Dertig procent van de werkgevers zegt de samenwerking met een deel van de zzp’ers te hebben aangepast vanwege de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid, terwijl 55 procent geen veranderingen meldt. Dat blijkt uit de Werkgevers Enquête Arbeid 2026 van TNO, uitgevoerd met de ministeries van SZW en BZK en gepubliceerd in november 2026, waarvoor 6.010 werkgevers in de eerste helft van 2026 een vragenlijst invulden.
Het handhavingsmoratorium op de Wet DBA is per 1 januari 2025 opgeheven. Sindsdien controleert de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid, met een zachte landing: vergrijpboetes zijn vanaf 2026 mogelijk, verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd. Hoe de Belastingdienst beoordeelt of een zzp’er echt zelfstandig werkt en wat een naheffing voor opdrachtgever en zzp’er betekent, staat in de kennisbank over de Wet DBA.
Een op de tien werkgevers nam zzp’ers in loondienst
Ongeveer 10 procent van de ondervraagde werkgevers zegt dat een deel van hen in loondienst is gekomen, en 8 procent nam nieuwe werknemers aan voor werk dat eerder door zzp’ers werd gedaan. Een deel van de zzp’ers vervangen door uitzendkrachten of gedetacheerden kwam bij 7 procent voor. De vraag is beantwoord door 926 werkgevers, meerdere antwoorden waren mogelijk. Het rapport zegt niet met zoveel woorden dat alleen werkgevers met zzp’ers de vraag kregen, maar dat aantal komt naar onze berekening overeen met het deel van de steekproef dat met zzp’ers werkt. De enquête is ingevuld per vestiging met minstens één werknemer, zodat ondernemers zonder personeel er niet in zitten. De uitkomsten zijn gewogen naar vestigingsgrootte en sector; de respons was 38 procent.
De cijfers verschillen per sector. In de bouw paste 49 procent van de werkgevers de samenwerking aan en verving 12 procent zzp’ers door andere flexkrachten; 40 procent zag niets veranderen. In de ICT meldde 66 procent geen verandering en paste 22 procent de samenwerking aan. In de zorg nam 24 procent van de werkgevers zzp’ers in loondienst, paste 32 procent de samenwerking aan en bleef bij 44 procent alles bij het oude. In de landbouw veranderde bij 70 procent niets. Bij kleine werkgevers met één tot vier werknemers zag 63 procent geen veranderingen, bij werkgevers met 10 tot 49 werknemers 42 procent; in die laatste groep paste 36 procent de samenwerking aan en kwam bij 19 procent een deel van de zzp’ers in loondienst.
23 procent van de werkgevers werkt met zzp’ers
Volgens de enquête zet 23 procent van alle werkgevers zzp’ers of freelancers in, evenveel als het aandeel dat stagiaires of BBL-studenten inzet; oproepkrachten volgen met 18 procent. Zzp’ers worden het vaakst ingezet in de bouw, de ICT, de zakelijke dienstverlening en het onderwijs. Van de werkgevers die flexkrachten inzetten, noemt 56 procent het opvangen van pieken als een van de belangrijkste redenen, de meest genoemde reden sinds deze vraag in 2014 voor het eerst werd gesteld; meerdere antwoorden waren mogelijk. Van de werkgevers die hun personeelsinzet kunnen aanpassen aan pieken en dalen, doet 26 procent dat door zzp’ers meer of minder in te zetten.
Aan de kant van de zzp’ers zelf telde het CBS op 30 oktober 2026 het zevende kwartaal op rij minder zzp’ers, en volgens DNB had meer dan de helft van de gestopte zzp’ers binnen een kwartaal weer betaald werk, in loondienst, flexibel of als ondernemer. Of de handhaving op schijnzelfstandigheid de belangrijkste oorzaak van die daling is, kan DNB uit zijn cijfers niet vaststellen.
Bronnen: TNO, Werkgevers Enquête Arbeid 2026, Resultaten in vogelvlucht (TNO-2026-18231), november 2026 · CBS, 30 oktober 2026 · DNB, 15 oktober 2026
Redactie ZZP Nieuws – Redactie ZZP Nieuws publiceert sinds 2014 dagelijks nieuws, duiding en achtergronden voor zelfstandig ondernemers in Nederland. De redactie werkt vanuit primaire bronnen: Rijksoverheid, rechtspraak, Kamerstukken en CBS. Ontwikkelingen worden waar mogelijk in de context van eerdere wetgeving en beleid geplaatst. Onafhankelijkheid van overheid, vakbonden en commerciële partijen staat voorop. Lees meer over de redactie.