Wie als zzp’er zorg verleent, krijgt met vier regelingen te maken: de meldplicht uit de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza), de kwaliteits- en klachtenregels uit de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) en de registratie op grond van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG). Welke daarvan je zelf moet regelen, hangt af van één vraag: heb je eigen cliënten of werk je in opdracht van een instelling? Deze pagina zet per situatie op een rij wat verplicht is, wat het kost en bij welk loket je het regelt.
- Eerst je positie: eigen cliënten of in opdracht van een instelling
- De verplichtingen op een rij
- Wtza: je melden voordat je begint
- Wkkgz: klachten, kwaliteit en incidenten
- VOG: wanneer verplicht en hoe je hem aanvraagt
- BIG-registratie en herregistratie
- De afvinklijst voor je start
- Veelgestelde vragen
Eerst je positie: eigen cliënten of in opdracht van een instelling
De Wkkgz kent twee soorten zorgaanbieders: de instelling en de solistisch werkende zorgverlener. Een solist is volgens de wet een zorgverlener die beroepsmatig zorg verleent, anders dan in dienst of in opdracht van een instelling. Dat onderscheid bepaalt wie de wettelijke plichten draagt.
- Je spreekt de zorg rechtstreeks af met de cliënt, bijvoorbeeld bij particuliere zorg of een persoonsgebonden budget (pgb), of je hebt zelf een contract met een zorgverzekeraar of een zorgkantoor, de regionale uitvoerder van de Wet langdurige zorg
- Je bent voor de wet zelf zorgaanbieder
- Alle plichten uit de Wkkgz rusten op jou
- Je werkt als opdrachtnemer voor bijvoorbeeld een thuiszorgorganisatie, verpleeghuis, ggz-instelling of huisartsenpraktijk
- De instelling blijft tegenover de cliënt verantwoordelijk voor goede zorg en moet een schriftelijke overeenkomst met je sluiten
- Werk je voor twee of meer opdrachtgevers, dan verwacht het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) dat je ook zelf kunt aantonen dat je aan de Wkkgz voldoet
Je kunt ook beide doen. Dan gelden voor je eigen cliënten de regels voor de solist en voor je opdrachten de afspraken met de instelling. De meldplicht uit de Wtza geldt in beide gevallen. In de regelingen heet de zzp’er die in opdracht werkt de onderaannemer. De instelling die de zorg met de cliënt, de zorgverzekeraar of het zorgkantoor heeft afgesproken, is de hoofdaannemer.
Over de zzp’er die alleen in opdracht werkt, zeggen de wettekst en de voorlichting van VWS niet hetzelfde. Naar de letter van de wet is zo’n zzp’er geen solist. In de uitleg van VWS bij de wet uit 2016 staat dat wie uitsluitend in opdracht van andere zorgaanbieders werkt, toch als solist wordt beschouwd zodra hij voor ten minste twee opdrachtgevers werkt. Zo’n zzp’er moet dan kunnen aantonen dat hij aan de Wkkgz voldoet, door alles zelf te regelen of door aan te sluiten bij de regelingen van de opdrachtgever. De schriftelijke overeenkomst legt vast welke van de twee het is.
Aan die overeenkomst stelt de Wkkgz één eis. Zij moet waarborgen dat je je houdt aan de wettelijke verplichtingen van de instelling en aan haar regels voor de zorgverlening, zonder dat zij in je eigen professionele verantwoordelijkheid treedt. Of die gebondenheid aan de regels van de instelling betekent dat je onder gezag werkt, is de kern van de discussie over schijnzelfstandigheid in de zorg.
Schakel je zelf een waarnemer of collega in? Dan verleen je niet meer alle zorg zelf en ben je voor de wet een instelling. Je meldt je dan opnieuw, en mogelijk moet je een jaarverantwoording aanleveren of een vergunning aanvragen. Doe de vergunningplichtcheck van het CIBG, de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van VWS, voordat je iemand inschakelt.
De verplichtingen op een rij
De tabel laat per verplichting zien of die voor jou geldt. De toelichting staat in de secties eronder.
| Verplichting | Eigen cliënten | In opdracht van een instelling | Kosten en loket |
|---|---|---|---|
| Wtza-melding | Ja, vóór je start | Ja, ook als onderaannemer | Online bij het CIBG, inloggen met eHerkenning (het zakelijke inlogmiddel voor de overheid) of DigiD |
| Wtza-vergunning | Nee, niet voor een solist met een eenmanszaak | Nee, in beginsel niet voor onderaannemers | Werk je vanuit een bv, doe dan de vergunningplichtcheck van het CIBG |
| Jaarverantwoording | Nee, zolang je met een eenmanszaak alle zorg zelf verleent | Nee, onder dezelfde voorwaarde | Wel met een bv, of met een waarnemer, personeel of ingehuurde zorgverlener: uiterlijk 31 mei via het aanleverportaal DigiMV |
| Klachtenregeling, klachtenfunctionaris en geschilleninstantie | Ja | Zelf regelen, of aansluiten bij de regeling van je opdrachtgever. Leg de keuze vast in de overeenkomst | Via je beroepsorganisatie of een aanbieder. De kosten verschillen |
| Kwaliteitssysteem, incidentenprocedure en meldcode | Ja | Zelf regelen, of aansluiten bij de procedures van de instelling. Ook die keuze leg je vast | Geen loket. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht |
| Calamiteit of geweld in de zorgrelatie melden | Ja, door jou | Door de instelling. Jij verstrekt de gegevens die de inspectie nodig heeft | Melden bij de IGJ |
| VOG | Ja bij Wlz-zorg, niet ouder dan drie jaar | Ja bij Wlz-zorg en bij ggz met verblijf. De instelling heeft een recente VOG van je nodig | 33,85 euro digitaal bij Justis, 41,35 euro via de gemeente |
| BIG-registratie | Ja, voor elf beroepen | Ja, voor elf beroepen | 85 euro bij het BIG-register, elke vijf jaar herregistratie voor 85 euro |
| AGB-code | Nodig om te declareren en om contracten te sluiten met zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten | Hangt af van wie de zorg declareert | Gratis bij Vektis. De melding is een voorwaarde |
Wlz: Wet langdurige zorg, voor mensen die meestal 24 uur per dag toezicht nodig hebben of altijd zorg moeten kunnen krijgen. Ggz: geestelijke gezondheidszorg. AGB: Algemeen GegevensBeheer, het register waarmee zorgverzekeraars zorgaanbieders herkennen.
Wmo en jeugdhulp hebben eigen regels. De Wkkgz en de meldplicht uit de Wtza gelden niet voor ondersteuning uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Daarvoor stellen de Wmo 2015 en de verordening van de gemeente eigen eisen. Wie in opdracht van de gemeente een voorziening levert, moet goede kwaliteit bieden en calamiteiten en geweld melden bij de gemeentelijke toezichthouder. De verordening bepaalt voor welke voorzieningen een klachtenregeling verplicht is. Jeugdhulp valt onder de Jeugdwet, met een eigen meldplicht via hetzelfde loket, een eigen VOG-eis en een eigen klachtenregeling.
Wtza: je melden voordat je begint
De Wtza geldt sinds 1 januari 2022. De wet verplicht elke zorgaanbieder om zich te melden voordat de zorgverlening begint, zodat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) nieuwe aanbieders in beeld heeft. Volgens het CIBG valt iedereen die beroeps- of bedrijfsmatig zorg verleent onder de wet. Het maakt niet uit hoe je betaald wordt en of je bij KVK staat ingeschreven.
De meldplicht geldt voor zorg uit de Zorgverzekeringswet en de Wlz, ook als die uit een pgb wordt betaald, en voor andere zorg, zoals alternatieve en cosmetische zorg. Voor de meldplicht telt de wet ook de zorgverlener mee die in opdracht van een instelling werkt. Als onderaannemer meld je je dus ook.
Start je voordat je je hebt gemeld, dan ben je in overtreding. Daarop staat een bestuurlijke boete van maximaal 27.500 euro, het bedrag van de vierde boetecategorie sinds 1 januari 2026. De datum van je melding kan achteraf niet worden aangepast.
Wanneer je je opnieuw meldt
Een melding is geen eenmalige formaliteit. Volgens het CIBG meld je je opnieuw in deze situaties:
- Je KVK-nummer verandert, bijvoorbeeld doordat je van eenmanszaak naar bv gaat
- Je begint later dan drie maanden na je melding met zorg verlenen
- Je zorgaanbod verandert, bijvoorbeeld naar een ander type zorg
- Je hebt je als solist gemeld en gaat als instelling werken, of andersom
- Je hebt je als onderaannemer gemeld en gaat ook als hoofdaannemer werken, of andersom
- Je gaat naast zorg ook jeugdhulp verlenen
Vergunning, toezichthouder en jaarverantwoording
Sinds 1 januari 2025 hebben zorgaanbieders die zorg uit de Zorgverzekeringswet of de Wlz of medisch-specialistische zorg verlenen of laten verlenen een vergunning nodig, tenzij zij onder een uitzondering vallen. De solist met een eenmanszaak is uitgezonderd, en in beginsel ook de onderaannemer. De solist hoeft evenmin een interne toezichthouder te hebben, het orgaan dat bij een instelling toezicht houdt op het bestuur.
Werk je vanuit een bv of een andere rechtspersoon, dan ligt dat anders. Een rechtspersoon is voor de wet een instelling, geen solist. Het CIBG noemt als voorbeeld de zzp’er met een bv die medisch-specialistische zorg verleent. Die heeft een vergunning nodig. De vergunningplichtcheck laat zien wat voor jou geldt.
De jaarverantwoording is een jaarlijkse openbare verantwoording over de bedrijfsvoering van aanbieders van verzekerde zorg. Een zelfstandige met een eenmanszaak die alle zorg zelf verleent, is daarvan uitgezonderd. Dat geldt ook als je als onderaannemer werkt. Heb je in een boekjaar een waarnemer ingeschakeld, zorgpersoneel in dienst gehad of een andere zorgverlener ingehuurd, dan ben je over dat jaar wel verantwoordingsplichtig. Het maakt niet uit hoe kort de waarneming duurde. Je levert de verantwoording dan uiterlijk 31 mei aan. Voor kleine aanbieders bestaat sinds boekjaar 2024 een lichtere variant.
Een bv is in principe verantwoordingsplichtig, ook als je de enige zorgverlener bent. Wie uitsluitend zorg levert die niet onder de Wlz of het basispakket van de zorgverzekering valt, zoals zorg uit een aanvullende verzekering, en daarvoor geen subsidie van VWS krijgt, is uitgezonderd.
Wkkgz: klachten, kwaliteit en incidenten
De Wkkgz verplicht zorgaanbieders tot goede zorg en tot een zorgvuldige omgang met klachten en incidenten. De wet geldt voor instellingen en voor solisten, ook in de alternatieve en de cosmetische zorg. Heb je eigen cliënten, dan regel je het volgende zelf.
Klachtenregeling, klachtenfunctionaris en geschilleninstantie
- Een schriftelijke klachtenregeling, die je onder de aandacht van je cliënten brengt. De wet eist dat de regeling is vastgesteld in overeenstemming met een representatieve cliëntenorganisatie. Ga na of je beroepsorganisatie een modelregeling heeft die daaraan voldoet
- Een klachtenfunctionaris bij wie je cliënten gratis terechtkunnen voor advies en bemiddeling
- Aansluiting bij een geschilleninstantie die door de minister van VWS is erkend. Het CIBG houdt een overzicht van erkende instanties bij, waaronder een aantal speciaal voor zzp’ers en kleinschalige aanbieders
Dient een cliënt schriftelijk een klacht in, dan geef je binnen zes weken een schriftelijk en gemotiveerd oordeel. Die termijn kun je met maximaal vier weken verlengen als het onderzoek dat vraagt. Komt de cliënt er met jou niet uit, dan kan hij naar de geschilleninstantie. Die doet een bindende uitspraak en kan een schadevergoeding toekennen tot in ieder geval 25.000 euro.
Beroepsaansprakelijkheid is geen wettelijke eis uit de Wkkgz. De handreiking van het ministerie van VWS voor zzp’ers raadt wel aan na te gaan of je een beroepsaansprakelijkheidsverzekering nodig hebt en of die een schadevergoeding dekt die een geschilleninstantie toekent. Opdrachtgevers en zorgverzekeraars kunnen een verzekering in hun contract eisen.
Dossier en aansprakelijkheid: de WGBO
Naast de Wkkgz gelden de regels voor de geneeskundige behandelingsovereenkomst uit het Burgerlijk Wetboek, bekend als de WGBO. Ze gelden voor handelingen op het gebied van de geneeskunst, zoals onderzoeken en behandelen, en voor het verplegen en verzorgen dat daarbij hoort. Voor de zzp’er met eigen cliënten zijn drie regels van belang:
- Je richt een dossier in en bewaart het twintig jaar, gerekend vanaf de laatste wijziging, of langer als goede zorg dat vraagt
- Je aansprakelijkheid tegenover de patiënt kun je niet beperken of uitsluiten. Een beding in je algemene voorwaarden dat dit toch doet, werkt dus niet tegenover de patiënt
- Voer je de behandeling uit in een ziekenhuis, verpleeginrichting of gehandicapteninrichting die zelf geen partij is bij de overeenkomst, dan is die instelling voor een fout mede aansprakelijk
Kwaliteit, incidenten en de meldcode
Je moet de kwaliteit van je zorg systematisch bewaken en verbeteren. De handreiking voor zzp’ers vertaalt dat naar vijf punten: werk volgens de professionele standaarden van je beroep, houd een cliëntendossier bij, registreer klachten, registreer incidenten en bespreek de uitkomsten minimaal één keer per jaar met beroepsgenoten, bijvoorbeeld in een intervisiegroep. Leg vast wat je naar aanleiding daarvan verandert. De IGJ kijkt niet in je incidentenregistratie, maar wil wel kunnen zien dat je ervan leert.
Rond incidenten gelden drie plichten:
- Je hebt een schriftelijke procedure voor het omgaan met incidenten en je registreert ze. Een incident is een onverwachte gebeurtenis die tot schade bij de cliënt heeft geleid of had kunnen leiden. Ook een bijna-fout telt dus mee
- Heeft een incident merkbare gevolgen voor de cliënt, of kan het die krijgen, dan meld je dat direct aan de cliënt en noteer je het in het dossier
- Een calamiteit meld je meteen bij de IGJ. Een calamiteit is een onverwachte gebeurtenis die de kwaliteit van de zorg betreft en tot de dood of een ernstig schadelijk gevolg voor de cliënt heeft geleid. Volgens de handreiking meld je ook geweld tegen een cliënt, waaronder seksueel misbruik, door jezelf of door iemand die in jouw opdracht werkt
Daarnaast stel je een meldcode vast waarin stap voor stap staat hoe je omgaat met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling. De vragenlijst bij je Wtza-melding vraagt daar ook naar.
Werk je in opdracht van een instelling?
Dan blijft de instelling tegenover de cliënt verantwoordelijk en legt de schriftelijke overeenkomst vast hoe jullie samen aan de Wkkgz voldoen. Voor klachten en incidenten heb je twee opties. Je treft een eigen regeling, of je sluit je aan bij de klachtenfunctionaris, de geschilleninstantie en de incidentenprocedure van de instelling en verwijst je cliënten daarnaar. Ook in dat laatste geval bespreek je incidenten met beroepsgenoten, als onderdeel van je eigen kwaliteitssysteem. Spreek verder af wie het dossier bijhoudt en zorg dat de cliënt weet waar hij terechtkan. VWS trekt wel een grens. Raakt een klacht ook de instelling zelf, bijvoorbeeld de overdracht, dan behandelt de instelling de klacht, en een eigen klachtenregeling mag dat niet uitsluiten.
De instelling heeft daarnaast twee plichten die jou raken. Voordat zij je inzet, moet zij nagaan of je functioneren in het verleden daaraan in de weg staat. Die vergewisplicht geldt volgens VWS ook voor de zzp’er die als onderaannemer wordt ingehuurd. En beëindigt zij de overeenkomst omdat je naar haar oordeel ernstig tekort bent geschoten, dan moet zij dat bij de inspectie melden.
VOG: wanneer verplicht en hoe je hem aanvraagt
Een VOG is een verklaring van het ministerie van Justitie en Veiligheid dat je gedrag in het verleden geen bezwaar vormt voor het werk dat je gaat doen. De Wkkgz maakt de VOG in twee gevallen verplicht.
- Verleen je als solist Wlz-zorg, dan moet je zelf een VOG hebben die niet ouder is dan drie jaar
- Een instelling die Wlz-zorg verleent, of ggz met verblijf, moet een VOG hebben van iedere zorgverlener die voor haar cliënten werkt. Die VOG mag niet eerder zijn afgegeven dan drie maanden voordat je voor die instelling ging werken
Dat tweede punt geldt ook voor zzp’ers. Ga je voor een andere instelling werken, dan heeft die dus een nieuwe VOG van je nodig. Justis formuleert het zo dat je voor elke nieuwe opdracht waarvoor een VOG nodig is, opnieuw een VOG aanvraagt. Voor andere zorg stelt de Wkkgz de VOG niet verplicht. Opdrachtgevers kunnen er wel om vragen.
Zzp’ers in de gezondheidszorg kunnen de VOG zelf digitaal aanvragen bij Justis. Voor de meeste andere beroepen moet de opdrachtgever de aanvraag klaarzetten. Je hebt DigiD, iDEAL en een e-mailadres nodig, en het KVK-nummer van je opdrachtgever of je eigen onderneming. Een digitale aanvraag kost 33,85 euro. Via de gemeente kost een aanvraag 41,35 euro. Justis geeft binnen één tot acht weken bericht, meestal binnen vier weken.
Betaal niet meer dan nodig. Justis waarschuwt voor commerciële partijen die tegen extra kosten een VOG-aanvraag klaarzetten. Zulke aanvragen worden niet sneller behandeld.
BIG-registratie en herregistratie
Het BIG-register is het wettelijke register bij de Wet BIG, voor zorgverleners in elf beroepen. Alleen wie erin staat, mag de beschermde beroepstitel voeren. Wie geregistreerd is, valt persoonlijk onder het tuchtrecht, waarin een tuchtcollege klachten over je beroepsmatig handelen beoordeelt. Dat geldt ook als zzp’er.
- Apotheker, arts, tandarts
- Verpleegkundige, verloskundige, fysiotherapeut
- Gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut, orthopedagoog-generalist
- Physician assistant, klinisch technoloog
- Verzorgende in de individuele gezondheidszorg (VIG)
- Diëtist, ergotherapeut, logopedist, oefentherapeut
- Mondhygiënist, huidtherapeut, podotherapeut, optometrist, orthoptist
- Apothekersassistent, tandprotheticus, klinisch fysicus, radiodiagnostisch en radiotherapeutisch laborant
De beroepen in de tweede groep hebben een beschermde opleidingstitel. Alleen wie de opleiding heeft afgerond, mag de titel gebruiken. Een wettelijk register is er niet. Sommige beroepsverenigingen houden een vrijwillig kwaliteitsregister bij.
Voorbehouden handelingen: niet elke geregistreerde is zelfstandig bevoegd
De Wet BIG wijst voorbehouden handelingen aan. Dat zijn handelingen met een hoog risico voor de patiënt, zoals injecties, katheterisaties en heelkundige handelingen. Zelfstandig bevoegd zijn alleen de beroepen die de wet per handeling noemt, zoals artsen, tandartsen en verloskundigen, elk binnen hun deskundigheidsgebied. Een verpleegkundige zonder specialisme is niet zelfstandig bevoegd en voert een voorbehouden handeling uit in opdracht van een zelfstandig bevoegde, zoals een arts, en alleen als zij daarvoor bekwaam is. Bij een aantal handelingen, zoals het geven van een injectie en het inbrengen van een blaaskatheter bij volwassenen, mag de verpleegkundige de opdracht uitvoeren zonder toezicht en tussenkomst van de opdrachtgever. De opdracht zelf blijft nodig. Heb je als zzp-verpleegkundige eigen cliënten, dan heb je voor zulke handelingen dus een opdracht van een arts of een andere zelfstandig bevoegde nodig.
Registreren
Een registratie kost 85 euro. Je vraagt haar aan via Mijn BIG-register met DigiD. Staat je diploma in het diplomaregister van DUO, dan is de registratie volgens het BIG-register meestal direct geregeld.
Herregistratie: elke vijf jaar, ook je zzp-uren tellen
Elke vijf jaar moet je je herregistreren. Dat kost eveneens 85 euro. Je moet daarvoor in de vijf voorafgaande jaren genoeg in je beroep hebben gewerkt. De norm is 2.080 uur. Voor gezondheidszorgpsychologen, orthopedagogen-generalist en psychotherapeuten is het 3.120 uur. Bij zelfstandigen rekent het BIG-register met de uren die je in je aanvraag opgeeft. Er zijn rekenhulpen voor zelfstandigen, op basis van cliëntcontacturen of uren per week. Wie de norm niet haalt, kan herregistreren met scholing. Sta je als specialist ingeschreven in een specialistenregister, dan hoef je voor je basisberoep geen herregistratie aan te vragen.
Let op het niveau van je opdrachten. Uren tellen alleen mee als je werkt op het niveau van je opleiding. Het BIG-register noemt als voorbeeld de verpleegkundige die als verzorgende werkt in een verzorgingshuis of verpleeginrichting. Die uren voldoen in de meeste gevallen niet aan de eis. Neem je als verpleegkundige veel diensten op verzorgend niveau aan, houd dan bij of je de 2.080 uur op verpleegkundig niveau haalt.
Tarieven gaan per 2027 waarschijnlijk omhoog
De tarieven zijn sinds 2013 niet aangepast. De minister van VWS wil ze per 1 januari 2027 verhogen. In het voorstel waarover in augustus 2026 een internetconsultatie is gestart, gaan registratie en herregistratie van 85 naar 124,46 euro. Volgens het BIG-register is dat bedrag indicatief en wordt het pas definitief na publicatie van de regeling, waarschijnlijk begin november 2026. Tot 1 januari 2027 gelden de huidige tarieven.
De afvinklijst voor je start
De volgorde hieronder volgt de afhankelijkheden. Zonder KVK-nummer krijg je geen eHerkenning en zonder melding geen AGB-code.
- Schrijf je in bij KVK. De stappen staan op Starten als zzp’er: de eerste stappen
- Controleer je BIG-registratie en de datum van je herregistratie, als je beroep in het register staat
- Bepaal per opdracht of je eigen cliënten hebt of in opdracht van een instelling werkt
- Heb je eigen cliënten, regel dan een klachtenregeling, een klachtenfunctionaris en aansluiting bij een erkende geschilleninstantie
- Leg je werkwijze voor incidenten en je meldcode vast
- Vraag een VOG aan als je Wlz-zorg gaat verlenen of in de ggz met verblijf gaat werken
- Meld je bij het CIBG, binnen drie maanden vóór je eerste zorgmoment, en bewaar het bewijs van melding
- Vraag een AGB-code aan als je zelf gaat declareren
- Werk je in opdracht, zorg dan dat de schriftelijke overeenkomst regelt wie klachten behandelt en hoe het dossier wordt bijgehouden
- Reken de kosten van registraties, klachtenregeling en verzekeringen door in je uurtarief