De positie van zzp’ers staat opnieuw prominent op de Haagse agenda. In het tussenverslag van informateur Sybrand Buma, opgesteld met D66-leider Rob Jetten en CDA-leider Henri Bontenbal, wordt expliciet aandacht gevraagd voor de onduidelijkheid rondom zzp-wetgeving. De partijen willen snel stappen zetten richting een nieuw wettelijk kader.
Een belangrijk voorstel dat zij naar voren schuiven, is de Zelfstandigenwet — een initiatief van D66, CDA, VVD en SGP. Volgens beide partijen ligt er met dit wetsvoorstel een uitgewerkte basis om echte zelfstandig ondernemers beter te beschermen en schijnzelfstandigheid effectiever aan te pakken.
Arbeidsmarktagenda van D66 en CDA: modernisering en vereenvoudiging
In hun gezamenlijke arbeidsmarktagenda beschrijven D66 en CDA een breed pakket aan voorstellen voor een toekomstbestendige arbeidsmarkt. De focus ligt op:
- modernisering van het ontslagrecht en ziekteverzuimregelingen;
- activering van werknemers en werkzoekenden;
- het vereenvoudigen van sociale zekerheid én de uitvoering daarvan;
- automatische toekenning van rechten om fouten en regeldruk terug te dringen.
Onderdeel van deze agenda is een stevige herziening van de positie van zelfstandigen. De Zelfstandigenwet krijgt daarin een centrale rol.
Wat houdt de Zelfstandigenwet in?
De Zelfstandigenwet introduceert twee belangrijke toetsen:
1. De Zelfstandigentoets
Deze toets geeft vooraf duidelijkheid over de ondernemersstatus van een werkende. Daarbij wordt gekeken naar aspecten zoals verzekeringen, ondernemersrisico, commerciële zelfstandigheid en pensioenopbouw.
2. De Uitvoeringstoets
Hierbij wordt beoordeeld hóé het werk in de praktijk wordt uitgevoerd. Denk aan inbedding in de organisatie, zelfstandige beslisruimte, duur van de opdracht en de mate van gezag.
Het doel: voorkomen dat zelfstandigen achteraf worden aangemerkt als werknemer, zoals vaak gebeurde onder de Wet DBA. Tegelijk zorgen deze toetsen voor meer zekerheid bij opdrachtgevers.
VBAR versus Zelfstandigenwet: twee lijnen in de politiek
De Zelfstandigenwet staat niet op zichzelf. Tegelijkertijd ligt de Wet VBAR nog op tafel — het kabinetsvoorstel dat inzet op een bredere uitleg van het werkgeversgezag.
Dat leidt tot twee overlappende, soms botsende, beleidsrichtingen:
- De Zelfstandigenwet probeert zelfstandigen meer zekerheid vooraf te geven.
- VBAR draait vooral om toezicht, handhaving en een ruimere beoordeling van gezag.
Sectororganisaties, zoals in de mondzorg, geven aan dat de Zelfstandigenwet in de praktijk beter aansluit bij hoe zzp-relaties werken. Maar zolang beide sporen naast elkaar lopen, blijft het voor zelfstandigen en opdrachtgevers lastig navigeren.
Mondzorg als voorbeeld: kleine verschillen, grote gevolgen
In de mondzorgsector is de spanning rond zzp-constructies duidelijk zichtbaar. De Belastingdienst beoordeelde onlangs vier veelvoorkomende casussen:
- In drie gevallen werd de opdracht als zelfstandige arbeid geaccepteerd.
- In één geval leidde inbedding en gezag tot een oordeel loondienst.
Die uitkomsten tonen aan dat kleine verschillen in de werkvloerpraktijk grote gevolgen kunnen hebben. Brancheorganisatie KNMT benadrukt dat absolute zekerheid vooraf nu nog vrijwel onmogelijk is — en hoopt dat de Zelfstandigenwet daarin verbeteringen brengt.
Wat betekenen deze ontwikkelingen voor zzp’ers?
Voor alle zelfstandigen — niet alleen in de zorg — zijn drie lijnen duidelijk zichtbaar:
1. Ondernemerschap moet aantoonbaar zijn
Meerdere opdrachtgevers, commercieel risico, eigen tarieven en zelfstandige profilering worden doorslaggevender.
2. Sociaal vangnet gaat zwaarder meewegen
Verplichtingen rond pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering worden waarschijnlijk onderdeel van het nieuwe zzp-kader.
3. Opdrachtgevers worden voorzichtiger
Door strengere wetgeving en grotere risico’s bij schijnzelfstandigheid zullen organisaties kritischer kijken naar inhuur.
Hoe nu verder in de kabinetsformatie?
D66 en CDA gaan de komende weken actief op zoek naar steun bij andere partijen. Informateur Buma presenteert uiterlijk 9 december zijn eindverslag, waarin duidelijk moet worden of de Zelfstandigenwet een plek krijgt in de verdere formatiegesprekken.
Pas dan wordt duidelijk of het wetsvoorstel ook werkelijk richting de Kamer gaat — en in welke vorm.
Wat kun je als zzp’er nu al doen?
- Breng je opdrachten, opdrachtgevers en inbedding in kaart.
- Zorg voor duidelijke opdrachtovereenkomsten.
- Maak je ondernemerschap zichtbaar en aantoonbaar.
- Volg updates via brancheorganisaties en onafhankelijke platforms.
Wie zijn ondernemerschap nu al stevig neerzet, staat in elke toekomstige regelgeving sterker.
Bronnen:
- KNMT – Zzp-dossier op de radar in kabinetsformatie
https://knmt.nl/nieuws/zzp-dossier-op-de-radar-in-kabinetsformatie - ZiPconomy – D66 en CDA presenteren gezamenlijke arbeidsmarktagenda gericht op activering en vereenvoudiging en een Zelfstandigenwet voor zzp
https://www.zipconomy.nl/2025/12/d66-en-cda-presenteren-gezamenlijke-arbeidsmarktagenda-gericht-op-activering-en-vereenvoudiging-en-een-zelfstandigenwet-voor-zzp/ - Openbare documentatie Tweede Kamer
- Analyses van zzp-wetgeving
- Publieke beleidsdocumenten
Redactie ZZP Nieuws publiceert dagelijks nieuws, duiding en updates voor zelfstandig ondernemers in Nederland. Lees meer over onze redactie.