Hoeveel opdrachtgevers heb je nodig als zzp’er?

Het korte antwoord

Twee misverstanden leven: dat drie opdrachtgevers je altijd zzp’er maken, en dat één opdrachtgever je altijd schijnzelfstandig maakt. Het kabinet schrijft in de toelichting bij de wet, op basis van de Monitor schijnzelfstandigheid van Ipsos I&O uit 2025, dat 21 procent van de zzp’ers én de werkgevers denkt dat iemand met drie of meer opdrachtgevers altijd zzp’er is. Rijksoverheid.nl zegt het andersom: meerdere opdrachtgevers hebben “is niet altijd doorslaggevend”. En wie met één opdrachtgever werkt, is daarmee niet per definitie schijnzelfstandig, zoals de rechtspraak hieronder laat zien.

Hoe het nu zit: drie toetsen, geen getal

Er zijn drie plekken waar het aantal opdrachtgevers een rol speelt, en op geen daarvan staat een minimum.

1. De arbeidsrelatie: loondienst of niet

De Belastingdienst beoordeelt of een opdracht in werkelijkheid loondienst is aan de hand van de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad (2023). Het aantal opdrachtgevers hoort bij het negende: “de mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen”. In zijn afwegingskader van april 2026 noemt de dienst daarbij “de inspanningen om nieuwe opdrachten te krijgen, de vrijheid om nieuwe opdrachten wel of niet te accepteren, het aantal opdrachten van andere opdrachtgevers, de duur van deze opdrachten” en hoeveel invloed de opdrachtgever daarop heeft, bijvoorbeeld via een concurrentie- of relatiebeding. Sinds het Uber-arrest van de Hoge Raad (21 februari 2025) staat vast dat er tussen de negen gezichtspunten geen rangorde is en dat ook je ondernemerschap buiten de beoordeelde opdracht meetelt. Twee mensen die hetzelfde werk doen voor dezelfde opdrachtgever kunnen daardoor verschillend worden beoordeeld: de een met andere klanten en eigen acquisitie als zelfstandige, de ander zonder als werknemer.

2. Ondernemer voor de inkomstenbelasting

Voor de zelfstandigenaftrek en andere ondernemersfaciliteiten moet je ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting. De Belastingdienst let daarbij onder meer op winst, zelfstandigheid, kapitaal, uren, bekendheid naar buiten, ondernemersrisico en: “Wie zijn uw opdrachtgevers? Het is uw doel om meerdere opdrachtgevers te hebben, onder andere om betalings- en continuïteitsrisico’s te verkleinen.” Een streven, geen getal. Wie niet als ondernemer wordt gezien, heeft “inkomsten uit overig werk” of, zoals de consulente hieronder, loon: wel belast, maar zonder zelfstandigenaftrek.

3. Ondernemer voor de btw

Voor de btw ben je ondernemer als je zelfstandig een bedrijf of beroep uitoefent en regelmatig inkomsten hebt. Het aantal opdrachtgevers is ook hier één van de zaken waarop de Belastingdienst let, naast handelen op eigen naam, ondernemersrisico, eigen rekening en eigen verantwoordelijkheid. Winst of verlies maakt niet uit.

Wat rechters zeggen over één opdrachtgever

Vier uitspraken uit de afgelopen jaren laten zien hoe het aantal opdrachtgevers in de praktijk wordt gewogen: nooit alleen, altijd samen met de rest.

De lijn: wat telt is of je andere opdrachtgevers kúnt hebben en je als ondernemer gedraagt, niet alleen of je ze op dat moment hebt. Maar één langlopende opdracht in combinatie met aansturing, roosters, geen eigen tarief en geen eigen profilering weegt tegen je. In de belastingrechtspraak weegt één opdrachtgever zwaar: in de gepubliceerde uitspraken van 2022 tot en met 2026 hebben wij er geen gevonden waarin iemand met uitsluitend één opdrachtgever als ondernemer voor de inkomstenbelasting werd aangemerkt. In de uitspraken die wij lazen valt één opdrachtgever bijna steeds samen met het ontbreken van ondernemersrisico, en dus met het verlies van zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling. Dat risico geldt nu al, los van de Zelfstandigenwet. Lees ook de opiniebijdrage van advocaat Boris Emmerig (29 september 2026): Is één opdrachtgever wel of niet genoeg? Rechters zeggen van wel, mits de rest klopt.

De Zelfstandigenwet: drie opdrachtgevers in vorig en lopend jaar

Het conceptwetsvoorstel dat op 1 oktober 2026 in consultatie ging, voegt aan het Burgerlijk Wetboek toe wat de toelichting een “veilige haven” noemt: wie aan de zelfstandigentoets (drie eisen aan jou als ondernemer) én de werkrelatietoets (vier eisen aan de opdracht zelf) voldoet, werkt “in ieder geval” niet in loondienst. Het eerste onderdeel van de zelfstandigentoets gaat over opdrachtgevers. De wettekst (het voorgestelde artikel 7:610 lid 2, onder a, sub i, BW) zegt dat de werkende “in de periode tot en met vorig kalenderjaar voor minimaal drie natuurlijke personen of rechtspersonen anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst arbeid heeft verricht”.

Hoe de periode telt

De toelichting noemt het “een hard criterium”. Je telt de opdrachtgevers van het vorige kalenderjaar en van het lopende jaar tot het moment waarop de arbeidsrelatie wordt beoordeeld, bij elkaar op. Drie of meer: voldaan. Minder: niet voldaan, en daarmee automatisch buiten de zelfstandigentoets. Het eigen voorbeeld van de toelichting: één opdrachtgever dit jaar en twee andere vorig jaar is genoeg. En: wordt een arbeidsrelatie op 1 april 2028 beoordeeld, dan tellen de opdrachtgevers tussen 1 januari 2027 en 1 april 2028. Gaat het voorstel ongewijzigd op 1 januari 2028 in, dan telt 2027 dus al mee: feiten van vóór de inwerkingtreding bepalen dan of je in de veilige haven valt.

Waarom drie, volgens het kabinet

De toelichting noemt meerdere opdrachtgevers “een belangrijk kenmerk van werken als zelfstandige”: een breed klantenbestand geeft continuïteit, maakt onafhankelijk van één dominante opdrachtgever en dwingt tot acquisitie en relatiebeheer. Over één grote, langdurige opdracht is de toelichting expliciet: dan “zal er veelal geen ruimte zijn om andere opdrachten ernaast te doen, en wordt dus niet voldaan aan dit criterium”. Wie toch binnen de veilige haven wil, moet naast die grote opdracht extra opdrachten doen. Het voorbeeld uit de toelichting: één opdracht van drie jaar zonder andere opdrachtgevers kan niet; dezelfde opdracht met daarnaast “bijvoorbeeld minstens twee kleinere opdrachten voor andere opdrachtgevers” wel. Waarom het getal precies drie is en niet twee of vier, onderbouwt de toelichting niet.

Haal je het niet: wat dan?

Niet voldoen aan de zelfstandigentoets maakt je geen werknemer. De toelichting: “Dat betekent niet dat diegene daarmee (automatisch) werknemer is (geworden).” De arbeidsrelatie wordt dan beoordeeld zoals nu, met de holistische toets van de negen gezichtspunten. Wat wel verandert: de zekerheid is weg. Volgens de toelichting ligt het dan “op de weg van” de zzp’er om de opdrachtgever te informeren als hij er tijdens een opdracht onder zakt, omdat dat voor de opdrachtgever “potentieel grote gevolgen” heeft; een wettelijke informatieplicht staat niet in de tekst. De onderbouwing van de zelfstandigentoets ligt volgens de toelichting in beginsel bij de zzp’er. Het kabinet verwacht dat opdrachtgevers om een schriftelijke onderbouwing zullen vragen en wil daarvoor een vrijwillige, niet-bindende “model derdenverklaring zelfstandigentoets” ontwikkelen. Een onjuiste verklaring kan de opdrachtgever een beroep op dwaling (een verkeerde voorstelling van zaken) of bedrog geven, en dan kan de overeenkomst worden vernietigd. Los daarvan oppert de toelichting dat zzp’ers “wat ruimer” aan de criteria kunnen voldoen, zodat het wegvallen van één opdrachtgever tijdens een lange opdracht niet meteen de veilige haven kost.

Wat telt mee en wat niet

• Volwaardige opdrachten. Twee opdrachten “van zeer kleine omvang” naast één dominante opdrachtgever, alleen om aan het getal te komen, tellen volgens de toelichting niet. Wat volwaardig is, “is op voorhand niet vast te leggen”; het goede voorbeeld van de toelichting is “minstens twee kleinere opdrachten” naast een grote, dus het gaat om echt werk, niet om een bedrag.
• Particulieren tellen mee, net als opdrachtgevers in het buitenland.
• Een concern is één opdrachtgever, tenzij de filialen juridisch zelfstandig zijn: eigen rechtspersoonlijkheid, eigen KVK-inschrijving, eigen bestuur, eigen contracten. Vuistregel uit de toelichting: moet je aan verschillende entiteiten factureren, dan zijn het verschillende opdrachtgevers.
• De wet telt personen voor wie je arbeid hebt verricht, niet “opdrachtgevers” in enge zin. Naar de letter telt daardoor ook aanneming van werk mee en pure verkoop van producten niet; de toelichting zegt dat niet met zoveel woorden. Hoe een vof of maatschap telt, die geen rechtspersoon is, zegt het voorstel niet.
• Werk in loondienst telt niet. Het gaat om arbeid “anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst”; een werkgever naast je zzp-werk is geen opdrachtgever. Over deeltijd-zzp’ers met een baan ernaast zwijgt de toelichting; het kabinet vraagt er in de consultatie uitdrukkelijk naar.
• De periode is vorig kalenderjaar plus lopend jaar tot het toetsmoment, niet de afgelopen twaalf maanden en niet de afgelopen twee jaar.
• Dezelfde opdrachtgever in beide jaren telt één keer. De toelichting zegt dat niet letterlijk, maar haar voorbeeld spreekt van “twee andere opdrachtgevers” in het voorgaande jaar; het gaat om het aantal verschillende opdrachtgevers. De drie tel je als persoon, ook als je via een eigen bv factureert.

De andere twee onderdelen van de zelfstandigentoets moeten ook kloppen: een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s (arbeidsongeschiktheid, pensioen, aansprakelijkheid; het bedrag wordt in de consultatie opgehaald) en de basisvoorwaarden zoals de toelichting die nu opsomt: KVK-inschrijving, actief btw-nummer, een zakelijke of apart gebruikte rekening, zelf factureren, een betalingstermijn hanteren en zelf betalingen aan derden doen. De definitieve lijst en het bedrag komen in een algemene maatregel van bestuur. De zelfstandigentoets gaat over jou als persoon: de drie opdrachtgevers tel je één keer en ze gelden voor al je opdrachten tegelijk. De werkrelatietoets gaat over elke opdracht apart: bedoeling van partijen, vrijheid in de uitvoering, vrijheid in tijd en plaats, en eigen rekening en risico. Alles over het voorstel staat op Wat is de Zelfstandigenwet?

Werken via een bureau, platform of detacheerder

Voor wie via een bureau werkt, komt het criterium hard aan, blijkt uit de consultatiereacties. De toelichting onderscheidt twee vormen. Voer je een opdracht uit vóór een intermediair bij meerdere klanten van die intermediair, dan is er volgens het kabinet “sprake van één opdrachtgever, ongeacht het aantal opdrachten” bij die klanten. Brengt de intermediair alleen vraag en aanbod bij elkaar en sluit jij het contract met de eindklant, dan tellen die eindklanten wél als opdrachtgevers. Het verschil zit dus in wie je contractpartij is: het bureau of de klant.

Het kabinet vraagt in de consultatie uitdrukkelijk om reacties op dit punt. Advocaat en belastingadviseur Boris Emmerig wijst erop dat de belastingrechter in een detacheringszaak eerder juist door de tussenpartij heen keek naar de eindklant: een financieel adviseur die via een detacheringskantoor in 2014 uitsluitend voor één bank werkte, had volgens het hof “uitsluitend … één opdrachtgever”, de bank, en dat wees niet op zelfstandigheid. Volgens Emmerig kan dezelfde redenering in het voordeel van zzp’ers werken als een bureau alleen bemiddelt en de betaling doorgeeft. Lees Is de intermediair wel de opdrachtgever? Bijna driekwart van de zelfstandigen die via een tussenpartij werken, doet dat omdat de opdrachtgever het eist of er meestal om vraagt, blijkt uit een niet-representatieve ledenpeiling van Vereniging ZZP Nederland (juni 2026). Wie via een bureau werkt en binnen de veilige haven valt, kan voor de loonheffingen bovendien nog onder de fictieve dienstbetrekking “tussenkomst” vallen; die regeling verandert het voorstel niet.

Hoeveel zzp’ers halen de drie?

Volgens de Enquête Beroepsbevolking van het CBS had in 2025 3 procent van de zzp’ers nog geen opdrachtgever, 8 procent één, 43 procent tussen de twee en tien en 44 procent tien of meer. In totaal is 22 procent van de zzp’ers, de groep met één opdrachtgever meegerekend, afhankelijk van één dominante opdrachtgever die minimaal driekwart van het inkomen levert; onder zzp’ers die eigen arbeid aanbieden is dat 23 procent. De Zelfstandigen Enquête Arbeid van TNO en CBS (2025) komt op 23 procent van de zzp’ers met drie klanten of minder in twaalf maanden. Onder alle zelfstandig ondernemers, dus ook die met personeel, ligt dat in de landbouw op 34 procent en in de zakelijke dienstverlening op 28 procent. Het kabinet zelf bakent in de toelichting een smallere risicogroep af: zelfstandigen met maximaal drie opdrachtgevers én minstens 90 procent van de omzet bij de grootste, in die bewerking 8 procent van de zelfstandigen.

Een precies aandeel zzp’ers dat de drie niet haalt, is er niet; de schattingen lopen van ruim één op de tien (CBS, één jaar) tot een kwart (Ipsos, twee jaar, met omzetvoorwaarde). Die CBS- en ZEA-cijfers meten twaalf maanden, de wet telt één tot twee jaar. Het CBS geeft wel een ijkpunt: bijna 11 procent van de zzp’ers had in 2025 geen of één opdrachtgever. Wie dat twee jaar achter elkaar heeft, haalt de wettelijke drie zeker niet; wie het jaar ervoor wel andere opdrachtgevers had, mogelijk wel. De ZEA-groep van 23 procent bevat ook zzp’ers met precies drie klanten, maar telt afnemers van producten mee die de wet niet telt. Het kabinet liet van 24 augustus tot en met 1 september 2026 een gewogen peiling doen door Ipsos I&O onder 948 zelfstandigen. Voor het opdrachtgeverscriterium zei 72 procent in de afgelopen twee kalenderjaren minstens drie opdrachtgevers te hebben gehad, waarvan de grootste niet meer dan 70 procent van de omzet leverde; 25 procent voldeed niet, en van hen verwachtte 59 procent dat ook niet te kunnen veranderen. Een totaalcijfer voor de drie onderdelen van de zelfstandigentoets samen geeft het rapport niet; het kabinet leidt er in de toelichting uit af dat “ruim 7 op de 10” zzp’ers er nu al aan voldoen. Het is bovendien een andere vraag dan de wettekst stelt, en het rapport waarschuwt daar zelf voor: de criteria waren toen nog niet definitief. In dezelfde peiling zei 31 procent alle acht voorgelegde criteria te halen, inclusief de werkrelatietoets. Knab kwam in een niet-representatieve peiling (1 tot en met 5 oktober) onder 1.068 zzp’ers op 30 procent die in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers had, onder ICT’ers 69 procent. In de consultatie is het criterium het meest besproken onderdeel: van de 523 openbare reacties met tekst noemden er op 15 oktober 324, ruim zes op de tien, het aantal opdrachtgevers, in grote meerderheid als bezwaar (eigen telling op zoektermen, steekproefsgewijs nagelezen). Het bezwaar komt vooral van ICT’ers, interim-managers en projectleiders die een jaar of langer voltijds voor één opdrachtgever werken. Lees onze telling van 9 oktober; de cijfers hierboven zijn de actualisering van 15 oktober.

Wat kun je nu al doen?

• Gebruik 2026 als nulmeting en plan 2027: voor een toets in 2028 tellen alleen 2027 en 2028 mee. Eén nieuwe, echte opdracht per jaar erbij kan het verschil maken.
• Werk je via een bureau, ga dan na wie je contractpartij is. Een contract rechtstreeks met de eindklant, waarbij het bureau alleen bemiddelt, telt per eindklant; een contract met het bureau telt als één.
• Werk je al jaren voltijds voor één opdrachtgever, bespreek dan nu wat jullie in 2028 willen: kleinere opdrachten ernaast, een andere contractvorm, of bewust buiten de veilige haven blijven met een arbeidsrelatie die de holistische toets doorstaat. Doe de zelftoets op Wanneer ben je écht zzp’er?
• Bewaar het bewijs: facturen aan verschillende opdrachtgevers, offertes, acquisitie. Het kabinet verwacht dat opdrachtgevers daarom gaan vragen.
• Loop ook de andere onderdelen na: verzekeringen of pensioen, KVK, btw-nummer, zakelijke rekening, eigen facturen.
• Vind je het criterium onwerkbaar voor jouw vak, reageer dan uiterlijk 29 oktober 2026 op de internetconsultatie. Het kabinet vraagt specifiek naar starters, deeltijd-zzp’ers en intermediairs.

Veelgestelde vragen