Zzp’er en freelancer worden in de praktijk door elkaar gebruikt — maar voor de Belastingdienst zijn het niet hetzelfde. Het verschil bepaalt of je recht hebt op belastingvoordelen zoals de zelfstandigenaftrek. Dit is wat je moet weten.
Het verschil in het kort
In de volksmond zijn zzp’er en freelancer synoniemen: beide termen beschrijven iemand die zelfstandig werkt zonder personeel in dienst. Juridisch gezien zijn het geen rechtsvormen — de rechtsvorm is de eenmanszaak, vof of bv waarmee je je inschrijft bij de KvK.
Maar voor de Belastingdienst maakt het wel degelijk uit. Iemand die zichzelf freelancer noemt, hoeft niet automatisch ondernemer te zijn voor de inkomstenbelasting. En dat onderscheid bepaalt of je recht hebt op fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling.
Praktisch gezien: de meeste mensen die zichzelf freelancer noemen zijn ook zzp’er in de ogen van de Belastingdienst. Maar dat is niet altijd zo — en juist in 2026, met actieve handhaving op schijnzelfstandigheid, is het belangrijk te weten waar je staat.
Wat zegt de Belastingdienst?
De Belastingdienst gebruikt de term “zzp’er” niet officieel. Wat zij beoordelen is of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. Daarvoor kijken ze naar concrete criteria:
- Je werkt voor meerdere opdrachtgevers (of streeft daar actief naar)
- Je loopt ondernemersrisico: je kunt verlies maken, je bent aansprakelijk
- Je investeert in je onderneming (website, gereedschap, opleiding)
- Je bent zelfstandig: geen gezagsverhouding met de opdrachtgever
- Je maakt jezelf als ondernemer kenbaar naar buiten (acquisitie, offertes, eigen website)
Voldoe je aan deze criteria? Dan ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting — ongeacht of je jezelf zzp’er of freelancer noemt. Je hebt dan recht op ondernemersaftrekposten zoals de zelfstandigenaftrek (€1.200 in 2026, €2.470 over belastingjaar 2025) en de mkb-winstvrijstelling (12,7%).
Voldoe je er niet aan? Dan val je onder “resultaat uit overige werkzaamheden” — ook wel resultaatgenieter genoemd. Je betaalt dan wel belasting over je inkomsten, maar zonder de fiscale voordelen van ondernemerschap.
Goed om te weten: de startersaftrek (€2.123) wordt per 1 januari 2027 afgeschaft. Het kabinet-Jetten kondigde dit op 20 april 2026 aan als dekking voor een pakket tegen hoge energie- en brandstofprijzen. Het voorstel moet nog door de Tweede Kamer. 2026 is daarmee mogelijk het laatste belastingjaar waarin nieuwe ondernemers de startersaftrek kunnen claimen.
Zzp’er vs freelancer: vergelijking
| Onderwerp | Zzp’er (ondernemer IB) | Freelancer (resultaatgenieter) |
|---|---|---|
| KvK-inschrijving | Verplicht (€85,15 eenmalig) | Niet altijd verplicht |
| Btw-nummer | Ja, btw-plichtig (tenzij KOR — omzet onder €20.000) | Niet altijd van toepassing |
| Zelfstandigenaftrek | ✓ Ja, mits urencriterium 1.225 uur gehaald | ✗ Nee |
| Mkb-winstvrijstelling | ✓ Ja (12,7% in 2026) | ✗ Nee |
| Startersaftrek | ✓ Ja, eerste jaren (vervalt 2027) | ✗ Nee |
| Aangifte inkomstenbelasting | Winst uit onderneming | Resultaat uit overige werkzaamheden |
| Meerdere opdrachtgevers | Vereist (of aantoonbaar gestreefd) | Niet per se |
| Ondernemersrisico | Ja — aansprakelijk voor verlies | Beperkt of geen |
Let op: bovenstaand onderscheid geldt voor de fiscale beoordeling. In de praktijk noemen veel mensen zich freelancer terwijl ze wél ondernemer zijn voor de Belastingdienst. De term die je gebruikt maakt niet uit — wat telt is hoe je feitelijk werkt.
In welke sectoren gebruik je welke term?
In de praktijk bepaalt de sector vaak welke term gangbaar is. Er is geen vaste regel — het gaat om hoe je jezelf wilt presenteren en wat in jouw vakgebied gebruikelijk is.
Bouw & techniek · Zorg · Logistiek · Beveiliging · Installatie · Schoonmaak · Zakelijke dienstverlening
Journalistiek · Fotografie · Grafisch ontwerp · Tekstschrijven · Marketing · Communicatie · Muziek & theater
ICT & software · Consultancy · Coaching & training · Finance · HR · Interim management
De term “freelancer” is ouder en heeft Engelse wortels — het impliceerde van oudsher projectmatig werken in creatieve of kennissectoren. “Zzp’er” is een Nederlandse term die door de Belastingdienst is geïntroduceerd en een zakelijker, breder beeld oproept.
Wanneer ben je resultaatgenieter?
Een resultaatgenieter is iemand die inkomsten verdient uit losse opdrachten, maar door de Belastingdienst niet als ondernemer voor de inkomstenbelasting wordt aangemerkt. Dat kan zich voordoen in situaties zoals:
- Je werkt structureel voor één opdrachtgever en loopt nauwelijks ondernemersrisico
- Je doet incidenteel betaalde klussen naast een hoofdbaan, zonder dat van structureel ondernemerschap sprake is
- Je werkt via een platform dat de tarieven, voorwaarden en werkwijze grotendeels bepaalt
- Je voldoet niet aan het urencriterium of de andere ondernemerscriteria van de Belastingdienst
Als resultaatgenieter geef je je inkomsten aan onder “resultaat uit overige werkzaamheden” in je aangifte inkomstenbelasting. Je betaalt gewoon belasting, maar zonder de ondernemersaftrekposten. Je hebt ook geen recht op de zelfstandigenaftrek of mkb-winstvrijstelling.
Twijfel je of je ondernemer bent voor de Belastingdienst? Gebruik de gratis OndernemersCheck op belastingdienst.nl. Die geeft op basis van een aantal vragen een indicatie van jouw fiscale status. Meer uitleg over werken als zzp’er of freelancer vind je ook op Ondernemersplein (Rijksoverheid).
Relevant in 2026: schijnzelfstandigheid
Met de actieve handhaving op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst (sinds 1 januari 2025) is het onderscheid tussen zzp’er, freelancer en resultaatgenieter relevanter dan ooit. De Belastingdienst kijkt niet naar welke term je gebruikt — ze kijken naar hoe je feitelijk werkt.
Iemand die zichzelf zzp’er noemt maar in de praktijk werkt als werknemer (vaste uren, één opdrachtgever, werkt onder leiding en toezicht) kan worden aangemerkt als schijnzelfstandige. De gevolgen zijn concreet: verlies van belastingvoordelen, naheffingen voor de opdrachtgever en mogelijk terugvordering van onterecht geclaimde aftrekposten.
- De term die je gebruikt beschermt je niet — de feitelijke werkwijze is bepalend
- Werken voor één opdrachtgever vergroot het risico op schijnzelfstandigheid aanzienlijk
- Extern ondernemerschap — zichtbaar ondernemen buiten de opdracht om — kan meewegen als bescherming (Hoge Raad, Uber-arrest van 21 februari 2025, ECLI:NL:HR:2025:319)
Noem je jezelf freelancer maar werk je structureel voor meerdere opdrachtgevers, bepaal je zelf hoe je werkt en loop je ondernemersrisico? Dan ben je in de ogen van de Belastingdienst gewoon ondernemer — en heb je ook recht op de bijbehorende aftrekposten. Laat je niet misleiden door de term.
Veelgestelde vragen
Let op: De informatie op deze pagina is met zorg samengesteld op basis van officiële bronnen (Belastingdienst, Ondernemersplein, Rijksoverheid, KvK) en is voor het laatst bijgewerkt op 11 mei 2026. Aan de inhoud van deze pagina kunnen geen rechten worden ontleend. Raadpleeg altijd belastingdienst.nl voor de meest actuele informatie, of schakel een belastingadviseur in voor jouw persoonlijke situatie.