Hoeveel zzp’ers zijn er in Nederland en waar werken ze?

Het aantal zzp’ers nu: 1,13 miljoen volgens het CBS

In het tweede kwartaal van 2026 hadden 1.126.000 mensen van 15 tot 75 jaar een hoofdbaan als zelfstandige zonder personeel. Dat is 11,4 procent van de 9,85 miljoen werkenden in Nederland. Het cijfer komt uit de Enquête Beroepsbevolking, de doorlopende enquête van het CBS onder huishoudens, en werd op 30 juli 2026 gepubliceerd. Hoofdbaan betekent: de baan waaraan iemand de meeste uren besteedt. Wie naast een baan in loondienst nog wat uren als zzp’er werkt, telt hier niet mee.

Het CBS publiceert twee versies van dit cijfer: de gewone telling en een seizoengecorrigeerde, waarin de vaste schommelingen binnen een jaar zijn weggerekend. Voor de stand van zaken gebruikt deze pagina de gewone telling, voor verschillen tussen kwartalen de gecorrigeerde, zoals het CBS zelf ook doet. Daardoor staan hieronder twee getallen voor hetzelfde kwartaal: 1.126.000 gewoon en 1.134.000 gecorrigeerd.

Het CBS splitst de groep in twee soorten. De zzp’er met eigen arbeid verkoopt vooral zijn eigen werk of diensten: de adviseur, de zorgverlener, de timmerman, de ontwikkelaar. Dat zijn er 953.000. De zzp’er met producten verkoopt vooral goederen of grondstoffen: de boer, de webwinkelier, de marktkoopman. Dat zijn er 173.000. Ook de directeur-grootaandeelhouder (dga) zonder personeel is bij het CBS een zzp’er, in de ene of de andere groep, afhankelijk van wat zijn bv levert. De freelancer zonder eigen bedrijf, bij het CBS de “overige zelfstandige”, zit altijd bij de eigen arbeid. Zet je de 315.000 zelfstandigen met personeel en de 28.000 meewerkende gezinsleden ernaast, dan telt Nederland in totaal 1,47 miljoen zelfstandigen. Ruim drie van de vier zelfstandigen was in dat kwartaal zzp’er.

Drie cijfers, drie definities: CBS, Belastingdienst en KVK

In berichten over zzp’ers duiken verschillende getallen op: 1,1 miljoen, 1,5 miljoen, 1,8 miljoen, bijna 2 miljoen. Ze spreken elkaar niet tegen. Elk cijfer komt uit een andere bron met een eigen definitie van wie een zzp’er is.

Het CBS-cijfer uit de Enquête Beroepsbevolking is het meest actuele en het meest gebruikte: het kerncijfer verschijnt een maand na afloop van elk kwartaal in het kwartaalbericht arbeidsmarkt, de uitsplitsingen naar sector, beroep en kenmerken zo’n zes weken na het kwartaal, en het is de reeks waarmee het CBS zelf en het ministerie van SZW rekenen.

Het is wel een steekproef, met een eigen inschatting van de ondervraagde en een foutmarge: bij het kwartaalcijfer van 1,1 miljoen is de marge volgens de onderzoeksbeschrijving van het CBS ruwweg plus of min 27.000, bij een jaarcijfer rond de 20.000. Verschillen van enkele duizenden zijn dus niet van ruis te onderscheiden. Iemand die zichzelf zzp’er noemt maar volgens de Belastingdienst werknemer is, telt mee als zzp’er; omgekeerd telt wie na de handhaving hetzelfde werk op een contract doet, nu als werknemer.

De cijfers op basis van de belastingaangiften zijn geen steekproef maar een telling van iedereen, en juist daarom traag: ze komen bijna een jaar na afloop van het jaar als voorlopig cijfer en een jaar later pas definitief, omdat ondernemers uitstel van aangifte kunnen krijgen. Het KVK-cijfer ligt ver boven de CBS-telling van 1,13 miljoen omdat het geen personen telt maar inschrijvingen: ook een eenpersoons-bv, een nevenvestiging en een inschrijving van iemand die maar een paar uur per week werkt tellen mee. Hoe dat uitpakt in de praktijk staat verderop.

Twee valkuilen bij het vergelijken. De eerste: over hetzelfde jaar 2024 telde de enquête 1,26 miljoen zzp’ers en de inkomensstatistiek 1,16 miljoen. Dat verschil zit vooral bij werkende AOW’ers en studenten: voor hen is zzp-werk vaak wel de hoofdbaan, maar niet de grootste inkomensbron. De tweede: de directeur-grootaandeelhouder. De enquête en de inkomensstatistiek tellen hem als zelfstandige, de Arbeidsrekeningen als werknemer van zijn eigen bv, en de KVK telt zijn eenpersoons-bv als zzp-inschrijving. In 2024 waren er volgens de inkomensstatistiek 172.000 dga’s zonder personeel met de bv als voornaamste inkomensbron.

De ontwikkeling: twaalf jaar groei, daarna zes kwartalen daling

Van 2013 tot 2024 groeide het aantal zzp’ers vrijwel onafgebroken: van 894.000 in 2013 naar een piek van 1.275.000 in het vierde kwartaal van 2024 (seizoengecorrigeerd 1.265.000). Tussen eind 2014 en eind 2024 kwamen er 370.000 zzp’ers bij die eigen arbeid aanbieden. In 2024 vlakte de groei af, en begin 2025 sloeg die om in een daling. In het eerste kwartaal van 2025 lag het aantal voor het eerst sinds het begin van de reeks lager dan een jaar eerder, en dat bleef in elk kwartaal daarna zo. Het jaargemiddelde over 2025 lag 62.000 lager dan dat over 2024; eind juni 2026 waren het er, gecorrigeerd voor seizoensinvloeden, 131.000 minder dan op de piek.

Waar gingen ze heen?

De groei stokte al in 2024: seizoengecorrigeerd kwamen er dat jaar nog maar 7.000 zzp’ers bij, tegen 60.000 tot 100.000 per jaar in 2022 en 2023. Het CBS zet de daling die daarop volgde in zijn bericht van 12 februari 2026 naast de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid, waarmee de Belastingdienst op 1 januari 2025 weer begon. Tot die datum gold het handhavingsmoratorium: bijna negen jaar waarin de Belastingdienst vrijwel alleen bij kwaadwillende opdrachtgevers naheffingen oplegde. In januari 2025 verwachtte 42 procent van de bedrijven die zzp’ers inhuren dat jaar minder in te huren; ruim de helft van hen noemde het einde van het moratorium als reden, de rest andere redenen. Tegelijk koelde de arbeidsmarkt af: het aantal vacatures per 100 werklozen zakte van 108 eind 2024 naar 95 medio 2026. De toelichting bij de Zelfstandigenwet noemt het daarom “aannemelijk” dat de handhaving een rol speelt, maar zegt dat door de conjunctuur, de stand van de economie, niet is vast te stellen hoe groot die rol is. Wat wel vaststaat: het aantal werknemers groeide in dezelfde anderhalf jaar met 187.000. Werk verdween niet, het verschoof.

De cijfers over wie waarheen ging, komen uit het CBS-bericht van 12 februari 2026. In het eerste kwartaal van 2025 stapten 59.000 zzp’ers over naar loondienst, tegen 32.000 een jaar eerder. Van hen kregen er 47.000 een flexibel contract en 12.000 een vast contract. In de kwartalen daarna liep de uitstroom naar loondienst terug tot het oude niveau, maar er kwamen minder nieuwe zzp’ers bij: in het derde kwartaal van 2025 begonnen 22.000 mensen als zzp’er die daarvoor niet werkten of niet zochten, zoals herintreders en schoolverlaters, tegen 32.000 een jaar eerder, en in het vierde kwartaal stapten 24.000 werknemers over naar zzp-schap, tegen 35.000 een jaar eerder. In de eerste helft van 2025 stopten ook iets meer zzp’ers helemaal met werken.

Naar verhouding trof de daling jongeren het hardst: onder 15- tot 27-jarigen nam het aantal zzp’ers in 2025 met 19.000 af, 18 procent, tegen 4 procent (43.000) bij 27-plussers. Jongeren verdwenen niet van de arbeidsmarkt: het aantal jonge werkenden steeg met 6.000, in vaste en flexibele banen. Onder 27-plussers was de afname het grootst in technische beroepen, managersberoepen en zorg en welzijn. Welke sectoren krompen en welke niet, staat in de sectortabel.

Wat de daling niet verklaart

De Zelfstandigenwet zelf. Die was in oktober 2026 nog in consultatie en moet volgens de toelichting op 1 januari 2028 ingaan. Ook het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief, de wet van 18 juni 2026, geldt pas vanaf 31 december 2026. Wat wel speelde: de Belastingdienst legt sinds 1 januari 2025 bij schijnzelfstandigheid direct correcties en naheffingen op, in 2025 nog zonder boetes en sinds 2026 met vergrijpboetes, de boete voor opzet of grove schuld; naheffen gaat niet verder terug dan 1 januari 2025, behalve bij kwaadwillende opdrachtgevers. Daarnaast noemt het kabinet in de toelichting bij de Zelfstandigenwet de Deliveroo- en Uber-arresten van de Hoge Raad (2023 en 2025) als reden dat opdrachtgevers voorzichtiger werden.

ZZP Nieuws volgt elk kwartaalbericht: derde kwartaal 2025, jaarcijfers 2025, eerste kwartaal 2026 en tweede kwartaal 2026.

In welke sectoren werken zzp’ers?

De meeste zzp’ers werken in de specialistische zakelijke dienstverlening: adviseurs, architecten, accountants, reclamemakers, ontwerpers. Die sector telde in 2025 268.000 zzp’ers, ruim een op de vijf. Daarna volgen de zorg, de bouw en de ICT. Het aandeel zzp’ers binnen een sector zegt iets anders dan het aantal. In de zorg werken veel zzp’ers, maar op 1,7 miljoen werkenden is dat 8,5 procent. In cultuur, sport en recreatie is ruim een op de drie werkenden zzp’er. In geen enkele bedrijfstak zijn zzp’ers in de meerderheid; in afzonderlijke beroepen wel, zie hieronder.

De daling van 2025 zat vooral in de zorg, de bouw, de handel en het onderwijs. Dat spoort met wat bedrijven in januari 2025 aan het CBS opgaven: in de bouw verwachtte 58 procent van de inhurende bedrijven minder zzp’ers vanwege het einde van het handhavingsmoratorium, in de informatie en communicatie 13 procent. De specialistische zakelijke dienstverlening en de ICT bleven op peil, en dat zijn ook de sectoren waar het KVK-register in het derde kwartaal van 2026 in absolute aantallen het sterkst groeide (4.223 en 2.800 inschrijvingen erbij). Voor de zorg is er een aparte pagina: Schijnzelfstandigheid in de zorg.

In welke beroepen?

Gerangschikt naar beroep in plaats van sector verschuift het beeld. De grootste groep zzp’ers heeft een technisch beroep: 224.000 in 2025, van bouwvakkers en installateurs tot ingenieurs. Daarna komen de bedrijfseconomische en administratieve beroepen (193.000, waaronder organisatieadviseurs en hr-specialisten), zorg en welzijn (154.000), creatieve en taalkundige beroepen (135.000) en commerciële beroepen (93.000).

Het aandeel zzp’ers is veruit het hoogst in de creatieve en taalkundige beroepen: 54 procent van alle werkenden in die groep is zzp’er. Bij auteurs en taalkundigen is dat 70 procent, bij uitvoerend kunstenaars 57 procent en bij beeldend kunstenaars zelfs 93 procent. Ook bij kappers en schoonheidsspecialisten (58 procent) en bouwarbeiders in de ruwbouw (47 procent) is het zzp-schap eerder regel dan uitzondering.

Artsen vormen met 37.000 zzp’ers een van de grootste afzonderlijke beroepsgroepen: bijna een op de vier is zzp’er, en met de praktijkhouders met personeel erbij is ruim een op de drie zelfstandige. Het CBS rekent in deze beroepsgroep ook tandartsen, dierenartsen en apothekers mee. Bij kleine beroepsgroepen zoals beeldend kunstenaars (14.000 werkenden) is het percentage een ruwe schatting: de marge op zo’n groep is ruim 2.000 personen, dus het aandeel ligt ergens tussen de 80 en 100 procent.

Naar het niveau van het beroep werkt ruim vier op de tien zzp’ers (537.000) in een beroep op het hoogste niveau. Van de werkenden in die beroepen is 14 procent zzp’er; in beroepen op het laagste niveau is dat 3 procent.

Wie zijn de zzp’ers: geslacht, leeftijd, opleiding en uren

De gemiddelde zzp’er is ouder, vaker man en hoger opgeleid dan de gemiddelde werknemer, en werkt langere weken. De cijfers hieronder gelden voor 2025.

Van de 412.000 werkenden van 65 tot 75 jaar is bijna een op de drie zzp’er, tegen een op de acht onder alle werkenden. Zelfstandigen met personeel maken met 48,5 uur per week de langste werkweken. Vrouwelijke zzp’ers werken gemiddeld 30,2 uur per week, mannelijke zzp’ers 38,8 uur.

Zzp naast loondienst: 330.000 combineerders

Niet elke zzp’er leeft alleen van zijn onderneming. In 2025 combineerden 330.000 mensen werk als zzp’er met een baan in loondienst. Voor de meesten van hen, 265.000, was de loondienstbaan de hoofdbaan en het zzp-werk de bijbaan; zij tellen in het CBS-cijfer van 1,2 miljoen niet mee als zzp’er. Andersom had 5,5 procent van de zzp’ers een baan in loondienst erbij. In de inkomensstatistiek is de groep bijverdieners nog groter: van de 1,95 miljoen mensen met zzp-inkomen in 2024 had ruim een kwart (560.000) dat inkomen als nevenbaan.

Wat verdient een zzp’er?

De helft van de zzp’ers voor wie het zzp-inkomen de voornaamste inkomensbron is, verdiende in 2024 meer dan 40.800 euro als zelfstandige, de andere helft minder. Dat is de mediaan van het inkomen als zelfstandige uit de CBS-inkomensstatistiek op basis van de belastingaangiften (het veld “inkomen als zelfstandige” in StatLine-tabel 84466NED); het gemiddelde ligt met 49.800 euro hoger. Dat verschil laat zien dat de inkomens scheef verdeeld zijn: een beperkte groep hoge inkomens trekt het gemiddelde op, terwijl de mediaan daar ongevoelig voor is; het CBS wijst er zelf op dat de verschillen binnen de groep zzp’ers groot zijn. Het inkomen als zelfstandige is winst uit onderneming, loon van een dga uit de eigen bv en resultaat uit overige werkzaamheden samen, vóór inkomstenbelasting.

Het persoonlijk inkomen van deze groep, waarin ook loon uit een bijbaan en uitkeringen meetellen en waarop premies voor inkomensverzekeringen zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering al in mindering zijn gebracht, heeft een mediaan van 42.800 euro. Wie dit nazoekt, komt een verschil tegen: het CBS noemt in zijn Dossier ZZP dat laatste bedrag als “inkomen als zelfstandige”, terwijl het in StatLine bij het persoonlijk inkomen staat. Deze pagina volgt StatLine. Zelfstandigen met personeel zitten met een mediaan van 64.100 euro als zelfstandige ruim hoger.

Het verschil tussen mannen en vrouwen is groot: 48.400 tegen 26.400 euro. Het CBS verklaart dat verschil niet, maar noemt in het algemeen uren, soort werk, ervaring en beroepsniveau als factoren. Twee daarvan zijn zichtbaar in de cijfers: vrouwelijke zzp’ers werkten in 2025 gemiddeld 30,2 uur per week tegen 38,8 uur bij mannen, en zij zijn oververtegenwoordigd in het onderwijs en de overige dienstverlening, twee van de laagst betaalde bedrijfstakken. Het is niet het hele verhaal: ook binnen één bedrijfstak ligt de mediaan van vrouwen ver onder die van mannen, in de zorg 37.100 tegen 64.700 euro. Per bedrijfstak verdienen zzp’ers in de financiële dienstverlening het meest (mediaan 64.800 euro), gevolgd door de specialistische zakelijke diensten en de ICT. In de overige dienstverlening, cultuur en recreatie en het onderwijs komt de mediaan niet boven de 26.700 euro.

Een vergelijking met werknemers is lastig, omdat een zzp-inkomen bruto is en de zzp’er daaruit zelf pensioen, een verzekering tegen arbeidsongeschiktheid en vrije dagen moet betalen. Het CBS berekent voor 2024 (voorlopig) een gemiddeld inkomen uit arbeid en onderneming van 48.200 euro voor zzp’ers, tegen 59.000 euro voor werknemers, waarbij de werkgeverspremies bij werknemers zijn meegeteld. Wat een uurtarief moet dekken om op het niveau van een werknemer uit te komen, staat op de pagina Uurtarief bepalen als zzp’er.

Waarom de KVK groei ziet terwijl het CBS daling meet

Terwijl het CBS zes kwartalen op rij minder zzp’ers telt, meldt de KVK juist groei. Op 30 september 2026 stonden 1.825.347 zzp’ers ingeschreven in het Handelsregister, 1,1 procent meer dan een kwartaal eerder en bijna 37.000 meer dan op 1 januari 2026. In het derde kwartaal van 2026 schreven 51.082 nieuwe zzp’ers zich in, bijna 19 procent meer dan een jaar eerder, terwijl het aantal uitschrijvingen daalde naar 27.247. Ook over heel 2025 groeide het register met 1 procent, al stonden daar veel stoppers tegenover: 146.093 zzp’ers schreven zich uit, 19 procent meer dan in 2024, terwijl het aantal starters met 13 procent daalde.

Beide cijfers kloppen. De KVK telt iets anders dan het CBS:

• Inschrijvingen, geen mensen. De KVK telt vestigingen met precies één werkzame persoon. Een eenpersoons-bv telt mee, een nevenvestiging telt apart, en wie personeel aanneemt of een vennootschap onder firma (vof) begint, verdwijnt uit de telling zonder te stoppen.
• Ook een paar uur per week. Een inschrijving telt ook als zzp’er bij minder dan 15 uur per week; de KVK noemt dat een parttime zzp’er. Het aantal werkzame personen en hun uren geeft de ondernemer zelf op bij de inschrijving. Het CBS telt alleen wie de meeste uren als zzp’er werkt. Wie na een overstap naar loondienst de eenmanszaak aanhoudt voor klussen in de avond, blijft bij de KVK een zzp’er en is bij het CBS werknemer.
• Uitschrijven is een keuze. Wie stopt, hoeft zich niet meteen uit te schrijven. De KVK vergelijkt het register met het bestand van de Belastingdienst en schrijft inactieve inschrijvingen pas na controle op eigen initiatief uit; die tellen niet mee als stopper.
• Geen leeftijdsgrens en geen steekproef. Het CBS ondervraagt 15- tot 75-jarigen en vraagt hoe zij zichzelf zien; de KVK telt alle economisch actieve inschrijvingen, dus zonder holdings en beheer-bv’s.

De les voor wie de cijfers leest: de KVK meet hoeveel zzp-inschrijvingen er zijn, het CBS meet hoeveel mensen van zzp-werk hun hoofdbaan maken. In 2025 en 2026 lopen die twee uiteen.

Een sluitende verklaring geeft geen van beide bronnen, maar twee dingen zijn zichtbaar. Het register telt in 2026 weer meer starters en minder stoppers. En het aantal werknemers met zzp-werk ernaast stijgt licht: 254.000 in 2024, 265.000 in 2025 en 276.000 in het tweede kwartaal van 2026. Het CBS meldt dat een klein deel van de zzp’ers die van positie wisselden minder uren is gaan werken, waardoor het zzp-werk niet meer hun hoofdbaan is. Zo iemand blijft bij de KVK ingeschreven en is bij het CBS werknemer. Dat verklaart een deel van het gat, niet het hele gat.

ZZP Nieuws schreef daarover bij de jaarcijfers 2025 en de KVK-groei in het tweede kwartaal van 2026. Wat een eenmanszaak precies is en wanneer je er een nodig hebt, staat op Starten als zzp’er: de eerste stappen.

Wanneer komen er nieuwe cijfers?

De cijfers op deze pagina veranderen op vaste momenten. De eerstvolgende is 30 oktober 2026, als het CBS het kwartaalbericht arbeidsmarkt over het derde kwartaal van 2026 publiceert.

Welk cijfer gebruik je wanneer?

• Hoeveel zzp’ers zijn er? Voor de actuele stand het CBS-kwartaalcijfer: 1,13 miljoen (tweede kwartaal 2026), het cijfer dat ook de toelichting bij de Zelfstandigenwet gebruikt. Voor een jaarvergelijking het jaargemiddelde: 1,2 miljoen over 2025, het cijfer dat het CBS in zijn Dossier ZZP noemt.
• Hoeveel zelfstandigen zijn er? 1,47 miljoen, inclusief zelfstandigen met personeel en meewerkende gezinsleden (CBS, tweede kwartaal 2026).
• Hoeveel mensen verdienen iets als zzp’er? 1,95 miljoen in 2024, inclusief bijverdieners (CBS op basis van de Belastingdienst).
• Hoeveel zzp-inschrijvingen zijn er? 1,83 miljoen op 30 september 2026 (KVK). Gebruik dit cijfer alleen voor het register, niet als aantal zzp’ers.
• Hoeveel minder zijn er? Netto 62.000 als verschil tussen de jaargemiddelden van 2024 en 2025, en 131.000 sinds de piek eind 2024 (CBS, seizoengecorrigeerd, tot en met het tweede kwartaal van 2026). Dat zijn saldi: er stroomden veel meer mensen uit én in.
• Wat verdient een zzp’er? Mediaan 40.800 euro inkomen als zelfstandige in 2024, voor wie het zzp-inkomen de hoofdbron is (CBS, voorlopig).
• Noem altijd bron, definitie, peildatum en of het cijfer seizoengecorrigeerd is. Een cijfer zonder die vier is niet te controleren.