Een modelovereenkomst is een door de Belastingdienst goedgekeurd contract tussen opdrachtgever en zzp’er, bedoeld om de opdrachtgever vooraf zekerheid te geven dat hij geen loonheffingen (loonbelasting en premies) hoeft in te houden en af te dragen. Sinds 6 september 2024 keurt de Belastingdienst geen nieuwe overeenkomsten meer goed. Wie er een heeft, mag die tot en met 31 december 2029 blijven gebruiken, maar de zekerheid geldt alleen zolang er ook echt zo wordt gewerkt als op papier staat. Het korte antwoord op de titelvraag: nodig heb je er geen, en een nieuwe krijgen kan niet meer. Wie er geen heeft, werkt met een gewone overeenkomst van opdracht. Deze pagina legt uit wat er nog van de modelovereenkomst over is, wanneer je er iets aan hebt, wat je in plaats daarvan in je contract zet en wat de Zelfstandigenwet er vanaf 2028 mee doet.
- Wat is een modelovereenkomst?
- Waarom de Belastingdienst ermee stopte
- Wat een modelovereenkomst nu nog waard is
- Drie zaken: wanneer het papier wel en niet hielp
- Heb je er nog een nodig? Per situatie
- Wat er wél in je overeenkomst hoort
- Wat er verandert: handhaving, rechtsvermoeden en Zelfstandigenwet
- Checklist
- Veelgestelde vragen
Wat is een modelovereenkomst?
De modelovereenkomst kwam in de plaats van de VAR, de Verklaring arbeidsrelatie. Met de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA, in werking op 1 mei 2016) verdween de VAR en kwam de verantwoordelijkheid voor de arbeidsrelatie bij opdrachtgever én opdrachtnemer samen te liggen; de eerste modellen keurde de Belastingdienst al in 2015 goed. Wie zekerheid wilde, kon een overeenkomst aan de Belastingdienst voorleggen. Werd die goedgekeurd en werkten partijen zoals in de overeenkomst beschreven, dan hoefde de opdrachtgever geen loonheffingen in te houden en af te dragen.
Er kwamen drie soorten: algemene modelovereenkomsten, opgesteld door de Belastingdienst met VNO-NCW en MKB-Nederland of aangeleverd door FNV Zelfstandigen, ABU en NBBU; modellen voor branches en beroepsgroepen; en individuele overeenkomsten die een opdrachtgever of opdrachtnemer liet beoordelen. In totaal werden tot september 2024 ruim 8.000 overeenkomsten voorgelegd; ongeveer een kwart werd goedgekeurd. Het register van de Belastingdienst telt bijna 2.700 goedkeuringen, maar het is een historisch register: de meeste liepen in 2021 en 2022 af. Op 6 september 2024 hadden er naar onze telling ruim 500 nog een lopende goedkeuring, en die gelden nu tot eind 2029.
Vijf stuks, waaronder “geen werkgeversgezag” (één opgesteld met VNO-NCW en MKB-Nederland, één door FNV Zelfstandigen), “bemiddeling” (ABU en NBBU) en “tussenkomst”.
57 modellen in negen sectoren; driekwart gebaseerd op het ontbreken van werkgeversgezag, de rest op aanneming van werk (bouw), tussenkomst of een integrale beoordeling (beroepsgoederenvervoer).
Door een opdrachtgever of opdrachtnemer voorgelegd en goedgekeurd, met een eigen kenmerknummer in het register.
Het model “vrije vervanging” bestaat niet meer. Na het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad trok de Belastingdienst per 1 januari 2024 de goedkeuring in van alle modellen die op vrije vervanging waren gebaseerd, ook de branche- en individuele varianten. Die overeenkomsten geven sinds die datum geen zekerheid meer.
Waarom de Belastingdienst ermee stopte
Op 6 september 2024 kondigde het kabinet in de Kamerbrief over het opheffen van het handhavingsmoratorium aan dat de Belastingdienst geen modelovereenkomsten meer beoordeelt. Nieuwe aanvragen en verlengingen worden sinds die dag niet meer in behandeling genomen. De motivering was hard: “Theorie en praktijk geven aan dat een modelovereenkomst niet het juiste toetsingskader is om buiten dienstbetrekking te werken; het werkt schijnzelfstandigheid in de hand.” De brief wees erop dat Deliveroo met een algemene modelovereenkomst werkte en de rechter toch een arbeidsovereenkomst aannam.
De Belastingdienst zegt het op zijn eigen website zo: “Modelovereenkomsten kunnen voor schijnzekerheid zorgen. De beoordeling van arbeidsrelaties is namelijk afhankelijk van hoe in de praktijk wordt gewerkt. En niet van hoe afspraken op papier zijn gezet.”
De Tweede Kamer vroeg vervolgens om bestaande goedkeuringen te respecteren. Het resultaat: alle modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mogen tot en met 31 december 2029 worden gebruikt, ook als er in de overeenkomst zelf een eerdere einddatum staat. In het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025 maakt de Belastingdienst daarbij twee voorbehouden: de goedkeuring van een model kan worden ingetrokken als het door nieuwe rechtspraak of nieuwe wetgeving niet meer voldoet, en als blijkt dat niet volgens de voorwaarden van de overeenkomst wordt gewerkt of kan worden gewerkt.
Wat een modelovereenkomst nu nog waard is
Een goedgekeurde modelovereenkomst geeft tot eind 2029 zekerheid over één ding: dat de opdrachtgever voor die opdracht geen loonheffingen hoeft in te houden en af te dragen, zolang beide partijen werken zoals in de overeenkomst staat. Die zekerheid geldt voor de echte dienstbetrekking. Voor de zogenoemde fictieve dienstbetrekkingen, waarbij de wet loondienst veronderstelt zonder dat er een arbeidsovereenkomst is, geeft een model alleen dekking als het daarvoor is gemaakt: het algemene model “geen werkgeversgezag” is niet bedoeld voor situaties als aanneming van werk en tussenkomst, het model “tussenkomst” dekt de tussenkomstfictie alleen als je aantoonbaar als ondernemer werkt. En het werken zoals beschreven is de hele crux. De Belastingdienst beoordeelt een arbeidsrelatie sinds het Deliveroo-arrest (Hoge Raad, 24 maart 2023) aan de hand van negen gezichtspunten, waarbij alle omstandigheden in samenhang worden gewogen. In zijn beslis- en afwegingskader van april 2026 schrijft de dienst: “Als de feitelijke uitvoering afwijkt van wat partijen hebben afgesproken, dan is de uitvoering dus bepalend voor de kwalificatie van de overeenkomst.” En over contractbepalingen: legt de opdrachtgever een beding op dat in de praktijk weinig betekent voor de opdrachtnemer, dan weegt dat beding niet of nauwelijks mee.
De Hoge Raad zei het in het Deliveroo-arrest nog scherper: voor de vraag of iets een arbeidsovereenkomst is, is “niet van belang of partijen de bedoeling hadden de overeenkomst onder de wettelijke regeling van de arbeidsovereenkomst te laten vallen”. Je kunt loondienst dus niet wegcontracteren. Een modelovereenkomst beschrijft een manier van werken; de zekerheid zit in het werken, niet in de handtekening.
Drie beperkingen die vaak over het hoofd worden gezien:
- De geel gemarkeerde bepalingen in een algemeen model mag je niet aanpassen; verander je ze, dan geeft je overeenkomst geen zekerheid meer. Andere teksten mag je wel aanpassen of toevoegen, zolang ze niet met het model in strijd zijn, en de overeenkomst moet de verwijzingszin bevatten: de zin waarin staat dat de overeenkomst gelijkluidend is aan het model dat de Belastingdienst onder een bepaald kenmerknummer heeft goedgekeurd.
- Een modelovereenkomst zegt alleen iets over de arbeidsrelatie met die ene opdrachtgever voor die ene opdracht. Ze zegt niets over de vraag of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting of de btw, en dus niets over je zelfstandigenaftrek.
- Ze werkt alleen tegenover de Belastingdienst, voor loonbelasting, premies volksverzekeringen, premies werknemersverzekeringen en de bijdrage Zorgverzekeringswet. Voor de civiele rechter, bijvoorbeeld als je na afloop loon of ontslagbescherming claimt of je opdrachtgever dat juist wil afweren, en voor UWV bij een uitkeringsaanvraag, telt de modelovereenkomst als één van de omstandigheden, niet meer.
Wat een naheffing bij je opdrachtgever voor jou betekent
Wat een correctie voor jou betekent, wordt vaak vergeten. De opdrachtgever is de inhoudingsplichtige: hij krijgt de naheffing. Loonbelasting en premies volksverzekeringen mag hij in beginsel op jou verhalen, premies werknemersverzekeringen niet. Je inkomen uit die opdracht wordt loon, waardoor je voor dat deel geen zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling meer hebt, en de btw die je in rekening bracht kan ter discussie komen. De Belastingdienst schrijft in de Handhavingsplannen 2025 en 2026 dat zijn handhaving primair op de loonheffingen bij de opdrachtgever is gericht en dat hij na een correctie daar in principe geen gerichte acties over eerdere jaren bij de opdrachtnemer onderneemt voor de inkomstenbelasting en de btw. Een garantie is dat niet: wordt je eigen aangifte om een andere reden gecontroleerd, dan kijkt de dienst vooral naar het meest recente jaar.
Drie zaken: wanneer het papier wel en niet hielp
| Zaak | Contract | Oordeel | Waarom |
|---|---|---|---|
| Deliveroo Hoge Raad, 24 maart 2023 | Algemene modelovereenkomst “geen werkgeversgezag” | Arbeidsovereenkomst; de Hoge Raad verwierp het cassatieberoep van Deliveroo | Het hof vond een vooraf opgestelde standaardovereenkomst waarin geen rekening is gehouden met de werkelijke rechten en plichten “van minder belang”, en de Hoge Raad liet dat oordeel in stand; de praktijk (app, tarieven, aansturing) gaf de doorslag. |
| Temper Hof Amsterdam, 16 juni 2026 | Contract gebaseerd op een goedgekeurde modelovereenkomst, met vervangingsclausule | Uitzendovereenkomst | Het hof keek naar hoe het platform de werkers in de praktijk inzette; de modelovereenkomst en de vervangingsclausule hielden geen stand. |
| Zzp’er met eigen contract Rechtbank Rotterdam, 11 maart 2025 | Eigen overeenkomst van opdracht op basis van het algemene model, die de zzp’er vaker gebruikte; tarief 30 euro per uur, eigen verzekering, KVK-inschrijving | Overeenkomst van opdracht | De inhoud van zijn eigen, vaker gebruikte overeenkomst “wijst duidelijk op een overeenkomst van opdracht”. Niet alles wees die kant op: de kantonrechter stelde ook vaste werktijden en instructies vast. De doorslag gaven zijn eigen keuze om als zzp’er te werken, zijn facturen met btw, zijn tarief en zijn verzekering. |
De les uit de drie zaken is dezelfde: niet het etiket “modelovereenkomst” telt, maar of het contract de werkelijke verhouding beschrijft en of die verhouding ook echt zelfstandig is. In de Rotterdamse zaak woog het contract mee omdat het van de zzp’er zelf kwam en paste bij zijn eigen keuze om als ondernemer te werken, ondanks werktijden en instructies die op zichzelf op loondienst wezen. Het is een kantonrechtersoordeel in één geschil, geen regel waar de Belastingdienst aan gebonden is. Lees de Temper-uitspraak en onze pagina Wanneer ben je écht zzp’er? voor de negen gezichtspunten.
Heb je er nog een nodig? Per situatie
Je werkt al met een goedgekeurde modelovereenkomst
Dan mag je die tot en met 31 december 2029 blijven gebruiken. Loop wel na of de praktijk nog klopt met de tekst: werk je inmiddels op vaste tijden, met aansturing, in het rooster van de opdrachtgever, dan vervalt de zekerheid vanzelf en kan de Belastingdienst bij de opdrachtgever naheffen. Sinds 1 januari 2025 wordt weer gehandhaafd. Naheffingen gaan niet verder terug dan die datum, behalve bij kwaadwillendheid of een eerder gegeven aanwijzing die niet is opgevolgd, en sinds 2026 kan de Belastingdienst ook vergrijpboetes opleggen bij opzet of grove schuld.
Je begint een nieuwe opdracht
Een nieuwe overeenkomst laten goedkeuren kan niet meer. Goedgekeurd is het model, niet jouw contract; je mag een bestaand algemeen model dus gewoon downloaden en gebruiken, met de gele bepalingen ongewijzigd en met de verwijzingszin, tot eind 2029. Het is geen garantie, maar het dwingt beide partijen om de afspraken over zelfstandigheid op papier te zetten, en dat is precies wat de Belastingdienst en de rechter later naast de praktijk leggen.
Je opdrachtgever wil zekerheid vooraf
Die bestaat niet meer in de vorm van een goedgekeurd contract. Wat er wel is: vooroverleg met de Belastingdienst over een concrete arbeidsrelatie, dat volgens de dienst alleen zekerheid geeft “als de praktijk van de arbeidsrelatie precies overeenkomt en blijft overeenkomen” met wat is beschreven. En er is de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van het ministerie van SZW, een vragenlijst voor opdrachtgevers die een indicatie geeft, geen juridisch oordeel. Volgens de toelichting bij de Zelfstandigenwet levert die in ongeveer een derde van de gevallen geen uitkomst op.
Je werkt zonder modelovereenkomst
Dat is geen probleem, en voor de meeste zzp’ers de normale situatie. Een gewone overeenkomst van opdracht die beschrijft wat je levert, hoe je dat zelf invult en welk risico je draagt, geeft geen zekerheid vooraf, maar legt dezelfde afspraken vast die de Belastingdienst en de rechter naast de praktijk leggen, mits je er ook naar handelt. Wat erin hoort staat hieronder.
Werk je voor een laag uurtarief? Vanaf 31 december 2026 geldt een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een uurtarief tot en met een grens van naar verwachting 38 euro. Een modelovereenkomst doet daar niets aan af: als jij het vermoeden inroept, bijvoorbeeld bij de kantonrechter als je loon of ontslagbescherming wilt, moet de opdrachtgever aantonen dat er géén arbeidsovereenkomst is. Roep je het niet in, dan verandert er voor jou niets; het is een recht van de werkende, geen toets van de Belastingdienst. Zie hieronder.
Wat er wél in je overeenkomst hoort
Geen enkele overheidsbron geeft een checklist die zelfstandigheid garandeert, en dat is geen toeval: de praktijk beslist. Maar de negen gezichtspunten uit het afwegingskader van de Belastingdienst laten precies zien welke afspraken gewicht hebben, op voorwaarde dat ze ook echt zo worden nageleefd.
- Een resultaat, geen inspanning. Beschrijf wat je oplevert. “Een inspanningsverplichting wijst op een arbeidsovereenkomst, een resultaatverplichting wijst daar juist niet op”, aldus het afwegingskader.
- Eigen invulling van werkwijze, tijd en plaats. Leg vast dat jij bepaalt hoe, wanneer en waar je het werk doet, binnen de afspraken over het resultaat en de deadline.
- Eigen tarief, eigen factuur. Jij stelt het tarief voor en factureert zelf. Laat de opdrachtgever de facturen opstellen, dan wijst dat volgens de Belastingdienst op een arbeidsovereenkomst. Onderhandelingsruimte telt: wie het tarief niet kan beïnvloeden, lijkt op een werknemer.
- Risico bij jou. Aansprakelijkheid voor eigen fouten, geen doorbetaling bij ziekte, herstelwerk in eigen tijd en voor eigen rekening, en bij werken via een tussenpartij: het risico dat de klant niet betaalt. Leg vast wat de opdrachtgever wel en niet op je mag verhalen; zie Vrijwaringsclausule in je zzp-contract.
- Vervanging mag, maar bewijst niets. Een vervangingsclausule is sinds Deliveroo geen vrijbrief meer. Neem hem alleen op als vervanging in jouw vak ook echt kan.
- Geen knellend concurrentie- of relatiebeding. Een beding dat je verhindert voor anderen te werken, wijst op loondienst. De Belastingdienst noemt dit zelfs als minimumeis bij tussenkomstmodellen.
- Fictieve dienstbetrekking uitsluiten. Voor thuiswerkers, gelijkgestelden en artiesten kan loondienst wettelijk worden verondersteld; dat sluit je alleen schriftelijk uit, vóórdat de opdrachtgever voor het eerst betaalt. Weet wat je dan opgeeft: volgens de Belastingdienst heb je daarna voor die opdracht geen recht meer op een uitkering bij ziekte, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. De fictieve dienstbetrekking bij tussenkomst van een bureau kun je niet wegcontracteren; je ontloopt haar alleen door aantoonbaar als ondernemer te werken, met KVK-inschrijving, btw-nummer, eigen aansprakelijkheid, het risico dat de klant niet betaalt en opdrachten voor meerdere opdrachtgevers.
Je algemene voorwaarden vullen de overeenkomst aan met betalingstermijn, aansprakelijkheidsbeperking en opzegging. De rest is gedrag: meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie, eigen middelen, een eigen naam in de markt. Dat weegt de Belastingdienst mee onder het negende gezichtspunt, en het is wat de Zelfstandigenwet vanaf 2028 tot harde criteria maakt.
Wat er verandert: handhaving, rechtsvermoeden en Zelfstandigenwet
Handhaving: 2025, 2026, 2027, 2030
Sinds 1 januari 2025 hanteert de Belastingdienst “weer de normale regels”: bij schijnzelfstandigheid volgen direct een verplichting om de loonaangifte te corrigeren en naheffingsaanslagen, maar niet verder terug dan 1 januari 2025, behalve bij kwaadwillendheid of als een eerdere aanwijzing van de Belastingdienst niet is opgevolgd. In 2025 werden geen boetes opgelegd; sinds 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes worden opgelegd, verzuimboetes nog niet. Volgens het huidige Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026 vervallen per 1 januari 2027 de laatste onderdelen van deze zachte landing; de regel dat niet verder dan 1 januari 2025 wordt teruggekeken (het “ingroeimodel”) blijft tot 2030 bestaan, en pas dan kan de dienst weer tot vijf jaar terug corrigeren. Lees ons artikel over het Handhavingsplan 2026.
Rechtsvermoeden bij een laag uurtarief: 31 december 2026
De wet van 18 juni 2026 voegt een rechtsvermoeden toe aan het Burgerlijk Wetboek: wie voor een ander werkt tegen een beloning van ten hoogste een wettelijk bedrag per uur, wordt vermoed dat te doen op basis van een arbeidsovereenkomst. In de wet staat 36 euro, te indexeren met het minimumloon. Het kabinet rekende in maart 2026 voor dat het bedrag naar de stand van 1 januari 2026 op 38 euro uitkomt, maar de ministeriële regeling met het eerste definitieve bedrag is op 16 oktober 2026 nog niet gepubliceerd. Op 1 januari 2027, een dag na de inwerkingtreding, volgt bovendien al de volgende indexatie. De wet gaat in op 31 december 2026 en geldt ook voor lopende relaties, niet bij particuliere opdrachtgevers. Roept de werkende het vermoeden in, dan moet de opdrachtgever aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Het is een drempel voor het vermoeden, niet voor zelfstandigheid: ook onder dat tarief kun je zelfstandige zijn, maar een modelovereenkomst helpt daar niet bij. Lees ons artikel over de inwerkingtreding.
Zelfstandigenwet: beoogd 1 januari 2028
Het conceptwetsvoorstel dat tot 29 oktober 2026 in consultatie ligt, zegt niets over modelovereenkomsten; het woord komt in de 83 pagina’s toelichting niet voor. Het voorstel vervangt de zekerheid-via-contract door een andere route: wie aan de zelfstandigentoets (onder meer drie opdrachtgevers, voorzieningen tegen risico’s, KVK, btw-nummer, eigen facturering) én de werkrelatietoets voldoet, zit in een “veilige haven” en is in elk geval geen werknemer. Ook daar geldt “wezen voor schijn”: de toelichting zegt dat “het simpelweg schriftelijk vastleggen van deze wil” niet voldoende is, al noemt zij een schriftelijke overeenkomst van opdracht wel als manier om de bedoeling vast te leggen. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, zonder overgangsrecht. Wat er dan gebeurt met modelovereenkomsten die tot eind 2029 geldig zijn, zegt het voorstel niet. Het enige aanknopingspunt is het voorbehoud uit het Handhavingsplan 2025: een goedkeuring kan worden ingetrokken als het model door nieuwe wetgeving niet meer voldoet. Meer op Wat is de Zelfstandigenwet?
AWVN wil het model terug. Werkgeversvereniging AWVN overhandigde de ministers Aartsen en Herbert op 6 juli 2026 een rapport van Sira Consulting over de regeldruk voor werkgevers, met als een van de opties voor de inhuur van zzp’ers het opnieuw invoeren van een verbeterde modelovereenkomst. In het conceptwetsvoorstel komt die optie niet terug. Lees het AWVN-advies.
Checklist
- Heb je een goedgekeurde modelovereenkomst? Noteer het kenmerknummer en de einddatum 31 december 2029, ongeacht wat er in de tekst staat
- Vergelijk de tekst met je werkweek: tijden, aansturing, middelen, vervanging. Klopt het niet meer, pas dan de praktijk aan of neem afscheid van de zekerheid
- Nieuwe opdracht: gebruik een eigen overeenkomst van opdracht of een bestaand algemeen model met de gele bepalingen ongewijzigd en de verwijzingszin erin
- Zet resultaat, eigen invulling, eigen tarief en facturering, en jouw risico in de overeenkomst; schrap een knellend relatiebeding
- Werk je voor een tarief rond of onder de 38 euro, bereid je dan voor op het rechtsvermoeden per 31 december 2026
- Doe de zelftoets op Wanneer ben je écht zzp’er? en bewaar wat je zelfstandigheid aantoont: andere opdrachtgevers, acquisitie, eigen investeringen
- Volg de Zelfstandigenwet: de consultatie sluit 29 oktober 2026, de beoogde ingang is 1 januari 2028