Laatst bijgewerkt: 23 december 2025, 07:03
🔔 Update: kabinet verduidelijkt handhaving in 2026
Na publicatie van dit artikel heeft het kabinet verduidelijkt dat de zogenoemde zachte landing bij de handhaving van schijnzelfstandigheid niet volledig wordt verlengd, maar gedeeltelijk. Dit betekent dat in 2026 geen verzuimboetes worden opgelegd, maar dat de Belastingdienst wel naheffingen en vergrijpboetes kan opleggen in gevallen van opzet of grove schuld.
De handhaving wordt daarmee minder streng dan aanvankelijk aangekondigd, maar is ook niet volledig opgeschort.
Gisteren voerde de Tweede Kamer een intens debat over de aanpak van schijnzelfstandigheid en de handhaving van bestaande arbeidsrelaties voor zzp’ers. In zowel een ochtendsessie (10.00–13.00 uur) als een avondvergadering stond één vraag centraal: moet het kabinet per 1 januari 2026 streng gaan handhaven, zoals het zelf wil, of moet er eerst meer ruimte komen voor zzp’ers en opdrachtgevers?
De Kamer trok aan het eind van de avond aan het langste eind: strenge handhaving op 1 januari 2026 gaat voorlopig niet door zoals het kabinet wilde. In dit artikel leggen we uit wat er precies besloten is, waarom dit belangrijk is voor zzp’ers, en wat de volgende stappen zijn in de politieke strijd rond schijnzelfstandigheid.
Kabinet wilde einde zachte landing – Kamer zegt ‘stop’
Demissionair staatssecretaris Eugène Heijnen (Financiën) kondigde eerder aan dat de zogenoemde zachte landing bij de handhaving van regels tegen schijnzelfstandigheid per 1 januari 2026 zou eindigen. Onder die zachte landing bedoelt het kabinet dat de Belastingdienst eerst vooral voorlichting, waarschuwingen en risicogerichte controles inzet en voorlopig geen boetes of zware sancties geeft bij mogelijke schijnzelfstandigheid.
Heijnen beargumenteerde richting de Kamer dat verdere versoepeling leidt tot stagnatie in de aanpak van schijnzelfstandigheid en dat bedrijven en zzp’ers al lang genoeg de tijd hebben gehad om zich aan te passen. Bovendien zou het kabinet risico’s zien bij de Europese Commissie als de zachte landing wordt verlengd, omdat de aanpak van schijnzelfstandigheid onderdeel uitmaakt van de mijlpalen in het Herstel- en Veerkrachtplan waar Nederland miljarden euro’s uit wil ontvangen.
Maar een meerderheid van de Kamerleden vond dat het kabinet te ver gaat en te weinig rekening houdt met de onrust onder zzp’ers en opdrachtgevers. Zij willen een verlenging van de zachte landing, zodat er meer duidelijkheid komt over de definitieve wetgeving alvorens er strenge boetes en handhavingspraktijken worden ingevoerd.
Wat heeft de Tweede Kamer besloten?
In de debatten hebben Kamerleden breed steun gekregen om de verlenging van het handhavingsmoratorium te eisen tot minstens eind 2026. Dit betekent:
- De Belastingdienst blijft ook in 2026 eerst risicogericht controleren, met nadruk op voorlichting en communicatie.
- Zware boetes worden voorlopig nog niet geïntroduceerd zolang de zogeheten zachte landing van kracht blijft.
- De Kamer wil dat het kabinet met een duidelijk plan komt waarin de handhaving gericht is op structureel misbruik, en niet op zzp’ers die oprecht zelfstandig zijn.
Sinds het debat heeft het kabinet in een Kamerbrief verduidelijkt hoe de verlenging van de zachte landing er in de praktijk uitziet. De zachte landing wordt in 2026 gedeeltelijk voortgezet: er worden geen verzuimboetes opgelegd, maar de Belastingdienst behoudt wel de mogelijkheid om bij duidelijke misstanden naheffingen en vergrijpboetes op te leggen, bijvoorbeeld bij opzet of grove schuld.
Volgens tegenstanders van vroegtijdige strenge handhaving leidt dat beleid nu al tot paniek en onrust bij opdrachtgevers en zelfstandigen, waardoor sommige zzp’ers opdrachtgevers zien wegtrekken of opdrachten zien verdwijnen.
Kabinet blijft bij strakke aanpak – en waarom het bezwaar heeft
Het kabinet houdt vast aan de gedachte dat:
- De langdurige zachte landing de aanpak van schijnzelfstandigheid te veel vertraagt.
- Strenge handhaving nodig is om misbruik en oneerlijke concurrentie te bestrijden.
- Nederland moet voldoen aan Europese afspraken waarin een aanpak van schijnzelfstandigheid als mijlpaal in het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) staat – anders kan een deel van de miljarden aan EU-steun in gevaar komen.
Uit kabinetsbrieven blijkt dat de regering vindt dat een verlenging van de zachte landing door de Europese Commissie gezien kan worden als niet voldoen aan een reeds behaalde mijlpaal, wat mogelijk kan leiden tot kortingen op HVP-uitbetalingen.
Toch wees de Kamer deze redenering grotendeels van de hand: internationale financiële belangen mogen geen excuus zijn voor gebrek aan duidelijkheid en bescherming van zelfstandigen.
Wat betekent dit voor zzp’ers praktisch?
1. Boetes voorlopig nog niet vanaf 1 januari 2026
Veel zzp’ers en opdrachtgevers waren bang dat vanaf 1 januari elke onduidelijke zzp-constructie snel zou worden beboet. Door de Kamerbesluiten blijft in 2026 eerst de zachte landing gelden. Dat betekent geen verzuimboetes, maar wel dat de Belastingdienst bij ernstige gevallen kan optreden met naheffingen en vergrijpboetes.
2. Handhavingsdruk blijft wel bestaan
Dat betekent niet dat er geen controles zijn. De Belastingdienst blijft actief risicogericht controleren, waarbij wordt gekeken of zzp’ers daadwerkelijk zelfstandig zijn. In situaties van duidelijk misbruik of bewuste constructies kan de Belastingdienst zwaarder optreden.
3. Politieke onzekerheid over de definitieve wet
De Kamer wil dat het kabinet eerst komt met een duidelijk en afgewogen uitvoeringskader over hoe en wanneer boetes wél worden ingevoerd en hoe echte zelfstandigen worden beschermd tegen onterecht optreden. Dat haalt de druk van zzp’ers én opdrachtgevers.
Waarom deze discussie nu zo relevant is
De aanpak van schijnzelfstandigheid ligt al jaren onder een vergrootglas. De oorspronkelijke Wet DBA uit 2016 moest al duidelijkheid bieden over wanneer iemand écht zelfstandig is en wanneer er een verborgen arbeidsovereenkomst is. Omdat die wet vanaf het begin voor veel onduidelijkheid zorgde, werd er jarenlang een handhavingsmoratoriumtoegepast.
Dat moratorium eindigde formeel op 1 januari 2025, maar is feitelijk verlengd doordat de Kamer en het kabinet overleggen over de precieze invulling en timing van sancties.
Het debat van gisteren en gisteravond laat zien dat de politiek nog steeds worstelt met de balans tussen:
- bescherming van zelfstandigen en flexibiliteit,
- tegengaan van misbruik en oneerlijke concurrentie,
- en internationale verplichtingen zoals het HVP en Europese steun.
Wat kun je nu als zzp’er doen?
Check je opdrachten en contracten
Zorg dat je eigen afspraken aantoonbaar laten zien dat je echt zelfstandig bent:
- eigen werktijden,
- eigen middelen,
- meerdere opdrachtgevers,
- duidelijke zakelijke overeenkomsten.
Dit helpt bij risicovrije controles.
Volg de politieke ontwikkelingen
De Kamer wil meer duidelijkheid over uitvoering en sancties. Een wijziging in de wet of een nieuw uitvoeringskader kan dit dossier weer veranderen.
Houd communicatie en transparantie hoog
Als je twijfelt, overleg dan actief met opdrachtgevers over hoe jullie de relatie invullen. Een goed gedocumenteerd opdrachtgeverschap kan veel onzekerheid wegnemen.
Blik vooruit
De discussie is nog niet voorbij. De Kamer heeft duidelijk gemaakt dat het kabinet niet zomaar het handhavingsmoratorium kan beëindigen zonder duidelijke kaders en garanties voor zzp’ers. De komende maanden zullen cruciaal zijn voor de vormgeving van de uiteindelijke regels voor schijnzelfstandigheid — en of deze vanaf 2027 of later werkelijk tot boetes en sancties leiden.
Voor zelfstandigen zonder personeel is dit een veilige adempauze — maar geen vrijbrief om risico’s te negeren. De wet en de uitvoering blijven onverminderd actueel en kunnen substantieel invloed hebben op het ondernemerschap in Nederland.
FAQ – veelgestelde vragen
Is er nu helemaal geen handhaving vanaf 1 januari 2026?
Nee. De Kamer wil eerst dat er duidelijkheid komt over wat wél en niet wordt bestraft, zodat echte zzp’ers niet onterecht worden geraakt. De zachte landing wordt dus verlengd.
Wat is de zachte landing precies?
Het betekent dat de Belastingdienst in eerste instantie vooral voorlichting en waarschuwingen geeft, en geen directe boetes, zodat bedrijven en zzp’ers kunnen wennen aan de regels zonder direct financieel risico.
Waarom wil het kabinet dit niet?
Het kabinet vreest dat de aanpak van schijnzelfstandigheid zonder strakke handhaving te lang zal vertragen en mogelijk gevolgen heeft voor internationale afspraken zoals de HVP-mijlpalen.
Bronnen
– ZiPconomy – Kabinet op ramkoers met Kamer over handhaving schijnzelfstandigheid (recent debat en moties)
– BNR Nieuws – Kamer wil langer uitstel op handhaving schijnzelfstandigen (ANP)
– VillaMedia – Kamer blijft bij langere boetepauze schijnzelfstandigheid
– FlexNieuws – Tweede Kamer wil verlenging ‘zachte landing’ tot eind 2026
– Tweede Kamer – Kamerstukken en regeringsbrief over handhaving en zachte landing
Redactie ZZP Nieuws publiceert dagelijks nieuws, duiding en updates voor zelfstandig ondernemers in Nederland. Lees meer over onze redactie.