De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers – de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) – ligt zwaar onder vuur. De Raad van State concludeert in een nieuw advies dat het wetsvoorstel in de huidige vorm “niet of nauwelijks uitvoerbaar” is en adviseert het kabinet om het zo níet bij de Tweede Kamer in te dienen. Eerst moeten de bestaande knelpunten in de WIA-regeling voor werknemers worden aangepakt.

Voor zzp’ers betekent het advies: de verplichte AOV is ineens allesbehalve zeker. Tegelijk blijft het risico bij ziekte voorlopig wél volledig op de schouders van zelfstandigen liggen.

Wat heeft de Raad van State precies gezegd?

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 10 december 2025 haar definitieve advies vastgesteld, en dit is op 15 december 2025 openbaar gemaakt. De kern van het oordeel:

Het wetsvoorstel voor de BAZ is niet of nauwelijks uitvoerbaar voor UWV en Belastingdienst.
De regeling bouwt een aparte verzekering voor zzp’ers naast het bestaande WIA-stelsel, wat volgens de Raad leidt tot extra complexiteit, foutenrisico en administratieve druk.
UWV kampt nu al met lange wachttijden, tekorten aan verzekeringsartsen en structurele achterstanden. De Belastingdienst heeft eveneens beperkte capaciteit en kampt met bestaande verplichtingen.
De gekozen vormgeving (lange wachttijd, lage maximale uitkering, opt-out, samenloop met de WIA) bereikt de beleidsdoelen slechts gedeeltelijk.
Daarom adviseert de Raad van State het kabinet om het voorstel niet in te dienen zonder ingrijpende herziening.

Belangrijk is dat de Raad wél erkent dat bescherming van zelfstandigen noodzakelijk is: ongeveer driekwart van de zzp’ers is niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid, en een kwart heeft zelfs geen enkele voorziening.

Wat stond er ook alweer in het BAZ-voorstel?

Het voorstel dat het kabinet in september 2025 naar de Raad van State stuurde, bevatte de volgende hoofdlijnen:

Premie
– Premiepercentage van 5,4% van de winst, met een maximale premie van ongeveer € 171 per maand (afhankelijk van het geldende minimumloon).

Wachttijd
– Een wachttijd van 104 weken (2 jaar): de zzp’er moet de eerste twee jaren ziekte zelf financieel opvangen.

Uitkering
– Een maximale uitkering van 70% van de uitkeringsgrondslag, uitkomend op ongeveer het niveau van het wettelijk minimumloon, tot aan de AOW-leeftijd.

Opt-out
– Zzp’ers met een gelijkwaardige private AOV zouden kunnen kiezen voor een opt-out, met een jaarlijks overstapmoment.

Combinatie loondienst + zzp
– Wie als werknemer al een WIA-uitkering op minimumloonniveau ontvangt, zou geen dubbele premie hoeven te betalen.

Doel van de BAZ was het versterken van inkomenszekerheid én het creëren van een gelijker speelveld tussen werknemers en zelfstandigen.

Waarom is de Raad van State zo kritisch?

1. Uitvoering staat nu al onder zware druk

Het UWV heeft te maken met:

oplopende achterstanden bij WIA-keuringen;
tekorten aan verzekeringsartsen;
organisatie- en capaciteitsdruk waardoor nieuwe taken moeilijk kunnen worden ingevoerd.

De Belastingdienst kampt eveneens met beperkte uitvoeringscapaciteit en een overvolle agenda. Het onderbrengen van de premie-inning voor honderdduizenden zzp’ers is daarom een groot risico.

2. De BAZ creëert een nieuw stelsel bovenop een al complex systeem

De Raad vindt het problematisch dat er een afzonderlijk arbeidsongeschiktheidsstelsel voor zzp’ers ontstaat naast de WIA. Hierdoor:

wordt het stelsel ingewikkelder;
is de kans op fouten groter;
komt de doelmatigheid van het beleid in gevaar.

De Raad adviseert daarom eerst de WIA te vereenvoudigen, en pas daarna te bepalen hoe zelfstandigen daarin kunnen worden betrokken.

3. De voorgestelde aanpassingen lossen de kernproblemen niet op

Ondanks eerdere aanpassingen (lagere premie, langere wachttijd, opt-out) ziet de Raad:

dat de uitvoeringslast hoog blijft;
dat de regeling steunt op systemen die nu al overbelast zijn;
en dat de doelen van inkomensbescherming en gelijk speelveld slechts gedeeltelijk worden gehaald.

Het probleem zit dus in de fundamenten van de BAZ, niet in de details.

Wat betekent dit voor de planning richting 2030?

Er werd al rekening gehouden met een invoering niet eerder dan 2030, vanwege de tijd die UWV en Belastingdienst nodig zouden hebben om de uitvoering op te bouwen.

Door het advies van de Raad van State zijn nu drie scenario’s denkbaar:

Een sterk herzien BAZ-voorstel
Het kabinet herschrijft de wet ingrijpend, wat tijd kost.
Integratie in een bredere WIA-hervorming
De Raad dringt aan op een eerstelijns herziening van het totale arbeidsongeschiktheidsstelsel. In dat scenario kan de verplichtstelling van zzp’ers pas daarna worden ingevuld.
Tijdelijke pas op de plaats
De nieuwe Tweede Kamer en een volgend kabinet kunnen besluiten het voorstel uit te stellen of een ander model te kiezen.

In alle gevallen geldt: een snelle invoering is onwaarschijnlijk.

Wat betekent dit voor jou als zzp’er?

Er is op dit moment geen verplichte AOV.
Zolang de wet niet is aangenomen, blijf je als zelfstandige zelf volledig verantwoordelijk voor je inkomensbescherming bij ziekte of arbeidsongeschiktheid.

Tegelijk blijft de realiteit:

Ongeveer 75% van de zzp’ers heeft géén AOV.
Ruim 25% heeft helemaal geen voorziening of buffer.
De periode waarin de overheid een verplicht stelsel invoert, wordt nu langer en onzekerder.

Veel zzp’ers hebben steeds gewacht “tot de verplichte AOV er komt”. Dit advies maakt duidelijk dat wachten risico’s met zich meebrengt, omdat invoering mogelijk nog jaren op zich laat wachten — en de uiteindelijke vorm totaal kan verschillen.

Wat kun je nu doen?

Onderstaande stappen helpen om zelf een doordachte keuze te maken:

1. Maak een eigen risico-analyse

Hoeveel maanden kun je zonder inkomen?
Hoe risicovol is je werk?
Zijn er mensen financieel van je afhankelijk?

2. Bekijk wat je nu al geregeld hebt

Een buffer of noodpot?
Een broodfonds of schenkkring?
Een lopende AOV die misschien herzien moet worden?

3. Kies een strategie die past bij jouw situatie

Private AOV: duurder dan de BAZ zou zijn, maar flexibel en met keuze in dekking en wachttijd.
Broodfonds/schenkkringen: relatief toegankelijk, maar beperkt in duur en hoogte van uitkering.
Lange wachttijd + buffer: soms een betaalbare tussenweg.
Vrijwillige UWV-verzekering: alleen mogelijk direct na loondienst.

4. Volg de politiek, maar leun er niet op

Het BAZ-voorstel kan sterk veranderen. De wet kan worden herschreven, vertraagd of vervangen. Maak daarom keuzes op basis van je eigen risico, niet op basis van verwachtingen over Den Haag.

FAQ: veelgestelde vragen

Gaat de verplichte AOV nu niet door?
Op dit moment niet. De Raad adviseert het kabinet om het voorstel niet in te dienen zonder grote aanpassingen.

Blijft de premie 5,4% met een maximum van circa € 171 per maand?
Dat waren de plannen in september 2025. Na het advies is het goed mogelijk dat premie, wachttijd en dekking opnieuw worden herzien.

Komt er een nieuwe invoeringsdatum?
Nee. De eerdere inschatting “richting 2030” wordt nu nog onzekerder.

Moet ik nu een private AOV afsluiten?
Dat hangt af van jouw persoonlijke situatie. Het belangrijkste inzicht na het RvS-advies is dat een collectieve verplichte oplossing nog lang op zich kan laten wachten.

Bronnenlijst

– Raad van State – Advies W12.25.00273/III over de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (vastgesteld 10 december 2025, openbaar 15 december 2025).
– Rijksoverheid – Bekendmaking wetsvoorstel BAZ (september 2025).
– Zipconomy – Berichtgeving over het RvS-oordeel en uitvoerbaarheid (december 2025).
– Financieele Dagblad – Samenvatting kritiek Raad van State op de verplichte AOV (december 2025; inhoud gereconstrueerd op basis van openbare berichtgeving).
– Knab/Bieb – Analyse van het RvS-advies en de uitvoeringsproblemen.
– UWV en Belastingdienst – Publieke rapportages over uitvoeringscapaciteit en wachttijden.
– Diverse peilingen en onderzoeken over percentage onverzekerde zzp’ers (cijfers consistent met RvS-advies en sectorrapportages).

Over de auteur:
Redactie ZZP Nieuws publiceert dagelijks nieuws, duiding en updates voor zelfstandig ondernemers in Nederland. Lees meer over onze redactie.

Deel dit bericht via:

Raad van State kraakt verplichte AOV voor zzp’ers: wat betekent dit nu echt voor zelfstandigen?