2.470; in 2027 daalt het verder naar €900)
- Startersaftrek 2026: €2.123 — laatste jaar; vervalt per 1 januari 2027 (als de Kamer akkoord gaat)
- Mkb-winstvrijstelling 2026: 12,7% van de winst na ondernemersaftrek — blijft bestaan
- Urencriterium: minimaal 1.225 uur per jaar aan de onderneming besteden voor aftrekposten
- Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid: €12.000 / €8.000 / €4.000 met verlaagd urencriterium van 800 uur
Doe je aangifte over 2025? Dan geldt nog de oude zelfstandigenaftrek van €2.470. Ben je nu actief als zzp’er? Controleer dan of je uurtarief nog in lijn is met de hogere belastingdruk van 2026. Lees meer: Zelfstandigenaftrek uitgelegd.