Iedereen mag verdienen. Alleen de ZZP’er niet. Die moet stuk!

Grote bedrijven stoppen massaal met zzp’ers: is de zelfstandige ineens verdacht geworden?

De vlag hangt er niet bepaald feestelijk bij voor veel zzp’ers in Nederland. Terwijl de economie aantrekt en bedrijven weer winstgevend zijn, lijkt de zelfstandige professional vooral een risico geworden. Niet omdat het werk niet nodig is, niet omdat de kwaliteit te wensen overlaat — maar omdat bedrijven het juridisch niet meer aandurven. De invoering van de Wet DBA veroorzaakt een grote schoonmaak: talloze zzp-contracten worden stopgezet, uitgesteld of omgezet in loondienst.

Bezem door de zzp-kast

Bedrijven als ING, Rabobank, PGGM en Tata Steel hebben recent hun samenwerking met honderden zelfstandigen opgezegd of bevroren. De reden? Angst voor naheffingen of boetes vanwege ‘schijnzelfstandigheid’. Ook organisaties binnen de zorg, het onderwijs en de (semi-)overheid heroverwegen massaal hun inhuurbeleid. De boodschap is vaak helder: je mag blijven werken, maar dan wel in loondienst. Voor velen onwerkbaar – of ongewenst.

De situatie is opmerkelijk. Jarenlang werden zzp’ers actief binnengehaald vanwege hun flexibiliteit, expertise en lage overhead. Maar nu wordt er met een juridische bril gekeken: voldoen we wel aan de regels? Hebben we geen ‘verkapt dienstverband’? In plaats van duidelijkheid heeft de Wet DBA vooral onzekerheid gebracht – zowel bij opdrachtgevers als opdrachtnemers.

Zzp’er als kop van jut?

De ironie is schrijnend. Iedereen lijkt te mogen profiteren van economisch herstel, behalve de zelfstandige. Terwijl grote bedrijven bonussen en dividend weer uitkeren, moet de zzp’er vrezen voor zijn bestaan. Dezelfde bedrijven die eerder riepen dat vaste banen passé waren, keren nu terug naar contracten – niet vanuit visie, maar uit angst.

Voor veel zelfstandigen voelt het alsof ze buiten de deur worden gezet. Niet op basis van prestaties, maar vanwege juridische vaagheid. De Belastingdienst zegt voorlopig “niet te handhaven” tot er duidelijkheid is, maar bedrijven nemen liever geen risico. Het gevolg: opdrachten verdwijnen, en het ondernemerschap wordt ontmoedigd.

De roep om échte duidelijkheid

Zowel zzp’ers als opdrachtgevers snakken naar helderheid. Wanneer is er nu sprake van een dienstverband? Wat mag wél? De modelovereenkomsten van de Belastingdienst bieden onvoldoende houvast in complexe praktijkgevallen. En zolang de risico’s van naheffing bij de opdrachtgever liggen, blijven zij op de rem staan.

Het lijkt erop dat er meer aan de hand is dan alleen een wet met onduidelijke regels. Wat we zien, is een bredere verschuiving in de arbeidsmarkt: wie niet past in een hokje – werknemer of werkgever – loopt vast. De zzp’er past daar niet meer in, en wordt nu het kind van de rekening.

Tot slot

Zelfstandig ondernemers verdienen vertrouwen, geen wantrouwen. Ze nemen zelf risico, investeren in hun vak, en leveren waarde. Dat moet niet bestraft, maar gewaardeerd worden. Het is tijd dat de overheid haar rol serieus neemt en échte duidelijkheid biedt – zodat werken als zelfstandige weer een reële en volwaardige optie is.

Bronnen: ZiPconomy, Tweedekamer.nl · 8/11/2016