ZZP’ers massaal gestopt eind 2024 door strengere wetgeving schijnzelfstandigheid

Het aantal zelfstandigen zonder personeel dat eind 2024 stopte met ondernemen, is opvallend gestegen. In december besloten ruim 21.000 zzp’ers hun bedrijf uit te schrijven, een stijging van meer dan 50 procent vergeleken met december 2023. Dat meldt de Kamer van Koophandel (KVK) in een recente update.

De timing is opvallend: vanaf 1 januari 2025 is de Belastingdienst weer gestart met de handhaving op schijnzelfstandigheid, wat veel ondernemers aanzette tot heroverweging van hun zzp-status.

Meer stoppers dan starters: unieke ontwikkeling

Voor het eerst in jaren lag het aantal stoppers boven het aantal starters. In dezelfde maand begonnen ongeveer 14.000 mensen als zzp’er, een daling van 13 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Hoewel het totaal aantal ingeschreven zzp’ers op 31 december uitkwam op ruim 1,7 miljoen, nam de groeisnelheid af: een toename van 3,1 procentvergeleken met eind 2023.

Gevolgen per sector: vooral zorg en koeriers hard geraakt

De impact is vooral voelbaar in sectoren waar de discussie over schijnzelfstandigheid al langer speelt:

• In de gezondheidszorg stopten meer dan 3.000 zelfstandigen, een stijging van 79 procent ten opzichte van december 2023. Tegelijkertijd nam het aantal starters af met ongeveer een derde.
• Ook de koeriersbranche kreeg een klap: het aantal actieve zzp’ers daalde daar met bijna 5 procent.
• De grootste afname werd gemeten bij markt- en opinieonderzoekbureaus (–5,3%).

Andere sectoren met noemenswaardige dalingen zijn onder meer recreatie, reclamebureaus en bouwgerelateerde activiteiten zoals metselen en voegen.

Angst voor handhaving en onzekerheid bij opdrachtgevers

Veel zelfstandigen vreesden dat zij na 1 januari geen opdrachten meer zouden krijgen. Tegelijkertijd bleken opdrachtgevers huiverig om nog zzp’ers in te huren, uit angst voor naheffingen van sociale premies. Hoewel er nog geen boetes worden uitgedeeld, kunnen de financiële gevolgen voor werkgevers aanzienlijk zijn.

Uit cijfers van het Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf (IMK) blijkt dat eind 2024 dagelijks tientallen vragen binnenkwamen van zelfstandigen die onzeker waren over hun toekomst. Ook in sectoren als de kinderopvang groeit de bezorgdheid: daar wordt gevreesd voor kostenstijgingen, omdat zzp’ers steeds vaker via externe partijen als uitzendbureaus worden ingehuurd.

Vooruitblik: wat betekent dit voor de arbeidsmarkt?

De zorgen rondom handhaving van de Wet DBA lijken voorlopig nog niet voorbij. In sectoren waar personeel al schaars is, zoals de zorg en kinderopvang, vrezen experts dat veel zelfstandigen niet zullen overstappen naar loondienst — met mogelijke tekorten tot gevolg.