Bij ruim 200 zelfstandigen die voor de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) werken bestaat een risico op schijnzelfstandigheid, en dat kan de versterking van Groningse woningen vertragen. Dat schreef minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken in een brief aan de Tweede Kamer van dinsdag 25 augustus 2026. Daarmee komt het Rijk voor de derde keer klem te zitten tussen de zzp-regels die het zelf aan de markt oplegt en werk dat zonder zelfstandigen niet gedaan wordt: eerder gebeurde dat bij de afhandeling van de toeslagenaffaire en bij de afbouw van schijnzelfstandigheid binnen de eigen Rijksdienst.
Eind 2024 luidde het oordeel “voldoende”, begin 2026 blijkt bij ruim 200 NCG-zelfstandigen risico op schijnzelfstandigheid
De NCG, de uitvoeringsorganisatie die woningen in het aardbevingsgebied onderzoekt en versterkt, werkt met een mix van vaste medewerkers en ingehuurde zelfstandigen. Volgens Heerma is die inhuur mede nodig vanwege de omvang en tijdelijke aard van de operatie, specialistische kennis en schaarste op de arbeidsmarkt. Eind 2024 werd de inhuur doorgelicht op schijnzelfstandigheid, de situatie waarin iemand op papier zelfstandige is maar feitelijk werkt als werknemer, en nam de NCG maatregelen om dat risico te voorkomen. De conclusie was toen dat die maatregelen voldeden.
Een aanvullende controle begin 2026 gaf een ander beeld. Na nader onderzoek blijkt bij ruim 200 zelfstandigen een risico op schijnzelfstandigheid te bestaan. Voor nieuwe inhuuropdrachten geldt sinds 1 juli 2026 een aangescherpte toetsing. Die omslag is op zichzelf veelzeggend. Als een uitvoeringsorganisatie van het Rijk ruim een jaar na een eigen doorlichting haar oordeel moet herzien, illustreert dat precies de onzekerheid waar opdrachtgevers in de markt mee worstelen sinds de Belastingdienst begin 2025 de handhaving op schijnzelfstandigheid hervatte.
Bewoners zijn de inzet van het dilemma
Heerma windt er geen doekjes om: “Dit plaatst mij voor een dilemma.” Enerzijds moeten het ministerie en de NCG voldoen aan de wet, anderzijds moet het Rijk voorkomen dat bewoners opnieuw met vertraging en onzekerheid worden geconfronteerd. De minister opent zijn brief met de aardbeving bij Zandeweer van vrijdag 21 augustus, met een kracht van 2,8 volgens het KNMI de zwaarste in het Groningenveld van dit jaar, die het belang van voortgang opnieuw onderstreepte.
De betrokken zelfstandigen werken volgens de brief vaak “in het hart van de operatie” en zijn betrokken bij de versterking van enkele honderden woningen. De NCG gaat de komende periode met hen in gesprek over mogelijke oplossingen, zoals indiensttreding, detachering, aanpassing van de aansturing of, waar mogelijk, het omzetten van de opdracht naar een resultaatgerichte opdracht, waarbij niet de gewerkte uren maar het opgeleverde resultaat centraal staat. Wordt er geen passende oplossing gevonden, dan heeft dat volgens Heerma gevolgen voor lopende versterkingen en voor de planning van de hele operatie.
Drie dossiers, hetzelfde patroon
Het scenario is inmiddels vertrouwd. Bij de afhandeling van de toeslagenaffaire kregen 650 zzp’ers bij Dienst Toeslagen dit voorjaar te horen dat zij ondanks eerdere toezeggingen naheffingen riskeren. Rijksbreed streefden departementen ernaar het aantal potentieel schijnzelfstandigen per 1 januari 2026 op nul te hebben; medio 2025 stonden er volgens de zzp-koersbrief die het kabinet in april 2026 naar de Kamer stuurde nog 1.305 op de teller. En terwijl het kabinet campagne voert onder de noemer “Zo kan zzp wél”, sluit het Rijk zelfstandigen uit via het raamcontract waarmee het zelf externe krachten inhuurt.
Het patroon: waar het Rijk zelf opdrachtgever is, draait het werk op de flexibiliteit en specialistische kennis van zelfstandigen, maar zodra de eigen regels gaan knellen, ligt de rekening bij de zzp’er die zijn opdracht of zijn zelfstandigheid verliest en bij de burger die langer wacht. Voor de ruim 200 zelfstandigen in Groningen begint nu een onderhandeling waarin hun kennis van concrete versterkingsdossiers hun sterkste kaart is, want de minister schrijft zelf dat het zonder passende oplossing gevolgen heeft voor lopende versterkingen en de planning. Regionale partijen en de Tweede Kamer worden daarover de komende periode periodiek geïnformeerd.
Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Kamerbrief 25 augustus 2026, Kamerstuk 33529, nr. 1383) · Kamerbrief zzp-koers kabinet (9 april 2026) · KNMI · Tweede Kamer
Marco Weeber – Uitgever en eindredacteur van ZZP Nieuws, dat hij in 2014 oprichtte. Hij schrijft over wetgeving, fiscaliteit en handhaving, met bijzondere aandacht voor de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de verplichte AOV. Het zzp-schap kent hij van binnenuit: hij werkte als freelancer en is sinds 2023 opnieuw zelfstandig. Bekijk alle artikelen van Marco Weeber.