Ook al zet de overheid nadrukkelijker in op handhaving van schijnzelfstandigheid, blijft de rol van zelfstandige professionals cruciaal voor bedrijven. Volgens recente signalen blijft hun inzet onmisbaar in veel sectoren, vooral bij acute tekorten en flexibiliteitsbehoefte.
Handhaving roept vragen op
Met het vervallen van het handhavingsmoratorium en de hernieuwde toepassing van de Wet DBA (en VBAR), neemt de druk op opdrachtgevers toe om duidelijk onderscheid te maken tussen echte zzp’ers en werknemers. De criteria daarin zijn nog steeds vaag voor velen, wat leidt tot onzekerheid bij het vormgeven van werkrelaties.
Sectorale verschillen zichtbaar
In branches zoals de ICT lijkt de verandering voorlopig beperkt effect te hebben. ICT’ers constateren dat veel zzp’ers nog “veilig” opereren, zolang ze korte, duidelijk omschreven opdrachten uitvoeren bij meerdere opdrachtgevers. Maar in bouw en zorg groeit de terughoudendheid: zelfstandigen worden soms geweerd en klussen met vaste krachten ingevuld.
Zorgsector – noodzaak troef bij ziekte en tekorten
In de zorg laat de krapte structureel zien hoe essentieel zzp’ers zijn voor het opvangen van ziekte-uitval, nacht- en weekenddiensten of tijdelijke personeelstekorten. Instellingen geven aan dat stoppen met deze flexibele inzet risico’s geeft op onderbreking van de zorgverlening.
Straf vermijden, maar naheffing blijft kans
Hoewel de Belastingdienst in 2025 nog geen boetes lijkt te gaan uitdelen voor schijnzelfstandigheid, blijft de dreiging van naheffingen reëel. Bedrijven die constructies niet tijdig aanpassen, riskeren alsnog onverwachte financiële claims.
Vervolgkeuzes: detachering of loondienst
Als reactie op de verhoogde risico’s zoeken werkgevers alternatieven. Detacheringsbureaus bieden een uitwijkoptie: de zzp’er staat dan officieel in loondienst, terwijl flexibiliteit behouden blijft. Maar dit vereist wel dat de arbeidsvorm correct wordt ingericht volgens wet- en regelgeving rondom uitzenden en detacheren.
Aanbevelingen voor werkgevers (en opdrachtgevers)
- Analyseer je bestaande zzp-relaties: maak een inventarisatie van de aard van opdrachten, de duur en de mate van zelfstandigheid — sowieso vóór 2026, wanneer strengere handhaving van kracht wordt.
- Werk met heldere afspraken en projectmatige contracten: korte opdrachten met duidelijke deliverables helpen om onderscheid te maken tussen zelfstandige en werknemer
- Kijk naar alternatieven wanneer nodig: bij langdurige inzet kan detachering of een (flexibele) loondienstconstructie een juridisch veilige optie zijn
- Blijf alert op sectorale dynamiek: In zorg blijft flexibiliteit essentieel, in ICT is er meer ruimte voor zzp, maar beide vereisen wel rechtszekerheid en transparantie.
Samenvattende blik
Werkgevers hebben zzp’ers nog altijd hard nodig, vooral in sectoren met krapte zoals zorg en flexibiliteitsgevoeligheid. Hoewel de Belastingdienst de handhaving aanscherpt, liggen er kansen voor wie nu al proactief overgaat op heldere afspraken, modelcontracten en zelfs detachering. Goed afstemmen, documenteren en anticiperen blijven cruciaal in de komende jaren van overgang naar duidelijker wetgeving.
Redactie ZZP Nieuws publiceert dagelijks nieuws, duiding en updates voor zelfstandig ondernemers in Nederland. Lees meer over onze redactie.