Bijna vier op de tien werknemers denken serieus na over een bestaan als zzp’er. Tegelijk daalde het werkelijke aantal zelfstandigen in 2025 voor het eerst in jaren, en juist het hardst in de leeftijdsgroep die het meest enthousiast is over het zzp-schap. Wie de nieuwe cijfers van Intelligence Group naast die van het CBS legt, ziet een arbeidsmarkt waarin de wens en de werkelijkheid uit elkaar groeien.
De ambitie is groot, maar koelt af
Uit het Arbeidsmarktgedragsonderzoek van Intelligence Group, uitgevoerd in het laatste kwartaal van 2025, blijkt dat 14 procent van de werknemers graag zzp’er wil worden en nog eens een kwart het overweegt. Samen is dat zo’n vier op de tien. Begin 2024, vlak voor de hervatting van de handhaving op schijnzelfstandigheid, lagen die percentages met 17 en 26 procent nog iets hoger; de wens is dus niet verdwenen, maar koelt langzaam af. Ook de andere kant beweegt: van de huidige zzp’ers wil 11 procent liever in loondienst en sluit 38 procent dat niet uit.
De praktijk: eerste krimp in jaren
Terwijl de aspiraties groot blijven, vertelt de praktijk een ander verhaal. Het CBS meldde eerder deze maand dat het aantal zzp’ers in 2025 met 62.000 daalde tot circa 1,2 miljoen; in de tien jaar daarvoor kwamen er nog 370.000 zzp’ers bij die vooral hun eigen arbeid aanbieden. Die omslag hangt volgens het CBS waarschijnlijk samen met de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid die per 1 januari 2025 inging. In het eerste kwartaal van 2025 stapten 59.000 zzp’ers over naar een hoofdbaan als werknemer, bijna twee keer zoveel als een jaar eerder; de meesten kregen een flexibel contract. In de tweede jaarhelft kwam de daling vooral doordat minder mensen als zzp’er startten. “Dat heeft er waarschijnlijk mee te maken dat de Belastingdienst strenger handhaaft op schijnzelfstandigheid”, zei CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen bij de presentatie.
Jongeren willen het vaakst, en haken het hardst af
Bij de jongeren wordt de paradox het scherpst. Van de 15- tot 24-jarige werknemers wil 22 procent zzp’er worden, het hoogste percentage van alle leeftijdsgroepen. Maar volgens de Landelijke Jeugdmonitor van het CBS daalde het aantal jonge zzp’ers (15 tot 27 jaar) in 2025 met 18 procent, van 105.000 naar 86.000, tegen 4 procent bij 27-plussers. De klap valt vooral in zorg en welzijn, waar het aantal jonge zelfstandigen terugliep van 12.000 naar 7.000; ook agrarische, creatieve en technische beroepen leverden in, alleen transport, logistiek en commerciële beroepen bleven buiten de daling. Verdwenen zijn deze jongeren niet: het totale aantal werkende jongeren nam in 2025 juist toe, met zowel vaste als flexibele contracten. Ze werken dus door, maar in loondienst.
De kloof tussen willen en doen
Zet de cijfers naast elkaar en de kloof wordt meetbaar. Tegenover de vier op de tien werknemers die zeggen de overstap te overwegen, staat een instroom die de KVK in 2025 op 178.000 nieuwe zzp’ers zette, tegen 206.000 in 2024: omgerekend zo’n 2 procent van alle werknemers in loondienst. Dat is geen bewijs dat de ondernemersdroom sterft: Nederland telt nog altijd 1,2 miljoen zzp’ers en in specialistische sectoren blijft de vraag groot, zoals de dalende aantallen actieve zelfstandigen naast licht groeiende KVK-registraties al eerder lieten zien. Wel markeert 2025 het jaar waarin de drempel voelbaar werd: de wens om zelfstandig te werken is onverminderd breed, maar tussen die wens en een KVK-inschrijving staat nu een handhavingswerkelijkheid die opdrachtgevers kopschuw maakt en starters laat wachten.
Bron: CBS (12 februari 2026) · NOS · Intelligence Group · KVK
Redactionele noot: dit artikel is in augustus 2026 redactioneel herzien.
Marco Weeber – Uitgever en eindredacteur van ZZP Nieuws, dat hij in 2014 oprichtte. Hij schrijft over wetgeving, fiscaliteit en handhaving, met bijzondere aandacht voor de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de verplichte AOV. Het zzp-schap kent hij van binnenuit: hij werkte als freelancer en is sinds 2023 opnieuw zelfstandig. Bekijk alle artikelen van Marco Weeber.